Enciklopedio de Esperanto
- Автор: Kökény Lajos, Bleier V.
- Язык: эсперанто
- Жанр: Справочная литература
Электронная книга - «Enciklopedio de Esperanto». Краткое содержание книги:
Kiel tio estas kutima en enciklopedioj, certaj informoj estas prezentitaj per tabeloj. Tial por oportune konsulti ĉi tiun bitlibon rekomendindas uzi libroprezentilon kiu plene realigas la normon Fictionbook (do, ankaŭ la tabelojn) — ekzemple, la programon «CoolReader».
7 sept. 1928 la Loka Kuratora Komitato fiksis kun N.B. la detalojn de kontrakto, laŭ kiu la Societo IEMW transdonas la kolektitan materialon aI N.B. kiel propraĵon kaj N.B. starigas la E-kolekton kiel «speciala kolekto» laŭeble en aparta ejo kaj konservas ilin kiel propran havaĵon.
La festaj aranĝoj por la malfermo (okaze de Antaŭkongreso) komenciĝis 30 jul. 1929 en ĉeesto de pli ol 700 alilandaj E-istoj. Akcepto de pli ol 60 delegitoj okazis ĉe la federacia prezidanto Miklas (kiu jam 15 jan. fariĝis protektanto de la Muzeo) en la dancsalonego de la prezidantejo. Je la 10-a horo eniris la prezidanto, lin sekvis la kanceliero Streeruwitz k.a. La prez. donis unue la manon al reg. kons. Steiner kaj diris al li, ke li estas distingita per la titolo «registara konsilisto». Poste la prezidanto kaj kanceliero diris kelkajn vortojn al ĉiu unuopa E-isto: La aliaj samideanoj atendis antaŭ la prezidantejo kaj ĉiuj kune iris nun al la magistrata domo, kie urba konsilisto Qutrin Kokrda salutis la kongresanojn. Fine okazis en la pompsalonego de N.B. malfermo de la Muzeo. Pli ol 150 honorgastoj ĉeestis, inter ili la prez. Miklas, kanceliero, ministroj, episkopoj, ambasadoroj, ktp. Unue parolis ĝen. dir. Blick, due sekvis la festparolado de Steiner. Poste prez. Miklas parolis en germana lingvo kaj finis per la jena frazo en E: «Dirante al niaj karaj gastoj koran bonvenon en Aŭstrio, mi deklaras la Int. E-Muzeon malfermita.» Sekvis longdaŭra aplaŭdo, ĉar la unuan fojon regnestro uzis oficiale E-n. Oni transdonis diversajn donacojn al IEMW; i.a. Lidja Zamenhof kajeron, manskribitan de Z el 1881 kun tradukprovo de «Rabistoj» de Schiller ktp. Sekvis alparoloj de reprezentantoj el 35 landoj. Ekspozicio en la pompa salonego montris dum 2 monatoj al multnombraj vizitantoj en 50 kestoj, sub vitro, parton de la havaĵo de la Muzeo.
En okt. 1929 IEMW ricevis la oficejon en parto de N.B. Augustinerstrasse 7. La 1 jul. 1930 IEMW translokiĝis en la novan hejmon: en Neue Burgsur «Heldenplatz» (Nova imperiestra kastelo). La salonego estis finkonstruita por IEMW kaj la kostojn (ĉ. 9000 sv.fr.) pagis la ŝtato, kiu zorgas ankaŭ pri hejtado, lumigado kaj purigado; la bindadon de la horoj pagas N.B.
La 8 jul. 1931 alvenis kiel heredaĵo post Cart ties tuta libraro, entute pli ol 1500 libroj (gazetjarkolektoj en 3 kestoj jam alsenditaj en jun. 1930). Nuntempe la stato de la Muzeo estas proks. 6000 libroj kaj broŝuroj, pli ol 1000 gazetjarkolektoj, miloj da cirkuleroj, fotoj, ktp. Inter la libroj estas valoraj, sed mankas ankoraŭ multaj. Proks. 50 nacioj jam estas reprezentataj en la membraro de IEMW
La Muzeo estas vizitebla labortage inter 9–12 kaj 1.5–18, sabate 9–12, kaj la unuan dimanĉon de la monato 9–12 h. Eniro senpaga. H. STEINER.
Int. Esperanto-Servo. Informa aŭt. bulteno de la ICK (Genève) en la ĉefaj eŭropaj lingvoj, sendita al multaj int. kaj landaj instancoj. Red. Kreuz. De 1926. Nuntempe ne aperas.
Int. Floraj Ludoj. Laŭ la modelo de la tradiciaj literaturaj konkursoj en Katalunujo, la tieaj E-istoj de 1905 aranĝas Ftorajn Ludojn por E-istaj verkistoj. La Ludojn subtenas ankaŭ la urbaj magistratoj kaj oni fiksas diversajn temojn kun premioj. La premiojn disdonas juna virino, nomata «reĝino», ĉirkaŭata de aliaj belaj virinoj, en kadro de festaj eksteraĵoj. Multaj eminentaj verkistoj de E gajnis premiojn ĉe la Floraj Ludoj. Kelkfoje havis rimarkindan sukceson ankaŭ blindaj E-poetoj.
Int. Katolika Unuigo Esperantista, v. Katolika Movado.
Int. Komerca Revuo. Zürich, red. kaj eld. H. Unger. sept. 1919-aŭg. 1922, entute 26 kajeroj kun 370 p. da teksto kaj multaj reklampaĝoj.
Int. Labor-Oficejo. (ILO). Estis fondita en 1920 en Genève laŭ la packontrakto de Versailles por interkonsentoj en industria leĝaro de diversaj regnoj. Komence ĝi uzis por oficialaj interrilatoj nur la anglan ka francan lingvojn sed poste ankaŭ aliajn lingvojn kaj kiam UEA proponis al ĝi la servojn de la delegitoj, ĝi ekaplikis E-n kun sukceso, precine en la unuaj jaroj, kiam la retaro de la Oficejo ankoraŭ ne pretiĝis en la tuta mondo. ILO eldonis en E diversajn cirkulerojn kaj dokumentojn, instruigis E-n al kelkaj siaj oficistoj, sendis sian oficialan reprezentanton al UK-j, kaj eldonis depost 1921 sian oficialan bultenon, kiu estis aldonita a1 la gazeto de UEA.
Int. Medicina Revuo. Dumonata organo de TEKA. Fondita en 1923. Formato 24×16. (v. Medicino.)
Int Pedagogia Revuo. Organo de TAGE. v. Instruistoj.
Int. Scienca Revuo. Organo de ISAE, fond. en 1904, ĉesis en 1923. Redaktis Fruictler, Saussure, Thalwitzer, Dohler, Robin, Rollet de l’ Isle, Wüster. «Fondita por sciencistoj tiu gazeto iom post iom pleniĝis je artikoloj de amatoroj, lingvaj diskutoj, reformaj polemikoj, fremdaj al scienco.» (BIL, p: 314.) v. Scienco.
Int. Stenografiisto. Organo de IAES, fond. en 1923 de P. Flageul, kiu estis ĝia red. Nuna red. L Cogen.
Int. Unio E-ista (IUE), organizaĵo kun devizo «Libero, laboro kal paco!» fondita en 1925 en Berlin de P. Hitrov nun loĝanta en Sofia. Celoj: aranĝi interŝanĝon kaj senpagan ĉeestadon en eksterlando; monhelpi komencantajn profesiulojn; doni stipendiojn al diligentaj lernantoj kaj studentoj; subteni malsanulojn kaj multenombrajn familiojn de malriĉaj amikoj; fondi sendependan int. kolonion kun oficiala lingvo E. De kelkaj jaroj mankas informoj pri la efektiva funkciado de IUE.
Internacia Kantaro. Kolektita kaj prilaborita de Bennemann. Tekstaro: 1929, 112 p. Muzika eldono: 1930, 154 p. Enhavo: Espero, Tagiĝo, popolkantoj el 55 laudoj. «La kantparoloj estas bone tradukitaj, korekte versigitaj, zorge ritmitaj laŭla melodioj.» (G.S., „E“,1930, p: 7.)
Internacia Legolibro. Redaktis Kenngott. 1930, 123 p. Originale verkitaj legaĵoj de Stojan, L. Briggs, Mezei, Balkanyi, Kenngott, Hetzel, Kreuz kaj J. Bergh.
Internacia Lingvo. (Historia skizo ĝis Volapük.) La kresko de la int. rilatoj, multe superintaj la kadrojn de koncernaj ritaloj dum la antikvo kaj mezepoko, aktualigis la problemon pri la lingvo universala. Jam ne eblis kontentiĝi per tiu skalo de int. rilatoj, kiuj difinis siatempe int. uzadon por limigitaj lokaj bezonoj de la lingvoj: babilona, antikva greka kaj latina. La malkovro de la Nova Kontinento kaj la grandiozaj perspektivoj de plifortigo kaj plisimpligo de rilatoj kun Hindujo kaj aliaj landoj, kresko de potenco kaj influo de nova socia klaso, la burĝaro, celanta forigi la nacian limigitecon de feŭda mezepoko, decida fiasko de la mezepoka int. lingvo, la latina, kiu jam ne kapablis konformiĝi al bezonoj de rapide evoluantaj scienco kaj tekniko, — ĉi ĉiuj faktoroj akcelis starigon de la problemo pri dezirindeco de nova lingvo-ilo por interpopola interkompreniĝo.
Interpopola ĵargono de Mediteraneaj havenoj dum la mezepoko, — la Lingva Franka — ne povis solvi tiun taskon. Provoj verŝi novan sangon en la mezepokan latinon, vivigi kaj plikonformigi ĝin al la novaj bezonoj, montriĝis senrezultaj.
Unu el plej grandaj humanistoj de sia tempo, la hispano Vives en sia libro «De Disciplinis» (1532) skribis timoplene: «Estus feliĉo, se ekzistus unusola lingvo, kiun povus uzi ĉiuj popoloj… Pereos la latina lingvo kaj tiam venos grava konfuzo en ĉiuj sciencoj, grava fremdiĝo inter la homa gento.» La maltaŭgo de la latina lingvo por la aktualaj bezonoj estis tiom klara por la pensuloj de tiu tempo, ke la instruita kuracisto kaj astrologo Nostradamus en 1555 profetis en siaj antaŭdiroj «Centuries» aperon de nova kultura lingvo «inter la popoloj latinaj kaj orientaj.»
Sur tiu bonpreparita tereno de disreviĝo pri la malnovo kaj de atendado de io nova ekaperis multaj provoj solvi la problemon de tutmonda int. lingvo. De la: filozofoj Descartes (1629), Leibnitz (1666) kaj de la pedagogo Komensky (1641) dum la 17-a, 18-a, 19-a jarcentoj kaj ĝis la nunaj tagoj kontinue daŭras provoj skizi strukturajn bazojn kaj bazajn formojn de nova monda lingvo.