Золата князёўны
- Автор: Ляхновіч Павел
- Год: 2008
- Язык: белорусский
- ISBN: 978-985-6107-38-5
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Золата князёўны». Краткое содержание книги:
Рукі і твар на паветры пачалі мерзнуць. А ногі ў гумовіках пад пластом саломы распарыліся. Сьцягнуў боты, напіхаў саломай. Сам застаўся ў вязаных шкарпэтках. Блізка-блізка зь цемны ўзьнікла птушка, замахала ля галавы крыламі. І зусім бязгучна! Разабралася, што да чаго і гэтак жа бязгучна зьнікла. Сава. Пачула шамаценьне саломы. Для палявых мышэй гэтая сьцірта – проста люксовы гатэль. А для мышаедаў, відаць, рэстарацыя.
Холадна. З носа пацякло. І ў сон хіліць. Пагудзеў крыху і палез у нару. За сабою бярэмя саломы пацягнуў, яму заткнуў. Цёмна тут. І, відаць, пылу!... Каўнер швэдра, ён доўгі, удвая складваецца, на твар нацягнуў – рэсьпіратар...
...Цёмна, хоць выкалі вока, пахне жытам. Рыгор ляжыць у цёмнай душнай нары. Думае. Вось гонар, зь якім так носіцца Толік, па-расейску гэта “честь”. Калі служылі ў войску, патрэбна было казыраць адзін адному, гэта называлася “отдать воинскую честь”. Малодшы “аддаваў” першым, а старэйшы – у адказ. “А калі старэйшы не” аддасьць” малодшаму “честь”? – Думае Рыгор. – Малодшы” аддаў”, а старэйшы – не. Не вярнуў “честь” назад. Што ж гэта будзе? Малодшы будзе бяз “чести”? “Обесчещеный”, значыць? Зьняслаўлены? Зганьбаваны? Не, гэта нешта ня тое...
Яшчэ ў палякаў ёсьць такое слова – “чэсьць” – “здароў”, “вітаю”. Во, гэта якраз падыходзіць! Казырнулі адзін адному – “Здароў! – Здароў!”... А хто не павітаўся – той папросту хамуйла...
5.
“Аяй-аяй-аяй! Вуў-вуў! Аяй!” – сабакі захліпаюцца. Сьветла ўжо. Рыгор сядзіць у сваёй схованцы на самым версе сьцірты. Далё-ёка відаць! Сабакі за кустоўем, за канавай, мільгаюць, а на дарогу, што тэхнікай выбілі, шарак вылез. І нетаропка так да сьцірты Рыгоравай – кульдыц, кульдыц. Ну давай, давай, бліжэй. Сеў, вушамі варушыць, прыслухоўваецца. Здаравенны, кіль на шэсьць будзе. Метраў пяцьдзесят да яго, трэба страляць, бліжэй можа і не падысьці. Выцаляў зайца старанна Рыгор і націснуў на спуск. А стрэлу няма! Што такое?! Скасіў вочы на засьцерагальнік – так і ёсьць, ня зьняў. Ціскануў вялікім пальцам, перавёў гузічак уперад, глянуў, а зайца няма ўжо. І так крыўдна стала Рыгору, што аж прачнуўся. Прачнуўся, цемра навокал, душна і горача. І адразу ўсё ўзгадаў. І крыўда тая, са сну, паболела. Бо сабак няма. Заварушыўся, разгарнуў саламяны “корак”, а адтуль марозным дыхнула. Высунуў галаву – о Езус-Марыя! Усё навакольле сьняжком прысыпана! Сьвятлей стала, лясы навакольныя чарнеюць, палеткі ўзараныя, а трава – шэрая. Паслухаў – не, не чуваць жаданых гукаў. Так, буркаюць там-сям па вёсках дваровыя Тузікі ды Джульбарсы. Палез назад у нару, каб цяпло ўтрымаць. Паляжаў, не ў змозе заснуць, у думках пачаў з сабакамі разьвітвацца. Такі жаль агарнуў, быццам, барані Божа, каго з родных згубіў. Нават сьлёзы ў ваччу і ў горле камяк. Потым прыйшло ў галаву, што мабыць можна зараз стрэлкі гадзіньніка разгледзець. Выпаўз, глянуў – сапраўды, відно. Шостая гадзіна ўжо. Праспаў гадзін, мабыць, шэсьць ці сем. Дастаў ражок.
Пасьля першага сігналу за сьпіной Рыгора зашапацела салома, якую ён надраў, калі рабіў нару. Шапаценьне было такім нечаканым, што здалося грукатам пяруна. Рыгор, здрыгануўшыся, крутануўся назад. З кучы саломы ляніва вылазіў Чак. Вылез, страсянуўся. “Ну? Чаго клікаў?” – Пытаецца ягоная морда.
- Чак!... Хлопчык! Дзе ж ты лазіў, гад такі? – Схапіў і пачаў ціскаць, пяшчотна лаячыся. – Паскуднік ты кардонны! Катаед сьмярдзючы! – І спахапіўся: – А Вісла!... Дзе Вісла?
На гэтыя словы ў саломе зноў зашамацела – “тах-тах-тах” – Вісла, не жадаючы вылазіць з нагрэтага гнязда, папросту паварушыла хвастом, маўляў, чую, што гутарка пра мяне, мне прыемна.
- Віслачка! І ты тут! Мае ж вы харошыя! Надраць бы вам задніцы, ды не зразумееце – за што. Ды і няма за што. Ай і малайцы! Ай і паляўнікі мае! Ай і арыенціроўшчыкі! Не захацелі мяне будзіць? Што? Замарыліся? Ну, адпачывайце пакуль, у сем рушым. Прыкінем, тут да шашы гадзіны паўтары, ну, калі вас на павадках цягнуць, то гадзіну-сорак. Аўтобус недзе павінен у палове дзевятай. Не, трэба ў шэсьць трыццаць ісьці. Лепш запасу мець...
6.
...”Ікарус” з запацелымі вокнамі. Зьвяглівая касірка:
- Чаму сабакі без намызьнікаў? Не паложана без намызьнікаў! – Намызьнікаў Рыгор ня ўзяў. Не разьлічваў вяртацца аўтобусам. Рыгору карціць кінуцца ў дыскусію наконт небясьпечнасьці пэўных сабак і пэўных кабет, але не рызыкуе. Спрабуе дамовіцца мірна:
- Ды яны зусім не агрэсіўныя... Рахманыя, што каты...
- Не паложана!...
Тады Рыгор завязвае сабачыя морды павадкамі. Фармальнасьць выканана, касірка супакойваецца.