Na glinianych nogach [Feet of Clay - pl]

Minęło dziesięć minut.

Sierżant Colon i Nobby skończyli służbę, ku ogólnej uldze. Zwłaszcza Colon miał duże trudności z zaakceptowaniem idei, że można nadal prowadzić śledztwo, kiedy ktoś już się przyznał. Burzyło to zasady wyniesione ze szkolenia i z doświadczenia. Przyznanie się kończyło sprawę. Nie można przecież tak nie wierzyć ludziom. Nie wierzy się im tylko wtedy, kiedy twierdzą, że są niewinni. Winni są godni zaufania.

Inne podejście uderzało w podstawy pracy policyjnej.

— Biała glina — powiedział Marchewa. — Znaleźliśmy białą glinę. Praktycznie niewypaloną. Dorfl jest zrobiony z ciemnej terakoty i twardy jak kamień.

— Ostatnią rzeczą, jaką widział kapłan, był golem — przypomniał Vimes.

— Dorfl, na pewno. Ale to nie to samo, co stwierdzić, że Dorfl jest mordercą. Uważam, że zjawił się tam, kiedy ojciec Tubelcek już umierał. To wszystko.

— Tak? A dlaczego?

— Ja… jeszcze nie mam pewności. Ale widywałem Dorfla. Zawsze sprawiał wrażenie osoby bardzo łagodnej.

— Pracuje w rzeźni.

— Może to nie takie złe miejsce pracy dla kogoś łagodnego, sir — stwierdził Marchewa. — Zresztą sprawdziłem wszystkie zapisy, jakie udało mi się znaleźć, i nie sądzę, żeby golem kiedykolwiek kogoś zaatakował. Albo popełnił jakieś przestępstwo.

— Nie, daj spokój — obruszył się Vimes. — Wszyscy wiedzą… — Urwał, gdy jego cyniczne uszy usłyszały jego zdumiony głos. — Naprawdę nigdy?

— Pewnie, ludzie zawsze powtarzają, że znają kogoś, kto ma znajomego, którego dziadek słyszał o golemie, co to niby zabił człowieka, ale to właściwie wszystko, sir. Golemom nie wolno krzywdzić ludzi. Jest to zapisane w ich słowach.

— Ciarki mnie przechodzą na ich widok, to wiem na pewno.

— Każdego ciarki przechodzą, sir.

— Słyszy się historie o ich głupich wyczynach. Na przykład o tym, że robią tysiące imbryków albo kopią dziurę głęboką na pięć mil — zauważył Vimes.

— Tak, ale nie jest to działalność przestępcza w ścisłym sensie, sir. To tylko zwyczajny bunt.

— Bunt? Co to znaczy?

— Tępe wykonywanie rozkazów, sir. No wie pan… Ktoś wrzeszczy: „Idź rób imbryki!”, więc golem robi. Nie można mieć do niego pretensji o wykonywanie poleceń, sir. Nikt sobie nie życzy, żeby myślały, więc odpłacają za to, nie myśląc.

— Buntują się, pracując?

— Tak tylko pomyślałem, sir. Dla golema chyba ma to sens.

Odruchowo spojrzeli na nieruchomą glinianą figurę.

— Czy on nas słyszy? — zapytał Vimes.

— Nie przypuszczam, sir.

— Ta sprawa ze słowami…

— No… myślę, że one myślą, że martwy człowiek to po prostu ktoś, kto stracił swój chem. Nie wydaje mi się, żeby rozumiały, w jaki sposób działamy, sir.

— One nie, i ja też nie, kapitanie.

Vimes spojrzał w puste oczy. Czubek głowy Dorfla nadal był otwarty i światło padało przez oczodoły. Vimes widywał na ulicach wiele rzeczy strasznych, ale milczący golem był w jakiś sposób jeszcze gorszy. Aż nazbyt łatwo można było sobie wyobrazić te oczy płonące, stwora ruszającego naprzód, wymachującego pięściami jak młoty. To coś więcej niż tylko imaginacja. To coś, co zdawało się wbudowane w golemy. Potencjał czekający na właściwy czas.

Dlatego wszyscy ich nienawidzimy, pomyślał. Te oczy bez wyrazu wciąż nas obserwują, wielkie twarze obracają się za nami, i czy to nie wygląda, jakby notowały nas w pamięci, ustalały listy nazwisk? Kiedy się usłyszy, że rozbiły komuś czaszkę w Quirmie czy gdzie, człowiek z rozkoszą chciałby uwierzyć.