Aventuroj de la brava soldato Švejk dum la mondmilito

Fine ĉiuj ĝisatendis tiun momenton, kiam oni ŝtopis ilin en vagonojn en proporcio de kvardek du viroj al ok ĉevaloj. Ĉevaloj kompreneble vojaĝis pli komforte ol la viraro, ĉar ili povis dormi stare, sed tio ne gravis. Soldata trajno ree veturigis en Galicion novan grupon da homoj, pelataj al milta buĉejo.

Sed ĝenerale tiuj kreaĵoj sentis kompreneble tamen nur malpeziĝon; kiam la trajno moviĝis, estis tio jam io certa, sed antaŭe temis nur pri turmenta necerteco, paniko, ĉu oni veturos jam hodiŭ, aŭ morgaŭ, aŭ postmorgaŭ. Iuj sentis sin kiel mortkondamnitoj, kiuj kun timo atendas, kiam venos por ili la ekzekutisto. Kaj poste sekvos trankviliĝo, ke tio estos jam finita.

Tial ia soldato kriegis el vagono kiel frenezulo: “Ni veturas, ni veturas!”

La ĉefserĝento-kontisto plene pravis, kiam li diris al Švejk, ke ne necesas rapidi.

Antaŭ ol venis la momento por grimpi en vagonojn, pasis kelke da tagoj, ĉe kio oni senĉese parolis pri konservaĵoj kaj sperta Vaněk proklamis, ke tio estas nur fantazio. Konservaĵoj? Pa, milita meso, tiu jes, ĉar tiel tio estis ankaŭ ĉe forveturo de la antaŭa marŝko. Se estas konservaĵoj, la milita meso forfalas. En mala okazo la milito meso estas kompenso por konservaĵoj.

Kaj tiel anstataŭ gulaŝkonservaĵoj aperis ĉefkurato Ibl, kiu mortigis tri muŝojn per unu bato. Li servis la militan meson por tri infanteriaj batalionoj samtempe, al du el ili donis benon por la vojo en Serbion kaj al la tria en Rusion.

Li parolis ĉe tio kun granda entuziasmo kaj vidiĝis, ke la materialon por sia parolo li prenis el soldataj jarlibroj. Estis tio tiel kortuŝa parolo, ke kiam ili trajne rapidis al Moson, Švejk, kiu estis kune kun Vaněk en vagono adaptita al kancelario, rememoris tiun parolon kaj diris al la ĉefserĝento-kontisto: “Tio estos tre bela, kiel diris tiu feldkurato, kiam la tago kliniĝos al vespero, la suno kun siaj oraj radioj subiros malantaŭ montojn kaj sur la batalejo oni aŭdos, kiel li diris, tiun lastan spiron de mortantoj, henon de falintaj ĉevaloj, ĝemojn de vunditaj viroj kaj lamentadon de la loĝantaro, al kiu brulas la kabanoj super la kapo. Al mi tre plaĉas, kiam homoj babilas tiajn idiotajn idiotaĵojn.”

Vaněk konsente kapjesis: “Estis tio diable kortuŝa okazintaĵo.”

“Tio estis tre bela kaj instrua,” diris Švejk; “mi memoras tion tre bone, kaj kiam mi revenos el la milito, mi rakontos tion en ‘Ĉe la kaliko’. Kiam li, sinjoro kurato, tion al ni rakontis, li dismetis la krurojn tiom, ke mi timis, ke la piedaĉo al li ne flankenglitu, li ne falu sur la militan altaron kaj ne disbatu al si la cerbujon je la hostimontrilo. Li donis al ni tian belan ekzemplon el la historio de nia armeo, kiam ankoraŭ soldatis Radecký kaj kun vespera ĉielruĝo kunfandiĝis fajro de brulantaj garbejoj sur batalkampo, kvazaŭ li tion vidus.”

Kaj la saman tagon la ĉefkurato Ibl estis jam en Vieno kaj tie al alia marŝbataliono denove rakontis la kortuŝan historion, kiun menciis Švejk kaj kiu plaĉis al li tiom, ke li nomis ĝin idiota idiotaĵo.

“Karaj soldatoj,” oratoris la ĉefkurato Ibl, “imagu do, ke estas la jaro 1848 kaj ke venke finiĝis la batalo ĉe Custozza[218], kie post dekhora furioza batalo la itala reĝo Alberto devis cedi la sangokovritan batalejon al la patro de niaj soldatoj, la marŝalo Radecký, kiu en okdekkvara jaro de sia vivo[219] akiris tiel brilan venkon.

Kaj jen, karaj soldatoj! Sur altaĵo antaŭ la konkerita Custozza haltis la maljunega militestro. Ĉirkaŭ li liaj fidelaj komandantoj. Seriozeco de la momento falis sur la tutan grupeton, soldatoj, ĉar en malgrandeta distanco de la marŝalo vidiĝis soldato, luktanta kontraŭ la morto. Kun frakasitaj membroj sur la kampo de honoro sentis vundita standardisto Hrt, kiel lin rigardas la marŝalo Radecký. La brava vundita standardisto en spasma entuziasmo ankoraŭ premis oran medalon per rigidiĝanta dekstra mano. Ĉe ekvido de la nobla marŝalo ankoraŭfoje vigliĝis lia korbatado, la kripligitan korpon penetris lasta resto de forto kaj la mortanto kun superhoma peno provis rampi renkonten al sia marŝalo.

‘Trankvile kuŝu, mia brava soldato,’ vokis al li la marŝalo, descendis de sur la ĉevalo kaj volis prezenti al li la manon.

‘Tio ne eblas, sinjoro marŝalo,’ diris la mortanta soldato, ‘mi havas ambaŭ manojn forhakitaj, sed mi petas pri unu afero. Sciigu al mi la nudan veron: Ĉu ni venkis en la batalo?’

‘Plene, kara knabo,’ diris la feldmarŝalo afable; ‘domaĝe, ke vian ĝojon malserenigas viaj vundoj.’

‘Kompreneble, nobla sinjoro, mi estas ĉe la fino,’ diris la soldato tombvoĉe, agrable ridetante. ‘Ĉu vi soifas?’ demandis Radecký. ‘La tago esti varmega, sinjoro marŝalo, ni havis pli ol tridek gradojn.’ Post tio Radecký, preninte ladbotelon de sia adjutanto, prezentis ĝin al la mortanto. Tiu sattrinkis, farinte profundan gluton. ‘Dio rekompencu vin milfoje,’ li ekvokis, klopodante kisi la manon de sia komandanto. ‘Kiel longe vi soldatas?’ demandis ĉi tiu. ‘Pli ol kvardek jarojn, sinjoro marŝalo! Ĉe Aspern mi akiris oran medalon. Mi estis ankaŭ ĉe Lepsiko, ankaŭ kanonkrucon mi havas[220], kvinfoje mi estis mortvundita, sed nun venis mia definitiva fino. Sed kia feliĉo kaj ĝojo, ke mi ĝisvivis la hodiaŭan tagon. Kial mi bedaŭrus mian morton, se ni akiris gloran venkon kaj al la imperiestro redonita lia teritorio!’

En tiu momento, karaj soldatoj, eksonis el la tendaro majestaj tonoj de nia himno ‘Gardu, Dio, Lian moŝton’, potence kaj noble flugis tra la batalejo. La falinta soldato, adiaŭanta la vivon, provis ankoraŭfoje retrovi la fortojn.

‘Gloron al Aŭstrio,’ li vokis entuziasme, ‘gloron al Aŭstrio! Oni daŭrigu tiun brilan kanton! Gloron al nia militestro! Vivu la armeo!’

La mortanto ankoraŭfoje klinis sin al la dekstra mano de la marŝalo, kiun li kisis, sinkis kaj mallaŭta lasta ĝemo elliris el lia nobla animo. La militestro staris ĉi tie nudkape antaŭ kadavro de unu el la plej bravaj soldatoj. ‘Tiu ĉi bela fino estas vere enviinda,’ diris la emociita marŝalo, klinante sian vizaĝon al interplektitaj manplatoj.

Karaj soldatoj, ankaŭ mi al vi deziras, ke vi ĉiuj ĝisatendu tian belan finon.”