Выбраныя творы ў двух тамах. Том ІІ

I з хмурнымі тварамі сноўдаліся па падворках мужчыны, шыліся ў зацішак і шчыліны куры, вінавата пасыходзілі ці пазабіваліся ў свае будкі сабакі, крычалі, лаялі ўвесь белы свет, але ўжо, як вы ведаеце, дзеля прыліку толькі жанчыны. Адна Зулька крычала тае раніцы з годнасцю і веданнем справы. Яна так і скончыла следства, выкрыла, злавіла мічурынцаў, злавіла на месцы злачынства. Адна з усёй вёскі абышла, апярэдзіла нават Дуню Місцючыху, тую самую Дуню, за якою і сам чорт не ўгоніцца. Папаліся на гарачым, дастукаліся мічурынцы. Не на яблыні, дык на кветках злавіла іх за руку Зулька. Сямёра залезлі да яе ў агародчык, па цюльпанчыку ўжо і сарвалі. Зулька сядзела ў кусце бэзу і не паспела своечасова з яго выблытацца. Але калі выблыталася, злаўчылася і ўхапіла аднаго мічурынца за нагу. Той пачаў брыкацца, вырваўся і кінуўся наўцёкі следам за іншымі. Уцячы ён уцёк, але ў Зулькі застаўся трафей, чаравік, а праўдзівей, туфлік жаночы. Яна не выпусціла таго туфліка да той пары, пакуль добра не ўднела, а калі ўднела, пайшла па хатах, каб завяршыць следства, пайшла, несучы з сабой рэчавы доказ злачынства. I такая яна была радая, што нават не ведала, у якую хату кінуцца, якую з хат асвяціць сваёй радасцю. Басанож, вельмі спяшалася ўжо, прыстыла пасярод вясковай вуліцы, вырашыўшы спачатку разглядзець сляды, куды вядуць яны. Але слядоў было мноства, і ўсе каровіны. Траплялі сярод іх, пэўна, і бычыныя, але Зулька не дасягнула яшчэ такіх вышынь у крыміналістыцы, каб адрозніць бычыныя сляды ад каровіных, хаця пра кароў ведала ўсё і, канечне, не дапускала і думкі такой, што ноччу ў яе гародчык па цюльпаны лазілі каровы. Гэта ранкам, прыцемкам яшчэ калгасны пастух заблытаў усе сляды, прагнаў па вуліцы статак на пашу, дзесьці галоў пад сто. Каровы стапталі, знішчылі, схавалі сляды начных налётчыкаў. Але гэта ўсё ж не збіла з панталыку Зульку. Туфлік заставаўся ў яе, і план у галаве выспеў. I ніякай вайны для яго выспявання не спатрэбілася, як таму Кандрату, у якога заўсёды на языку, што б ні здарылася, за якую б справу ні ўзяўся: вайна план пакажа. Туфлік падказаў ёй план. I гэта нічога, што туфлік той даўно развітаўся з першай і нават з другою сваёй маладосцю, калі ён быў у некага на назе, значыцца, ёсць у яго і гаспадар, патрэбен ён у хаце, гаспадары помняць аб ім і не адмовяцца ад яго. Але першы, каго яна спытала пра туфлік, быў Вовік-алкаголік: шыбаваў зранку да магазіна і без капейчыны ў кішэні, спадзеючыся на крэдыт, шчасце і чыё-небудзь спагадлівае сэрца. Але сустрэчы з Зулькаю не ўзрадаваўся, знак быў нядобры: баба — гэта адно, другое — Зулька, а яна больш лагодная толькі вечарам, гэта Вовік ведаў, і трэцяе — нешта яна аж свеціцца ўся, упілася ў яго, учапілася за рукаў: