Migotliwy swiat

— Rzeczywiście, nigdy nie pisałem wierszy. Ale mimo wszystko posłuchaj mojej rady: gdy tutaj w tym twoim gołębniku zjawi się uśmiechnięta postać kobiety, to z całkowitą pogardą dla geniuszu weźmie twoje spodnie i przyszyje do nich guziki, a ty stracisz przez to mniej czasu. Będziesz owijać ją ciepłą kołdrą i smarować masłem chleb. Oto czego bym ci życzył. Daj mi jeszcze cukru.

Stubbs zrobił wielkie oczy i nagle spochmurniał.

— Kobiety zabijają twórczość — wymamrotał — te istoty biorą nas w swoje ręce i niszczą. — Stubbs, odganiając chmarę jasnowłosych zjaw, które zleciały się jak muchy do cukru, gdy tylko zaczęto o nich mówić, wzburzył dłonią włosy, a potem wyciągnął rękę. — Proszę, wsłuchaj się! To chyba niezłe: Grzmiąc podziemnym łoskotem, demon rozcina skały; granitem swym i kindżałem fetuje nowe mieszkanie. O gdyby…

— Stój! — powiedział Drud; w tym momencie wiatr, uderzając w okno z nieoczekiwaną siłą, omal nie zgasił lampy; zaszeleściły stronice olbrzymiego zeszytu Stubbsa i coś podobnego do dźwięku ucichającego kamertonu zadźwięczało w kącie.

— Co tam tak subtelnie i delikatnie dźwięczy? — spytał Drud. — Czy to nie harfę zgubił Eol?

Stubbs powiedział:

— Najpierw objaśnię, a potem pokażę. Podczas długich nocnych godzin wymyśliłem i zrobiłem maszynę dla radowania słuchu. Po Bożym Narodzeniu, Nowym Roku, dniu urodzin i wielu innych dniach nie tak znów ważnych, ale mających niewytłumaczalny związek ze stanem duszy, pozostaje wiele pustych butelek. Proszę popatrzeć — oto fortepian Stubbsa. Mówiąc to, wyciągnął zza zasłony poziomo ustawioną drewnianą ramę; pod jej górną listwą wisiał na sznurkach cały szereg maleńkich i dużych butelek; ich dna były odcięte. Ta muzykalna konstrukcja, kołysząc się w rękach Stubbsa, dźwięczała; latarnik wziął pałeczkę i przejechał nią po rzędzie butelek w prawo i w lewo; rozległ się akord, podobny do dźwięku pośredniego między śmiechem i zawodzeniem, jaki wydaje znerwicowany człowiek, jeśli się go mocno połaskocze.

— Co ci zagrać? — spytał Stubbs, wywijając swoją pałeczką „dzyń-dzyń” i,di-di-do-don”. Dźwięk był niegłęboki i przyjemny, jak prosty uśmiech. — Co więc zagrać? Taniec lub pieśń albo, jeśli chcesz, melodię operową? Stopniowo rozszerzyłem swój repertuar do osiemnastu — dwudziestu kawałków; moje ulubione melodie to „Wiatr w górach”, „Fandango”, „Santa Lucia” i jeszcze coś niecoś, na przykład walc „Pachnący kwiatek”.

— Spróbujmy „Fandango” — powiedział Drud, sadowiąc się na krześle z fajką w zębach. — Zaczynaj, a ja będę pogwizdywać i w ten sposób będziemy mieli flet, lirę i dzwonki.

Stubbs przerzucał pałeczkę pośród śpiewających butelek szybkimi niezmordowanymi ruchami ręki i zaczął odtwarzać piękną melodię, pełną radosnego triumfu życia. Ale już po pierwszych taktach specyfika instrumentu, stworzonego nie dla liryki, lecz dramatu, zmusiła koncertujących do zaniechania podjętej melodii.

— Spróbujmy coś innego. — Drud zaczął cicho gwizdać, przysłuchując się… — O, to, to będzie tak samo brzmiało z orkiestrą.

— Proszę zagwizdać raz jeszcze. — Stubbs przechylił głowę, nasłuchując, wreszcie uchwycił motyw. — Aha! Na średnim rejestrze. Zadzwonił pałeczką. Drud podał ton, gwiżdżąc z przejęciem, był to zwinny, elektryzujący gwizd o miękkiej tonacji. Gwizdał wspaniale. Stubbs był także w transie. Grali walca z „Fausta”. Oto przesunął się cichy cień Małgorzaty; w ślad za nią podążał w zamyśleniu delikatnie uśmiechający się młodzieniec we wspaniałym ubraniu i z próżną duszą.

— To jest świetne, dobrze! — krzyknął Stubbs, gdy skończyli. — Teraz zapalimy. Co następne?

Śmiejąc, paląc i niepokojąc się, żeby Drud nie powrócił z cichej krainy muzyki ku ponurej rzeczywistości, Stubbs pośpiesznie przygrywał, podtrzymując w nim dziecięcą chęć przedłużenia radosnej zabawy. W ten sposób przechodząc od jednej melodii do drugiej, rozpoczęli i przegrali piosenkę „Ben-Belt”, którą śpiewa Trylby u Dumourieza, „Długą drogę do Tipperary”, „Krzyż Południowy”, drugi walc Godarda, „Stray frak” Berangera i „Santa Lucia”.

Niebawem zaczęło świtać; pierwszy wysiłek dnia, który rozpoczął swoją drogę pośród burzliwego oceanu nocy, otaczał żółtą plamę lampy szarym, porannym rozgardiaszem; widoczne były już z okna fale i piana morska. Wiatr ucichał.

Drud jak gdyby ocknął się. Ze smutkiem rozejrzał się wokół i wstał:

— No jeszcze raz, zanim się rozstaniemy: „Santa Lucia”.

Stubbs przetarł oczy; szkło zaczęło wydzwaniać: