Жар кахання [Апавяданні пра жанчын]

— Вось вы, дзядзька Сяргей, мабыць, ніколі нават не зірнулі на іншую жанчыну?

— Чаму ты так думаеш? Што — я такі ўжо непрывабны? Не мог спадабацца жанчынам?

— Не, наадварот, вы цікавы, нават крыху загадкавы як чалавек, вамі не маглі не захапляцца некаторыя жанчыны. Але ж вы, здаецца, зусім абыякавыя да іхніх чараў.

— Памыляешся, дружа. Я не з тых мужчын, каму абыякавыя жаночыя чары. Толькі я... Адным словам, не кідаўся налева i направа, не хацеў абмануць нечыя надзеі, кагосьці пакрыўдзіць, бо каханне i ўсё тое, што вакол яго, рэч тонкая, далікатная. Тут можна ўсцешыць, ашчаслівіць іншага чалавека, а можна засмуціць, параніць яго на ўсё жыццё.

— Значыць, былі заўсёды верныя жонцы?

— Я не любіцель расказваць пра тое, што трэба насіць у сэрцы, трымаць там яго на высокім i чыстым п'едэстале, не дапускаючы сюды іншых, найперш нядобрых людзей. Але табе я веру, дык прызнаюся: у свой час я зведаў, як ты кажаш, жаночыя чары, здрадзіў жонцы i не каюся за гэта, шаную тое, як вялікі дар сэрца i душы. I, канечне ж, зусім здзіўлю цябе: азарэнне тое я зведаў не з нашай жанчынаю, а з чужаземкай.

— Што вы кажаце, дзядзька Сяргей?

— Тое, што ты чуеш, дружа. Я ж не толькі, як вы, маладыя, лічыце, працаўнік, гэткі новы Максім Максімыч, клапатлівы муж i бацька — карацей, цярпліва з году ў год валаку ўвесь сямейны цяжар (да слова, гатую, мыю i сабе, i дзецям), але я i жывы чалавек, у якога ёсць вочы, вушы, сэрца, душа, пачуццё, якое, бывае, вышэй за розум...

...Яны ў той вечар вярталіся з недалёкай ад Прагі вёскі, дзе выступалі ў тамтэйшай школе, паслухалі фальклорны канцэрт, папалуднавалі. Сяргей сядзеў на мяккім крэсле i спрабаваў чытаць часопіс на чэшскай мове, а побач месцілася яго новая знаёмая, немка Эльза. Яна прыхілілася, паклала на яго плячук галаву i смачна, легка ўсміхаючыся, спала.

Сяргей бачыўся-ведаўся са сваёй суседкай апошнія пяць дзён — столькі яны, выдавецкія рэдактары з розных еўрапейскіх краін, знаходзіліся тут на курсах, дзе вывучалі чэшскую мову i літаратуру. Сюды прыехалі пажылыя i маладыя людзі, але здарылася неяк так, што Сяргей i гэтая Эльза сустрэліся яшчэ на вакзале, дзе ix спатыкаў маладзенькі чэх-перакладчык, разам ехалі ў гасцініцу, а пазней, як добрыя знаёмыя, сыходзіліся i былі побач за абедзенным сталом i на курсах, спрабавалі размаўляць — не, яшчэ не па-чэшску, бо гэтую мову абое ведалі яшчэ слаба (што да яго, Сяргея, дык яго паслалі сюды найперш таму, што ў яго была «чыстая» анкета), a перакідваліся мігамі i асобнымі фразамі па-нямецку. Сказаць шчыра, Сяргей не мог пахваліцца, што вялікі знаўца нямецкай мовы, помніў тое-сёе з вайны ды са школы: «гутэн таг», «гут», «аўфвідэрзэен» ды шырока вядомае ўсім беларусам «хальт» i «хэндэ хох». Калі Эльза лапатала хутка i падоўгу, ён, лічы, нічога не разумеў, a калі гаварыла памалу, жэстыкулюючы, дык ён здагадваўся, што яна хоча сказаць. Да слова, разабраўся нават у такім, пра што гаварылі яшчэ ў першы дзень: