Выбраныя творы ў двух тамах. Том 2
- Автор: Карпюк Алексей Никифорович
- Год: 1991
- Язык: белорусский
- Год: Мастацкая літаратура
- ISBN: 5-340-00516-Х
- Жанр: Современная русская и зарубежная проза
Электронная книга - «Выбраныя творы ў двух тамах. Том 2». Краткое содержание книги:
— Страшно, дзеці, калі зусім ніц не робіш. Як толькі возьмешса за што — за каня, за параненаго, тады ўжэ нічого не баішса, бытта новым чалавекам робішса. З усімі людзьмі, мабыць, гэтак, калі адно прыглядзецца добра тады да іх...
Яшчэ яму хацелася дадаць, што бывае таксама страшна, калі пе ведаеш памераў небяспекі, якая цябе чакае. Але тут адчуў — яго тлумачэнне будзе для малых незразумелым, бо які ж яшчэ мелі яны жыццёвы вопыт. Ніякага.
Да ўсяго добра заўважыў — настаўніца выхаванцаў сваіх ужо ледзьве-ледзьве стрымлівае. Яшчэ мінуту і клас рассыплецца. Мо ўжо хопіць і таго, што ім тут нагарадзіў?
А класнай захацелася якраз спатканне нечым яшчэ і замацаваць. Успомніла:
А як вы, Лаўрэн Яфімавіч, адносіцеся да таго, што заходне-нямецкія гісторыкі кажуць, бытта войскі іхнія перамог не гераізм на'шых байцоў і афіцэраў, а рускія маразы ды вялікая тэрыторыя, што стала для іх нечаканасцю?
Прыняўшы пытанне за абразу, Лаўрэн абурана кінуў:
Што яны там мелюць?! Што, немцы ў карту не маглі заглянуць перад тым, як вайной ісці на нас, каб упэўніцца, якая тэрыторыя перад імі — велькая ці малая? Не маглі на градуснікі перад гэтым зірнуць?
Настаўніца нават усміхнулася — так адказ ветэрана ёй спадабаўся. Захацелася спытацца яшчэ пра нешта, але ў класе ўжо ўзняўся вэрхал.
Ліпа Вацлаваўна! — схапіўся пуцалаваты хлопчык з першай парты.— А Блёскін кусаецца!
Блёскін!
То хай мне аддае маю марку! — ускочыў ды абурана загаласіў другі такі самы жэўжык.
А я ў цябе браў?
Браў!
Калі-і?
А мо — не?
Ы-ы-ых, шчэ што выдумай!
Узяў і не прызнаецца!
У чым маю прызнацца? Яе ў мяне ўжо няма!
А дзе?
Сам шукай!
Ты аддаў, а шукаць стану я? Хо!
Я павінен за цябе рабіць гэта, так?
I не я!
Цішэй там, на «камчатцы»! — накрычала на абодвух настаў-ніца.— Блёскін і ты, Самойла,— сядайце! Сядзьце і не маячце мне пе-рад вачыма! Ладна, ладна, сядайце! Разбяромся з вашымі маркамі потым! У нас яшчэ — класная гадзіна наперадзе!
А хай аддасць маё!
Прывецік!
Во, не хоча аддаваць!
А як магу табе аддаць тое, чаго ў мяне даўно няма? Ну, як, скажы?
А дзе яна?
Я нанімаўся ў цябе вартаваць?
Не выкручвайся, а скажы — дзе?
Каму я загадала — сядзьце ды змоўкніце, нарэшце!
Хай раней скажа — наймаўся я да яго?
А ты скажы — дзе!
Служку знайшоў!
Сядзеце вы, нарэшце? — з пагрозай кінулася да крыкуноў настаўніца.
Паслухаўся і сеў толькі Самойла. Другі ж вучань на настаўніцу не звярнуў нават увагі. З абуранага імгненна зрабіў прыстойна-ветлівы выраз твару ды ў Лаўрэна спытаўся:
А вы штык, каску, пісталет ці яшчэ там што такое... Ну, напрыклад, нямецкае знамя з вайны прывезлі?
Ага-а! — зноў дружна ажывіўся клас.
Што вы цяпер з вайны маеце?
Можаце нам паказаць?
— Прынясі-іце!
Лаўрэн спалохаўся:
Што прывё-оз?.. Пістале-ет, зна-амя нямецкае?.. Нашто-о яны мне-е?!
I бездапаможна паўзіраўся на класную.
Тая над пачцівым старым з сіваватымі, бы з сярэбранай стружкі, валасамі, з чыстымі праўдамоўнымі вачыма, з насупленымі густымі брывамі ды з адкрытым тварам чалавека, які змалку прызвычаіўся самастойна думаць, вырашаць і адстойваць свае думкі, зжалілася. Здаволеная, што гэты госць не пайшоў плесці чаго трэба і не трэба, як часамі здараліся ў яе прыкрыя выпадкі і яна тады гатова была вучням затыкаць вушы, настаўніца ўзялася ўрачыста вымаць з графіна букет ды бойка загаварыла:
Ну, рабяты, а цяпер давайце дружна падзякуем шаноўнаму нашаму госцю-ветэрану Лаўрэну Яфімавічу, што выкраіў ад сябе каштоўны час і завітаў сюды, каб падзяліцца ўражаннямі аб незвычайнай для ўсіх нас падзеі — Вялікай Айчыннай вайне! Былі гэта, рабяты, надта важныя для нашай краіны гады — удзельніку ніколі-ніколі не забыць такога. Праўда, Лаўрэн Яфімавіч?
I ён на ўсялякі выпадак матнуў галавой.
А яшчэ ветэран, які перажыў ваеннае пекла, напэўна, хоча, каб вы, рабяты, усе-усе,— і ты, Блёскін, і ты, Самойла, і ты, Шалкевіч, і ты, Курачкіна, і астатнія — добра вучыліся, выдатна сябе паводзілі, былі дысцыплінаванымі, выканалі ды перавыканалі план па здачы металалому і макулатуры і наогул сталі дастойнымі герояў свяшчэннай вайны, іх неўміручай вайсковай славы і доблесці! Праўду я сказала, Лаўрэн Яфімавіч?