Творения (на греч. яз.)

Τα πάθη κέκτηνται ελκτικήν τινα δύναμιν. Η ερρίζωσις όμως ή η στερέωσις έστω και μιάς εμπαθούς εικόνος ή λογισμού εις την ψυχήν δεν επέρχεται άνευ της επί τούτου συγκαταθέσεως του ανθρώπου. Διότι εν όλω τω είναι ουδέν υπάρχει τοσούτον δυνατόν, ώστε να στερήση τον ελεύθερον άνθρωπον της δυνατότητος να αντισταθή και να απορρίψη ο,τιδήποτε. Όταν εμπαθής τις λογισμός ή εικών ριζωθή εν τη ψυχή τότε ο άνθρωπος γίνεται «κατεχόμενος» εις διάφορον εκάστοτε βαθμόν εντάσεως.

Η ελκτική δύναμις του πάθους έγκειται εις την δελεαστικήν πρότασιν τέρψεως ή ευχαριστήσεως. Ο δε όλεθρος είναι επακόλουθον των εμπαθών ηδονών. … Το πάθος ως βάσανος και θάνατος, γίνεται παρευθύς αντιληπτόν μόνον εις τον πνευματικόν άνθρωπον, τον γνωρίσαντα την ζωοποιούσαν ενέργειαν της θείας χάριτος, ήτις γεννά εν τη ψυχή αποστροφήν «μίσος» προς τας αμαρτωλάς εν αυτή κινήσεις.

Αρχή της πνευματικής ζωής είναι ο αγών κατά των παθών. Εάν ο αγών ούτος συνεδέετο μόνον μετά της παραιτήσεως εκ της ηδονής θα ήτο εύκολος. Το δυσκολώτερον όμως εν αυτώ είναι το δεύτερον στάδιον, ήτοι, όταν}193}το μη ικανοποιηθέν πάθος άρχηται να τυραννή τον άνθρωπον δια των πλέον ποικίλων ασθενειών. Εν τη περιπτώσει ταύτη απαραίτητος δια τον ασκητήν είναι υπομονή μεγάλη και επιμονή, διότι το ευεργετικόν αποτέλεσμα της αντιστάσεως εις τα πάθη έρχεται ουχί συντόμως.

Υπάρχουν δύο ακραίοι καταστάσεις χαρακτηριστικόν των οποίων είναι η απουσία αγώνος. Ο απαθής δεν έχει αγώνα υπό την έννοιαν ότι η προτεινομένη εμπαθής ηδονή ουδόλως προσελκύει αυτόν και τα πάντα λήγουν εις τον «ψιλόν» λογισμόν. Απαθής όμως δύναται να ονομασθή και εκείνος όστις καίτοι υπόκειται εις προσβολάς λογισμών, μένει απρόσιτος εις τας ελκτικάς αυτών δυνάμεις. Σημείον πάλιν πλήρους υποδουλώσεως είναι η απουσία αγώνος, διότι εις πάσας τας φάσεις της εξελίξεως του παθοκινήτου λογισμού ο άνθρωπος ουχί μόνον δεν επιδεικνύει αντίστασιν αλλ’ ο ίδιος σπεύδει προς συνάντησιν αυτού και ζη δι’ αυτού. }194}