Золата князёўны
- Автор: Ляхновіч Павел
- Год: 2008
- Язык: белорусский
- ISBN: 978-985-6107-38-5
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Золата князёўны». Краткое содержание книги:
Вочы ў Толіка круглыя і бліскучыя. Твар чырвоны. Гаворыць хутка, аж захліпаецца:
- Ну, ты сапраўды – Дэрсу Узала! Адкуль ведаў? Я думаў – ты так, панты калоціш... Прыйшоў, пералез канаву, там сьцежка добра набітая. Вады да сярэдзіны лыткі. Лёг на тым баку ў тараву. Бачу, вы па лузе “у палаз” пайшлі, адвярнуўся, на лес цікую, думкі ўсялякія думаю... Тут раптам – сабакі не працавалі, не! – ззаду ў канаве нешта як плюхне! Мяне як токам! Азіраюся – а ліса ўжо пасярэдзіне канавы! Пакуль я ўсхапіўся, яна назад! Бачу – раз мільганула, я – лясь! Бачу –другі, я – зноў – бах! Пайшла! Але, здаецца, зачапіў... Адкуль ты ведаў, што тут ліса будзе?!
- Гэта ты тут першы раз. А я гэтыя мясьціны ўжо гадоў дзесяць тапчу. Проста, назіраў як зьвер ходзіць... Дарэмна мне не паверыў. Я ж казаў – уважліва! Зьвядзе рыжая сабак!
- Ай, зьвядзе! Куды яна тут іх зьвядзе? Прыйдуць! Наганяюцца і прыйдуць. Давай пакуль што саматопам зайцоў пашукаем... Давай? А то табе добра, у цябе ўжо вунь за плячыма вісіць...
- Не, Толік. Да машыны недалёка, кіламетры два ўсяго. Тапчы сам. Тут не заблудзіш. А я ў той бок, да Церабня. Мо рыжая там у лесе круціць пачне, але баюся, што да самой Прыпяці пойдзе, а там сам ведаеш якія травы і зарасьнікі... Карацей, буду спрабаваць сабак хоць бы на слыху трымаць. Вазьмі майго зайца, у багажнік кінеш. А то невядома колькі мне зараз прайсьці прыдзецца.
...Ліса зрабіла кола ў лесе пад Церабнем, потым выйшла і берагамі меліярацыйных канаваў, абыходзячы вёску, накіравалася ў абалону Прыпяці, заціснутую дамбамі. Гон, у лесе яркі і гучны як арган, на полі збляк, пачаў заціхаць. Сабакі “сыходзілі са слыху”. Лаз у лесе Рыгор заняць не пасьпеў. Апошняе, што пачуў, прыклаўшы да вушэй далоні – слабае як камарыны піск “Аў...” Віслы ў Пінскім накірунку...
2.
Дзень заканчваўся. Чорныя хмары насунуліся з усходу. Запахла сьнегам і няўтульнасьцю. Вясёлыя восеньскія фарбы раптоўна выцьвілі і пакрыліся шэрым. Вецер, у якім адчувалася дыханьне зімы непрыемна халадзіў прапацелую бялізну на сьпіне, марозіў пальцы на руках. Толік, расклаўшы ў машыне крэслы, хроп, нацягнуўшы на твар вязаную шапачку. Калі Рыгор адчыніў дзьверцы, незадаволена забурчэў:
- Зачыні сенцы, не травень-месяц... Што, не вярнуліся? – Шырока, зь енкам, пазяхнуў. – А я, брат ты мой, таксама ўзяў аднаго. Іду ўздоўж лесу, метрах у трыццаці. Па траве. Нічога не бачу, не чую. Ветрык ужо падняўся, шапаціць. Ня ведаю, што мяне прымусіла азірнуцца. Уяўляеш – касы мяне прапусьціў, я ў двух кроках ад лёжкі прайшоў, устаў за сьпіною і ўжо ў лес залятае! Толькі белыя “штаны” мільгаюць! Каб не азірнуўся, то і не ведаў бы, што заяц быў. Добра, што стрэльбу ў руках трымаў. З пляча пакуль зьняў бы, пакуль прыклаўся, пайшоў бы той заяц нечапаны...
- З полем... – Не разьдзяляючы Толікавага ўзбуджэньня павіншаваў Рыгор. – Галава, блін, баліць... І ў вушах звон. Чатыры гадзіны ў ражок дзьмуў. Пайшлі зарасьнікамі ўздоўж Прыпяці. Можа зараз дзе каля Пінску. Не ведаю, што і рабіць... Каб ты мяне паслухаў, ды ўзяў на канаве тую лісу, усё было б нашмат весялей...
- Ну! Ну, не мая была рыжая... Давай, зачахляйся, дадому паедзем. Праз паўгадзіны цёмна будзе. Заўтра прыедзеш, будзеш шукаць.
- Не! Як гэта я паеду, а сабак тут кіну? Чакаць трэба. Бывалі ў мяне выпадкі – зводзілі іх далёка. Лісы, пару разоў казулі. Але заўсёды вярталіся ў тое месца, дзе мы зь імі апошні раз бачыліся. Трэба чакаць. Як гэта – я буду ў кватэры, а яны тут. У мяне сэрца разарвецца! І жонка з хаты выганіць. Не, трэба чакаць!
- Ты што! – Занерваваўся Толік. – Падумаеш – сабакі засталіся! Такі іхны сабачы лёс! Халера іх не возьме!
- Што значыць – не возьме! Сабакі пакаёвага ўтрыманьня, да холаду нязвыклыя, не закаленыя. Наганяюцца, стомяцца, лягуць недзе адпачыць. Вось і запаленьне лёгкіх. Потым – ваўкі могуць злавіць. Альбо вернуцца туды, дзе па лісе пачыналі гнаць, а мяне там няма. Пачнуць шукаць – сыдуць немаведама куды.
- Ой-ёй-ёй! Запаленьне лёгкіх! Знайшоў аб чым непакоіцца! А каб яны здохлі – чакаць іх! Вернуцца – ня вернуцца! – Толік пачаў псіхаваць.
- Што?! І табе таго ж жадаю!... – Крыўда і гнеў пачалі душыць Рыгора. Зпудлаваў, з-за яго фактычна сапсаваны дзень, і дазваляе сабе тут... – Ты як хочаш, а я застаюся.
- Здурнеў?! Паглядзі, якое надвор’е!... Вось-вось сьнег пойдзе!
- Нічагусенькі. Будзем жывы... – Рыгор распрануўся, ськінуў мокрую ад поту ніжнюю кашулю, надзеў на голае цела швэдар, зьверху камуфляжную куртку. Дастаў з заплечніка запасныя тоўстыя шкарпэткі, пераабуўся. Толік моўчкі, са злосным тварам назіраў за ягонымі маніпуляцыямі.