Паслухайце нацыяналіста
- Автор: Астапенка Анатоль
- Год: 2000
- Язык: белорусский
- Год: Raštijos Draugija
- ISBN: 9986-437-04-2
- Жанр: История
Электронная книга - «Паслухайце нацыяналіста». Краткое содержание книги:
І я падумаў, што трэба ўсё ж несцi да людзей максiмальна поўную, аб’ектыўную праўду, а не дылетанскiя развагi далёкiх ад веры людзей. Я, зразумела, не прэтэндую на роль гэтага аб‘ектыўнага асветнiка, але ўсё ж такi маю поўнае права выказаць сваё меркаванне аб мове царквы i аб гаротным шляху праваслаўя на Беларусi наогул.
Вось пералiк галоўных “прэтэнзiй” апанентаў беларускага праваслаўя:
1. Набажэнства ў царкве вядзецца на рускай мове, а трэба, каб было на беларускай.
2. Царква праводзiць шавiнiстычную палiтыку Масквы.
3. Многiя святары былi (а магчыма, i з‘яўляюцца цяпер) агентамi КДБ.
4. Праваслаўе не з‘яўляецца рэлiгiяй беларусаў. Беларуcкая нацыянальная рэлiгiя – унiяцтва.
Усе згаданыя пункты мала адпавядаюць рэчаiснасцi i гэта лёгка убачыць, калi, зразумела, захацець. Але некаторым колам грамадства, палiтыкам важна зрабiць з гэтай хлуснi нейкую псеўдапраўду, спасылаючыся на аднабока сканструяваную гiсторыю, ды легенду аб унii, упрыгожаную нацыянальнай iдэяй. Добрую порцыю масла цынiзму ў касцёр, што расклалi пад праваслаўем “сапраўдныя беларусы”, падлiлі i так званыя “праваслаўныя атэiсты” – людзі далёкія ад веры, але ўспомніўшыя аб праваслаўі, таму што цяпер гэта выгадна.
Такiм чынам, пачну з першага пастаўленага пытання – пытання аб мове царквы. Адразу скажу, што я не толькi падтрымлiваю спадарыню Дышыневiч, а выступаю таксама i супраць асобнага меркавання рэдакцыi “ЛIМа”. Галоўны тэзiс апанентаў Валянцiны Дышыневiч у тым, што “да Бога трэба звяртацца на той мове , якую Ён даў людзям. Беларусам Ён даў беларускую мову i толькi на ёй мы абавязаны звяртацца да Яго” (I.Антанюк, “ЛIМ”, 20.09.96 г.). Сапраўды, Бог даў беларусам беларускую мову. Але рэчаiснасць для беларусаў аказалася зусiм не такой як для палякаў, лiтоўцаў цi якой iншай нацыi. Беларусы адцуралiся сваёй мовы. I сапраўдная мова беларуса – гэта цi трасянка, наблiжаная да рускай мовы, цi проста руская мова. А беларуская, па сутнасцi, стала элiтнай мовай вузкага кола iнтэлiгенцыi.
Дык вось, святары звяртаюцца ў сваiх казаннях менавiта на мове народа, на той мове, на якой размаўляе фактычна сто адсоткаў прыхаджан – на рускай мове. Я ўпэўнены, што калi б раптам святар, скажам, у Кафедральным саборы, правёў усю службу на беларукай мове, то яго б не зразумелi, а прыхаджане разбеглiся б. Тым не менш трэба адзначыць, што паступовае ўвядзенне беларускай мовы ў набажэнства мае месца ў Свята-Петра-Паўлаўскiм храме, дзе яго настаяцелем айцом Георгiем Латушкам на кожнай лiтургii чытаецца Евангелле спачатку на царкоўнаславянскай, а затым на беларускай мове. Практыка ўкаранення беларушчыны ў царкоўны абрад працягваецца ўжо некалькi гадоў. У цеперашнi час шэраг трэбаў, напрыклад хрысцiны, па жаданню вернікаў праводзяцца на беларускай мове. Калi пачалася гэтая практыка, i прыхаджане пачулi пад час лiтургii “Ойча наш “ на беларускай мове, то яны перапалохалiся, вырашыўшы, што палякi захапiлi храм!
Сумная праўда ў тым, што тэзiс I. Антанюка быццам “сярод прыхаджан беларусаў – пераважная большасць” з‘яўляецца падманным. Па пашпарту, магчыма, гэта i так, але па нацыянальных прыкметах i ў першую чаргу па мове – зусiм не так. Нацыянальна свядомых беларусаў i ў царкве i наогул на Беларусi вельмі мала i нездарма iснуе ў нас крыўдная пагалоска, што беларусы ў Беларусi – нацыянальная меншасць. Мы маем у сталiцы дзяржавы толькі 2 – 3 беларускія школы (нават палякi нядаўна адкрылi польскую школу ў Гароднi!). Беларускiя класы катастрафiчна скарачаюцца, з беларускiх рэспублiканскiх газет засталася толькi адна – “Звязда”. Дык што ж у такiх змрочных абставiнах можна сказаць пра царкву! Яна сама толькi пачала ачуньваць пасля бальшавiцкага генацыду. На ўвесь Мiнск маецца ўсяго каля дзясяці праваслаўных храмаў. I, зноў жа, амаль на 2 млн. чалавек! Як можна параўноўваць, як робiць “ЛIМ”, гэты кволенькi працэс царкоўнага адраджэння са школай? На Мiнск мы маем некалькi соцень школ i галоўная мэта кожнай з iх – выхаванне дзяцей, якое iдзе далёка не ў беларускiм накiрунку. Вось дзе сапраўдная бяда.
Галоўная мэта Царквы – выратаванне душы чалавека. Царква – гэта, па сутнасцi, бальнiца, дзе лечаць нашы душы. I, прабачце, усё роўна на якой мове будзе гаварыць хiрург, якi робiць аперацыю, напрыклад, апендыцыту. Хаця, асабiста мне, было б прыемна, каб хiрург быў таксама свядомым беларусам i размаўляў са мной па-беларуску.