Ноч Цмока
- Автор: Гапеев Валерий Николаевич
- Год: 2016
- Язык: белорусский
- Жанр: Детективная фантастика
Электронная книга - «Ноч Цмока». Краткое содержание книги:
Гэта эратычна-містычны дэтэктыў на тле беларускай правінцыі найноўшага часу…
— Алесь Тарасавіч, думаю, вы здагадваецеся… — пачаў я, калі гаспадар запрасіў нас прысесці тут жа, ля хаты, на лаўку.
— Канечне-канечне, — хутка адказаў Федарук, сам застаўся стаяць, ці то выяўляючы залішнюю павагу і гатоўнасць адказваць на ўсе пытанні, ці то дэманструючы сваю занятасць і тое, што яму бракуе часу, каб яшчэ траціць яго на нас.
— Вы ведалі Насцю Грыцук?
— Так-так. Адзіная. не старая тут жанчына, вялікая разумніца, спагадлівая.
— Якія ў вас былі адносіны?
— Ды. ніякіх. Проста сябравалі.
— Вы абменьваліся з ёй нумарамі мабільных тэлефонаў?
— Так… — з ледзь заўважным выдыхам прызнаўся Федарук.
— Тады, выбачайце, такое пытанне. Вось вы — выкладчык універсітэта, вучоны, гісторык. Насця Грыцук — звычайная вясковая маладзіца, санітарка ў бальніцы. На чым трымаўся ваш інтарэс адзін да аднаго? Згадзіцеся, сёння абмяняцца нумарамі мабільных тэлефонаў — гэта.
— Згодзен, тут ёсць нават нешта інтымнае, — падказаў мне, усміхнуўшыся, Федарук. — Мы быццам дазваляем чалавеку турбаваць нас у любы час.
— Дык што такога было між вамі? — настойваў я.
— Як вам патлумачыць? Ведаеце, малады чалавек.
— Я следчы пракуратуры.
— Перапрашаю. Дык вось, таварыш следчы пракуратуры, у людзей самых розных сацыяльных саслоўяў, матэрыяльнага становішча незалежна ад адукацыі, месца жыхарства, прафесійнага занятку могуць быць агульныя інтарэсы.
— Вось яны мяне і цікавяць.
— Любоў, — з нясмелай усмешкай прамовіў Федарук.
— І каго вы агулам любіце? — не схаваў я свайго здзіўлення.
— Ды ўсё! — развёў рукамі ўшыркі, быццам хацеў абхапіць паветра, Федарук, у вачах яго была ўжо не вінаватасць, а ўсведамленне старанна прыхаванай уласнай перавагі.
— Выбачайце, але мне б менш абстракцый, а больш канкрэтыкі, — нецярпліва заўважыў я.
— Канечне, канечне, выбачайце, — заспяшаўся Федарук, зіркнуў нам за спіны, на акно, замаўчаў, быццам прыслухаўся, і загаварыў, спяшаючыся:
— Любоў да зямлі, да роднага, да свайго. А сваё ў нашым канкрэтным выпадку… Як вам прасцей патлумачыць? Мінулае — гэта таксама наша, у ім мы самі, нашы карані. Выбачайце, кажу такія банальныя рэчы. Дык вось, Насця ведала шмат таго, што страчана людзьмі яе пакалення, ды і майго.
— Што страчана? — пачаў я псіхаваць.
— Калі ласка, не крыўдуйце, гэта няпроста ўявіць чалавеку… далёкаму ад усяго гэтага. Дык вось. Узаемаадносіны людзей з прыродай, з навакольным асяроддзем зацвярджаюцца ў традыцыях, вераваннях, легендах, міфах, калі хочаце. У абрадах. Мы шмат страцілі канчаткова, галоўнае — страцілі сэнс, да нас дайшлі толькі формы, знешнія атрыбуты. Мне як гісторыку, этнографу, надзвычай цікава ўсё. І лічу не проста цікавым, але карысным, проста неабходным для нас усіх. А Насця ведала шмат, бо вельмі шмат ведае яе бацька. Ды ён не ахвочы быў да размоў, а Насця расказвала нам надзвычай многа істотнага, такога, што мы не ведалі раней, яно нідзе не зафіксавана. Гэта вельмі каштоўна для навукі, этнаграфіі, для народа, урэшце.
— Зразумела… — працягнуў я, некалькі раздражнёны шматслоўным і, па сутнасці, пустым адказам. — Вы сказалі «вам». Каму?
— Ну, разумееце. Усім тым, каму. Мы тут, так атрымалася, розныя па занятках, узросце, але вось цікавасць да мінулага нас аб’ядноўвае, многіх. Вось мы і бавім час разам.
— Ладзіце святы, адраджаеце абрады? — вырашыў я на гэты раз паказаць Федаруку, што ведаю трохі больш, чым пытаюся. Мне было не дзіўна, калі ён разгубіўся крыху пры пытанні аб нумарах мабільных тэлефонаў: у нас жа многія і не здагадваюцца нават, што пра чалавека столькі ўсяго можна даведацца за самы кароткі тэрмін! Не, ён яўна не падазрае, што я ведаю пра яго званкі да Насці, пра атрыманыя ёй эсэмэскі. Такі наіўны.
— Ну так, нам гэта цікава, а дзецям, моладзі — тым больш, ім — забаўка, свята. Ці многа ў нас святаў? А хіба ў гэтым ёсць нешта дрэннае? Вось жа няхай Сцяпан Пятровіч вам скажа, — з просьбай у голасе Федарук павярнуўся да ўчастковага.
Міжволі я ўсміхнуўся — мужчыны былі так подобны знешне адзін да аднаго, быццам Федарук быў зменшанай копіяй Тумара: такія ж залысіны, круглыя твары. Хіба бародка.
— Ды не перажывай ты, Тарасавіч, — заспакоіў, бы малое дзіця, адказам участковы, і я зразумеў: адносіны ў іх даволі блізкія, сяброўскія. — То ж парадак такі, трэба нам усё высветліць. Сам разумеет, дзяўчына загінула, тут кожная дробязь.