Золата князёўны
- Автор: Ляхновіч Павел
- Год: 2008
- Язык: белорусский
- ISBN: 978-985-6107-38-5
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Золата князёўны». Краткое содержание книги:
- Добра. – “Здаўся” Рыгор. – Не ный. Што з табою зробіш... Тамарачка, зрабі закускі. Сапраўды, з адной пляшкі нічога не будзе.
- Вы прабачце, што я не папярэдзіўшы... – Казаў Седляр, уладкаваўшыся за сталом і наліваючы па паўкілішку. – Глядзі, “каніну” трэба піць пакрысе. А то суайчыньнікі яго як які-небудзь пладова-выгадны шмурдзюк, па паўшклянкі. Вось так, на адзін маленькі глыток, потым паганяць у роце, каб смак і пах адчуць... Каньяк, братка, гэта ж... І закусваць яго трэба не абы чым. А то нашы саўкі... Ну, сёньня можна і кілбаскай... Куды паедзем сезон адчыняць?
- Можа пакруцімся паміж Сернічкамі і Лемяшэвічамі? Ці ў цябе іншая прапанова?
- Сернічкі, дык Сернічкі. Дамовіліся!
Выпілі раз. Другі. Паўзгадвалі сумесную службу, калегаў. Памянулі тых, хто ўжо памёр.
- Вось ты, Грыша, ты дзеля чаго жывеш? Які сэнс твайго жыцьця?
- Толік, не грузі ты сваімі зампалітаўскімі фішкамі. Яны мне ведаеш як абрыдлі?
- Не-е, Грыша! Ты мне скажы – дзеля чаго ты жывеш? Ты ж афіцэр! У афіцэра павінна быць мэта жыцьця!
- Мае бацькі былі простымі вяскоўцамі. І ведаеш, не дурнейшыя былі за мяне, за цябе. І мэту мелі – дзяцей у людзі вывесьці. Нас трое было. Я, і яшчэ брат і сястра. Прыстойная, я лічу, мэта.
- Ты не ўнікай, не ўнікай! Я пра цябе асабіста пытаю. Твая мэта? – Седляр калі вып’е вельмі ўчэпісты.
- Я адкажу словамі Чэхава... Ці Горкага?... Ну, чалавек створаны для шчасьця. І я жыву, каб быць шчасьлівым... Чак! Ідзі на месца! – Крыкнуў Рыгор на сабаку, што сядзеў ля стала утаропіўшыся бліскучымі вачыма. Той цяжка ўздыхнуў, павярнуўся і выйшаў.
- Во-ось! А што такое шчасьце? Што па-твойму шчасьце?
- Шчасьце – гэта калі няма няшчасьця. Здаецца, Васіль Быкаў сказаў. Во, хто галава. І сапраўдны афіцэр.
- Быкаў... Сорамна сказаць – нічога не чытаў. Шчасьце, Грышачка, гэта перш за ўсё адчуваньне ўласнага гонару і годнасьці!. Толькі той, хто мае гонар і годнасьць заслугоўвае павагу да сябе і толькі ён можа быць шчасьлівым. Вось я неяк ехаў, галасуе калгасьніца. Ці маладая, ці ўжо пенсіянерка, іх там хрэн разьбярэш, старэюць хутка. Зжаліўся, падвёз. Дык яна мне рукі стала цалаваць! Як папу! Ну ніякай годнасьці! Дык, ці заслугоўвае яна павагу? Ці можа быць шчасьлівай?
- Ха! Што зампаліт, што поп – адзін хрэн! Ідэалагічны аддзел! Ну, а ты, “Чэсьімею”, ты са сваім гонарам, ты – шчасьлівы?
- Я? – Анатоль на хвілінку задумаўся. – Я адбыўся. У сэнсе – сацыяльна. Маю кватэру, машыну, лецішча, каханку. Дзьвух нават – Тамара, ты нічога не чула. Дзеці, праўда, засмучаюць... Але гэта так... А на дзень перамогі, дзевятага траўня, апрану парадную форму, шпацырую па горадзе, а ўсе на мяне ведаеш як глядзяць?...Так што братка, я – шчасьлівы. Не заўсёды... Часам... Гы-гы, як пенсію атрымаю... Маю гонар, маю годнасьць. – Язык Седляра пачаў крыху заплятацца. – Дарэчы! Дарэчы! Пасьля звальненьня я цябе ні разу па форме не бачыў. Грэбуеш?
- Ды не... Чаго гэта я буду па форме дэфіліраваць? Неяк няёмка – у промнях чужой славы грэцца. Ну якое мы дачыненьне маем да той перамогі? У той час мы яшчэ нават у выглядзе сьперматазоідаў не існавалі... Ды і ветэранаў мне чамусьці шкада, шчыра кажучы. Неяк не падобныя яны на пераможцаў. Жаласны выгляд маюць. Можа, што ўжо вельмі старыя... Відаць – у іх жыцьці нічога больш і не было істотнага, апрача той вайны... Неяк выпіваў у кампаніі зь ветэранам, дык ён мне так і сказаў: “Не паверыш, я зараз як азірнуся назад, разумею – самым шчасьлівым я быў тады, на вайне! Каб было магчыма, то вярнуўся ў той час”. Вось так.
- Ну ты даеш – чужая слава!... Чужая... Нічога не чужая. Мы – нашчадкі, маем права... Каторая ўжо гадзіна? О! Ісьці трэба. Да заўтра! Чэсьімею...
4.
Учора выгульваў сабак і нюхаў ветрык, што прыносіў з-за Прыпяці пахі засынаючых палеткаў. Яны хвалявалі і ў душы расло нецярпеньне. Размаўляў з ганчакамі: ”Што, цюці, дачакаліся? Дачак-каліся... Заўтра ўжо, пацярпіце крыху. Ох і павесялімся!...”
- (Ага... Весела... Хоць страляйся!)
...Недзе далёка быццам бы працуюць ганчакі! Ці ўжо “галюнікі”? Прыклаў далоні да вушэй, пакруціўся ўлева-ўправа. Не, толькі вецер, ды “бум-бум”. Можа яны дзесьці не вельмі далёка? Не ведаюць, куды ісьці. Свае сьляды даўно “астылі”, сьцямнела. Трэба пагудзець у ражок, можа пачуюць...
Гудзеў зь перапынкамі гадзіны дзьве. Слухаў. Пару разоў здалося, што чуе работу Чака зь Віслай. Каб пачуў упэўнена, то пайшоў, пабег бы ў той бок, перахопліваць. Нічога, што ноч. Ён гэтыя мясьціны так выхадзіў, што... Але гукі, падобныя на гон былі такімі слабымі і кароткімі, што не ўдавалася ні вызначыць накірунак, ні упэўніцца, што гэта менавіта ягоныя ганчакі. На сэрцы ўсё больш і больш роспачы.