Паслухайце нацыяналіста
- Автор: Астапенка Анатоль
- Год: 2000
- Язык: белорусский
- Год: Raštijos Draugija
- ISBN: 9986-437-04-2
- Жанр: История
Электронная книга - «Паслухайце нацыяналіста». Краткое содержание книги:
Пэўную небяспеку для станаўлення нацыянальнай беларускай культуры ўяўляе пратэстанцтва. Гэтая інтэрнацыянальная рэлігія найбольш небяспечная менавіта для нас, бо распаўсюджваецца ва ўмовах нізкай нацыянальнай свядомасці і лёгка паглынае маладыя душы. Яна вядзе да мондыялісцкага чалавека без нацыі і да духоўнага вынішчэння. Тым не менш на Беларусі існуюць пратэстанцкія цэрквы дзе шануюць беларускую культуру і мову (вядома, напрыклад, дзейнасць адной з царкваў хрысціян-евангелістаў пры бібліятэцы імя Пушкіна ў г. Мінску), акрамя таго, менавіта пратэстантамі быў зроблены першы пераклад Новага Запавету на беларускую мову.
Аднак, вернемся да праваслаўя. Мне б хацелася адзначыць наступны факт. Праваслаўе – гэта не проста нейкі "апарат русіфікацыі". Гэта багацейшая скарбніца духоўнасці, адкрытая не толькі рускім, але і ўкраінцам, румынам, грэкам і іншым народам, сярод якіх займае галоўнае становішча. Больш таго, праваслаўе усё больш распаўсюджваеца ў развітых краінах свету, такіх, як Англія, Францыя, ЗША, дзе духоўная культура традыцыйна ўзрастала на каталіцка-пратэстанцкіх традыцыях. І ўжо тым больш нельга зняважліва ставіцца да нашых праваслаўных вернікаў, якіх на Беларусі – дзякуй Богу – больш, чым вернікаў усіх іншых канфесій, разам узятых.
Як беларускі нацыяналіст, я ніколі не згаджуся з тым, што наша святыня – Вільня, нашы землі Беласточчыны, Смаленшчыны і іншыя назаўсёды для нас згуб-леныя. Яны хоць і належаць іншым дзяржавам, але там жывуць беларусы і больш таго – ментальнасць "тутэйшага" народа была і ёсць беларуская. Трэба дбаць аб гэтых людзях, захоўваць культурную і гістарычную памяць аб гэтых беларускіх тэрыторях. І, як беларускі нацыяналіст, я ніколі не аддам нашу веру бацькоў – праваслаўе, каму б там ні было. Гэта вялікае шчасце, што мы засталіся праваслаўным народам праз стагоддзі і, нягледзячы на шматлікія здрады, на 200 гадовы прыгнёт дзяржаўнага каталіцызму ў Рэчы Паспалітай і навязванне каталіцкага светапогляду праз унію, засталіся правас-лаўнымі. Беларускае праваслаўе – гэта бяздонны скарб духоўнасці, і яго трэба шана-ваць.
Такім чынам, на наш погляд, захаваць у цяперашніх умовах беларускую нацыю здольная ў першую чаргу адноўленая вера продкаў – праваслаўе. Аднак і каталіцкая і пратэстанцкія канфесіі маюць магутны ўплыў у сучаснай Беларусі, таму іх беларусізацыя павінна таксама займаць належнае месца. Больш таго, як паказвае апошні дослед, часта менавіта яны даюць праваслаўным прыклад сапраўднага вырашэння беларускай праблемы.
Падагульняючы хацелася б сказаць наступнае: Захад і Усход – не наш шлях, у нас – свой, беларускі. "Беларусь, у Еўропу!” – гэта тое самае, што і "Беларусь, у Расію!" Хопіць жыць з аглядкамі на суседзеў. Наш лозунг: "Беларусь, будзь сабой!"
Раздзел 2. Мова і царква
Гэты раздзел склаўся ў выніку дыскуіі пра мову царквы, што адбывалася на старонках газет "Царкоўнае слова", "Наша слова" і іншых у 1997 – 1998 гадах. Мая пазіцыя – спроба аб'ектыўнага аналізу праблемы сутыкнулася з неразуменнем абодвух бакоў: артадаксаў Вялікадзяржаўя, рускіх шавіністаў – з аднаго боку і прыхільнікаў беларускага Адраджэння – з другога боку. Таму я вырашыў напісаць абагульняючы артыкул на гэтую тэму і перадаць ход нашай размовы на старонках газет у той паслядоўнасці, з якой яна вялася.
Упершыню я сустрэў прозвiшча Валянцiны Дышыневiч на старонках «ЛIМа» ў 1993-м годзе (ЛIМ, 1993, N 14), дзе аўтарка артыкула ўступiла ў спрэчку з “самім” Зянонам Пазняком, якi ў той час якраз знаходзiўся на вяршынi сваёй славы. Палемiка тычылася артыкула Зянона Пазняка “Брэйгелеўскi шлях” (Звязда, 20 студзеня 1993 г.), дзе лiдэр БНФ выказаў сваю думку i , па сутнасцi, пазiцыю Фронта ў адносiнах да праваслаўнай царквы. Гэтая пазiцыя такая: Беларуская праваслаўная царква вядзе палiтыку русiфiкацыi, Фiларэт i шмат iншых святароў агенты КДБ i гэтак далей.
Публiкацыi, накiраваныя на знявагу Хрыстовай Царквы, сустракаюцца ў прэсе даволi часта. Так, у жнiўнi 1996-га года («ЛIМ», 20.08.96) быў надрукаваны артыкул В.Дышыневiч пад назвай: “На якой мове моляцца ў праваслаўнай царкве”. Гэта быў яе адказ на чарговы напад на царкву, змешчаны ў тым жа нумары ў артыкуле I.Антанюка “На дадзенай Богам мове!” Зноў адзiны голас у абарону праваслаўнай царквы. Нават рэдакцыя газеты “ЛIМ” не засталася ў баку i “ўсыпала” аўтарцы сваю порцыю.