Каласы пад сярпом тваiм. Кніга другая. Сякера пры дрэве
- Автор: Караткевіч Уладзімір Сямёнавіч
- Год: 1995
- Язык: белорусский
- Год: Юнацтва
- ISBN: 5-7880-0899-9
- Жанр: Историческая проза
Электронная книга - «Каласы пад сярпом тваiм. Кніга другая. Сякера пры дрэве». Краткое содержание книги:
— А ты што? — спытаў Кастусь.
— Я спачатку хацеў быў… А потым падумаў, што яшчэ да суддзі трапіш… Не стаў звязвацца. Але праз месяў прынёс яму вершы… Гляджу, вылазяць вочы, вылязяць… "Ты што ж гэта прынёс? Мужыцкія вершы?"
— Чые вершы? — спытаў змрочны Валеры.
— Нашага "грамадзяніна князюхны", — пырснуў Малахоўскі.
Алесь збялеў.
— Ты што… Ты якое меў права? Ды я і вершаў не пішу.
— А хто ў Кастуся аднойчы сшытак забыў і толькі на другую раніцу прыбег?
— Ды не пішу я, хлопцы, — Алесь вачыма маліў сяброў, каб падтрымалі. — Маніць ён.
— Увага! — сказаў Малахоўскі. — Князь Загорскі пры ўсіх кажа, што я — манюка. А я заяўляю, што ён — нізкі эгаіст і сябелюбца. Бо трымаць патрэбныя ўсім вершы ў сшытку і не чытаць іх…
— Змоўкні! — крыкнуў Алесь.
— То што, мне прачытаць ці папросім яго?
Валеры і Каліноўскія запратэставалі былі, але іх галасы заглушыў агульны крык:
— Просім! Просім!
— Я не паэт!
І тут ціхі голас з мяккім акцэнтам сказаў у раптоўнай цішыні:
— Што ж гэта ты саромеешся вершаў, хлопча?
Алесь крутнуў галавою ў той бок.
На парозе стаяў чалавек у сінім сурдуце і спадылба, з пахмурым, няўлоўным смяшком глядзеў на Алеся.
— Так нельга, — сказаў Шаўчэнка. — Спачатку гэта, праўда, як каханне. Страшана, што нехта даведаецца. Але нашто ж саромецца кахання? Дадзена яно — значыць, шчаслівы чалавек на зямлі.
Зыгмунт памкнуўся быў устаць яму насустрач, але пасівелы чалавек зрабіў яму няўлоўны жэст далонню, і той астаўся сядзець, толькі вочы засмяяліся.
— Калі ласка. І мне цікава, — з вельмі хатняй інтанацыяй сказаў паэт. — Паляк?
— Беларус.
— Тады тым больш… Вы адкуль?
І гэтая амаль вясковая інтанацыя ў словах мучанага-перамучанага чалавека раптам прыгадала Алесю белага-белага дзеда Кагута пад дзічкай у цвеце, захад і Дняпро.
— З Дняпра, — сказаў Алесь.
У зморшынках ля вачэй паэта раптам заззяла невыказная пяшчота.
— Тым больш, — сказаў Шаўчэнка. — Чытай, хлопча. Я цябе прашу.
— Не, — у Алеся перасохла ў глотцы. — Я чытаў сёе-тое з вашага, і…
Паэт зразумеў. Заварушыліся вусы.
Гарачыя, сінія цяпер, глядзелі на Алеся вочы. І Алесь раптам адчуў, што яму будзе не сорамна чытаць гэтаму чалавеку нават слабыя радкі, што ён нават хоча чытаць, што падсвядома, яшчэ палову гадзіны назад, марыў аб гэтым.
Ён стаў у нязграбнай паставе, нiбы перад апаратам дагератыпiста.
— "Мова", — сказаў ён.
У курыльні стаяла цішыня. Алесь адчуў, як б'ецца сэрца.
Вочы глядзелі на яго.
Ён пачаў глуха: сэрца перашкаджала. Але плынь радкоў, як заўсёды, супакоіла яго, а тое, аб чым ён хацеў гаварыць, споўніла душу нязнанай пяшчотай, болем і любоўю.
А праз нейкую хвіліну голас ягоны ўзмацнеў, і ён пачаў адчуваць сэрцам кожнае слова. Чырвань кінулася ў шчокі.