Aventuroj de la brava soldato Švejk dum la mondmilito
- Автор: Гашек Ярослав
- Год: 2009
- Язык: эсперанто
- Переводчик: Vladimír Váňa
- Жанр: Юмористическая проза
Электронная книга - «Aventuroj de la brava soldato Švejk dum la mondmilito». Краткое содержание книги:
Vidu, kamarado,” daŭrigis la dika unujara volontulo, “poste iu diru, ke inter homoj malaperas estimo al nia kara monarkio. Malliberigita viro, kiu havas nenion por fumi kaj kiun atendas regimenta raporto, donas la plej belan ekzemplon de korinklino al la trono. En siaj kantoj li ovacias sian pli superan patrujon[154], kiun ĉiuflanke minacas batado. Li estas senigita je libereco, sed el lia buŝo fluas versoj de neskuebla sindono. Morituri te salutant, caesar[155]! Mortontoj vin salutas, imperiestro! Sed la provoso estas kanajlo. ‘Bela’ societaĉo estas en viaj servoj, monarko! Antaŭhieraŭ mi donis al li kvin kronojn, ke li aĉetu al mi cigaredojn, kaj tiu ulo fripona hodiaŭ matene diris, ke ĉi tie estas malpermesite fumi, ke li havus pro tio komplikaĵojn kaj ke tiujn kvin kronojn li al mi redonos, kiam li ricevos soldon. Jes, kamarado, en la nuna tempo mi kredas al nenio. La plej bonajn devizojn oni renversis. Malliberigitojn priŝteli! Kaj al ĉio tiu ulo ankoraŭ kantas la tutan tagon:”
La unujara volontulo nun demandis, pri kio kulpas Švejk.
“Ke vi serĉis la regimenton?” li diris, “tio estas longega vojo. Tábor, Milevsko, Květov, Vráž, Malčín, Ĉížová, Sedlec, Horaždovice, Radomyšl, Putim, Štěkno, Strakonice, Volyň, Dub, Vodňany, Protivín, Putim, Písek, Budějovice. Dorna vojo. Ankaŭ vi morgaŭ al la regimenta raporto? Frato, ĉe ekzekutejo ni do renkontiĝos. Nia kolonelo Schröder denove havos egan ‘ĝojon’. Vi ne povas eĉ imagi, kiel sur lin efikas regimentaj deliktoj. Li kuregas tra la korto kiel rabia hundo kaj elŝovas la langon kiel mortanta ĉevalino.
Kaj tiuj liaj paroloj, admonoj, kaj kiel ĉe tio li kraĉas ĉirkaŭ si, kiel salivmakula kamelo. Kaj tiu lia parolo ne havas finon kaj oni atendas, ke tre baldaŭ devas fali la tuta Maria-kazerno. Mi konas lin bone, ĉar jam foje mi estis ĉe tia regimenta raporto. Mi soldatiĝis en botoj kaj sur la kapo mi havis cilindran ĉapelon, kaj ĉar tajloro ne liveris al mi ĝustatempe uniformon, mi venis al ekzercejo post la lernejo por unujaraj volontuloj en tiuj botoj kaj cilindra ĉapelo, eniris vicon kaj marŝis kun ili sur la maldekstra alo. La kolonelo Schröder alrajdis surĉevale rekte al mi, kaj nur mirakle li ne faligis min teren. ‘Fulmotondro,’ li ekkriegis, ke oni aŭdis tion certe en Šumava, ‘kion vi ĉi tie faras, civilulo?’. Mi respondis al li ĝentile, ke mi estas unujara volontulo kaj partoprenas la ekzercadon. Kaj tion vi devus vidi. Li predikis duonhoron kaj nur poste li rimarkis, ke mi soldatsalutas en cilindra ĉapelo. Tiam li jam vokis nur, ke morgaŭ mi venu al regimenta raporto, furioze pelis la ĉevalon dio scias kien kiel senkapa rajdanto, denove algalopis, denove kriegis, furiozis, batis sin sur la brusto kaj ordonis tuj forigi min de sur la ekzercejo kaj loki en la ĉefgardistejon. Ĉe la regimenta raporto li ŝarĝis min per dekkvartaga enkarcerigo, igis min vesti en terurajn ĉifonojn el magazeno, minacis al mi, ke oni malkudros al mi la galonojn[156].
‘Unujara volontulo,’ laŭte esprimis sian idiotecon tiu stultulo kolonelo, ‘estas io nobla, unujaraj volontuloj estas embrioj de gloro, de soldata rango, herooj. Unujara volontulo Wohltat, estinte post la kutima ekzameno rangaltigita al kaporalo, libervole anoncis sin por iri al la fronto, militkaptis dek kvin malamikojn kaj kiam li ilin transdonadis, disŝiris lin grenado. Post kvin minutoj venis ordono, ke la unujara volontulo Wohltat estis promociita al kadeto. Ankaŭ vin atendus tia brila estonto, avanco, ordeno, via nomo estus registrita en ora libro de la regimento.’”
La unujara volontulo forkraĉis: “Jen, kamarado, kiaj kretenoj naskiĝas sub la suno. Mi fajfas[157] pri iliaj galonoj de unujarulo kaj pri ĉiuj privilegioj. ‘Vi, unujara volontulo, estas bruto.’ Kiel tio sonas bele: ‘Vi estas bruto’ kaj ne la vulgara: ‘Ci estas bruto’. Kaj post la morto ĉiu ricevos signum laudis[158] aŭ grandan arĝentan medalon. I.r. liverantoj de kadavroj kun steletoj kaj sen steletoj. Kiel multe pli feliĉa estas ĉiu bovo. Tiun oni mortigos en buĉejo kaj ne trenas ĝin antaŭ tio sur ekzercejon kaj pafejon.”
La dika unujara volontulo renversis sin sur la alian pajlosakon kaj daŭrigis: “Certas, ke ĉio tio devas foje krevi kaj ke tio ne povas daŭri eterne. Provu ŝtopi gloron en porkon, tiu al vi fine tamen nur eksplodos. Se mi veturus al la fronto, mi skribus sur vagonon:”
La pordo malfermiĝis kaj aperis la provoso, alportante kvaronporcion da soldatpano pro ambaŭ kaj freŝan akvon.
Sen tio, ke li leviĝus de sur la pajlosako, la unujara volontulo alparolis la provoson per tiuj ĉi vortoj: “Kiel tio estas nobla kaj bela vizitadi malliberigitojn, vi, sankta Agnesa de la naŭdekunua regimento! Bonvenon, anĝelo bonfaranto, kies koro abundas per kunsento. Vi estas ŝarĝita per korboj kun manĝoj kaj trinkaĵoj por mildigi nian turmenton. Ni neniam forgesos vian bonfaron al ni montritan. Vi estas brila fenomeno en nia senluma malliberejo.”
“Ĉe la regimenta raporto vi ĉesos ŝerci,” murmuris la provoso.
“Ne incitiĝu, hamstro,” respondis la unujara volontulo de sur la tabullito, “prefere al ni diru, kiel vi tion farus, se vi devus malliberigi dek unujarulojn? Ne rigardu tiel stulte, ŝlosilisto de Maria-kazerno. — Vi malliberigus da ili dudek kaj dek el ili vi liberlasus, zizelo. Jesuo Maria, se mi estus la ministro de milito, vi spertus ĉe mi, kio estas soldatservo! Ĉu vi konas la teoremon, ke la angulo de alfalo egalas al la angulo de reflekto? Mi petas vin pri unu afero: Montru kaj donu al mi firman punkton en la universo kaj mi suprelevos la tutan terglobon[160] eĉ kun vi, fierulo!”
La provoso malfermegis la okulojn, ekskuiĝis kaj klakfermis la pordon.
“Reciproke sin subtenanta societo por forigi provosojn,” diris la unujara volontulo, juste dividante la porcion da pano je du partoj, “laŭ la deksesa paragrafo de prizona normaro la malliberigitoj en kazerno estu ekipitaj ĝis la verdikto per soldatmanĝo, sed ĉi tie regas la leĝo de prerio: kiu tion al la malliberigitoj pli frue forvoros.”
Ili sidis kun Švejk sur la kuŝbreto kaj ronĝis soldatpanon.
“Ĉe la provoso plej bone vidiĝas,” daŭrigis en siaj meditoj la unujara volontulo, “kiel la milito krudigas la homon. Nia provoso, antaŭ ol li komencis la soldatservon, certe estis juna viro kun idealoj, blonda kerubo, tenera, delikata al ĉiu, defendanto de malfeliĉuloj, kiujn li ĉiam protektis en interbatiĝoj pro ulino ĉe kermesaj dancamuzoj en sia naskiĝregiono. Ne ekzistas dubo, ke tiam ĉiuj lin estimis, sed nun… Dio mia, kun kia gusto mi donus al li sur la faŭkon, ĉirkaŭbatus lian kapon je la kuŝbreto, ĵetus lin kapantaŭe en latrinon. Ankaŭ tio estas pruvo, kamarado, kiel la homa menso absolute krudiĝas ĉe profesio de soldato.”
154
pli supera patrujo = oficiala esprimo por la aŭstri-hungara monarkio. Tiun ĉi esprimon oni uzis ĉefe en lernejoj. La malpli supera patrujo = naskiĝlando, unu el la landoj de la monarkio.
155
(latine): Mortontoj vin salutas, imperiestro! Tiel vokis gladiatoroj en romaj arenoj al la ĉeestanta imperiestro. La gladiatoroj vere iris renkonten al sia morto, ĉar la lukto finiĝis per morto de unu el ili, kaj plej ofte per morto de ambaŭ gladiatoroj.
156
unujaraj volontuloj en aŭstra armeo havis sur ambaŭ manikoj de sia jako alkudrita mallarĝan flavan strion kun nigra mezo, kaj nur tiuj ĉi strioj distingis ilin de simplaj soldatoj.
157
Kiel tio sonas bele: ‘Vi estas bruto’ kaj ne: ‘Ci estas bruto’: unujaraj volontuloj havis diversajn privilegiojn, el kiuj la plej grava estis tiu, ke ili soldatis nur unu jaron (anstataŭ tri jaroj), ili ne devis — kompare kun simplaj soldatoj — lavi necesejojn ktp. Oficiroj kaj suboficiroj alparolis unujaran volontulon ‘vi’, simplan soldaton ili plejofte alparolis ‘ci’.
158
(latine): la plej malalta ordeno por oficiroj en la aŭstra armeo.
159
(germane): Por ok ĉevaloj aŭ kvardek ok viroj — en Aŭstrio surskribo sur pordo de ŝarĝvagono (populare nomata ‘brutvagono’), en kiu oni veturigadis soldatojn aŭ ĉevalojn.
160
eldiro de fama helena matematikisto kaj fizikisto Arkimedo (287121 a.K.).