![Каласы пад сярпом тваім. Кніга І. Выйсце крыніц [на беларускай мове] - Читать Любимую Русскую Полную Книгу 👉 Read-E-Book.com](/uploads/posts/books/8/1/1/3/kalasy-pad-syarpom-tvaim-kniga-i-vyjsce-krynic-na-belaruskaj-move-download.jpg)
Каласы пад сярпом тваім. Кніга І. Выйсце крыніц [на беларускай мове]
- Автор: Короткевич Владимир Семенович
- Год: 1995
- Язык: белорусский
- Год: Юнацтва
- ISBN: 5-7880-0898-0
- Жанр: Историческая проза
Электронная книга - «Каласы пад сярпом тваім. Кніга І. Выйсце крыніц [на беларускай мове]». Краткое содержание книги:
Першая кніга распавядае нам пра «выйсце крыніц» якія выліліся ў раку гневу і змаганьня за незалежнасьць Беларусі. Нягледзячы на літаратурнасьць раману, адчуваецца натуральнасьць падзеяў. Кожны бачыць, як памірае стары сьветапогляд яшчэ з часоў перад падзеламі Рэчы Паспалітай, і нараджаецца новае пакаленьне, якому суджана пакласьці галаву для будучыні Беларусі. «Грушы накнавана абрынуцца ў Дняпро», але і «крыніцы нязьменна спалучацца ў імклівую раку».
Уладзімер Караткевіч доўга падыходзіў да раману, і цалкам верагодна, што меў задуму на працяг, але нягледзяячы ні на што менавіта «Каласы пад сярпом тваім» сталі сапраўднай вяршыняй творчасьці беларускага пісьменьніка і паэта, які заўчасна пакінуў гэты сьвет, каб назаўсёды злучыцца з роднай беларускай зямлёй.
Алесь зняў саквы і, перакінуўшы іх цераз левую руку, стаў мераць вачыма: куды бліжэй за ўсё было невядомаму чалавеку выбрацца на сухое.
Грывы канчаліся трохі наводдаль, а за імі, над межытокай, барвелі ў густой зелені плямы ўжо чырвоных асінак. Алесь перайшоў уброд межытоку і заглыбіўся ў лес, не думаючы аб тым, што Кандраці будзе шукаць яго.
Алма вяла кудысьці, шнырачы ў траве. І вось бяга яе паскорылася, а потым яна стала і насцярожана напялася спінкай.
— Туба, Алма, — шэптам сказаў Алесь.
Расхінуўшы галіны, ён убачыў чалавека. Чалавек ляжаў ніцма, і ногі ягоныя вышэй калень былі аблеплены гразёю, карычневай скарынкай высахлай гразі. Раскінутыя рукі абдымалі зямлю. Густой грывай ляжалі на траве чорныя валасы, перавітыя цэлымі жмуткамі сівога павуціння.
Алесь прысеў над чалавекам на кукішкі і крануў яго за плячо. Крануў і спалохаўся, бо той з раптоўным пакутлівым стогнам кінуўся ўбок, і пад яго целам аказалася стрэльба з прыкладам, залітым крывёй.
Алесь працягнуў чалавеку саквы.
— Твае? — спытаў ён.
І асекся, убачыўшы знаёмы твар.
— Война, — сказаў ён.
Рука чалавека схапіла саквы і пацягнула іх да сябе.
— Чаго ты хапаеш? — сказаў Алесь. — Ты бяры. Адбіраць не буду.
Вочы Войны разглядалі яго з цікавасцю, быццам прыпамінаючы.
— А хто ж гэта табе дазволіў быць такім няветлівым са старэйшымі?
— Ты сам.
— Ого, чаму гэта?
— Зброю згубіў, — з пагардаю сказаў Алесь.
— Гэта ты праўду кажаш, — нечакана згадзіўся Война. — Мужчына раней губляе галаву, а зброю потым.
Са стогнам сеў.
— Але я паранены. Дрэнна мне давялося. Ніколі так дрэнна не было. Каня я пакінуў…
— Што гэта вы мне… расказваеце?
— Я ўспомніў цябе, — сказаў стрымана Война. — Хлопчык у зрэб'і. Дзядзькаваны хлопчык з панскага гнязда.
— Ну дык і што?
— А тое, — сказаў Война. — Тое, што сям'я, дзе трымаюцца старых звычаяў, не можа выхаваць юду.
На ганарыстых, напышліва падціснутых вуснах Войны з'явілася раптам няўмелая ўсмешка.
— І яшчэ песня. Там, дзе спяваюць, — ідзі спакойна.
Война дастаў з саквы маленькі клуначак. Корпаўся ў ім.
— Ты мною не пагарджай, хлопец. Ішоў балотам і не помню, як ішоў. У вачах цямнела. Відаць, тады і сцягнула з мяне галіна апошнюю маю надзею. А шукаць у цемры нельга. Ды і яны ішлі, наступаючы мне на пяты. З паходнямі. З сабакамі.
— Хіба сабакі знойдуць у вадзе?
— Добры сабака знойдзе. Ты на чаўне са сваім сабакам паляваў?
— Паляваў.
— Чуе ён, дзе качка?
— Хвалюецца. І я заўсёды гляджу ў той бок.
— Ну вось, — усміхнуўся Война. — Астатняе робіць стрэл. А ім мяне злавіць неабавязкова. За мяне — жывога ці мёртвага — узнагарода тысяча рублёў… Каб у мяне дзве галавы было — адну б абавязкова прадаў. Заваліўся б грашыма.
Доўгая пасма травы ляжала на яго далоні. Падвялай, але яшчэ зялёнай травы.
— Крываўка, — сказаў ён і пачаў жаваць траву.
Выплюнуўшы зялёную кашу на пальцы, ён агалiў нагу.
На сцягне крывавілася шырокая рана. Война палажыў на яе кашу і пачаў уціраць. Скура на яго абліччы з гарчычнай стала зеленаватая.
— Пячэ, — глуха сказаў ён. — Значыць, добра. Значыць, антонаў агонь не прыкінуўся.
Дастаўшы з картуза чорнага пораху, ён змачыў яго слінай і палажыў на рану зверху. Потым перавязаў нагу чыстай белай анучкай.
Алесь глядзеў трохі грэбліва. І Война заўважыў гэта.
— Брыдка, — сказаў ён. — А ты не гідуй. Без гэтага ніводны сапраўдны мужчына не пражыве. Можа, і табе давядзецца некалі, крый божа.
— Мне не давядзецца.
— Не заракайся. Ты што ж, любіш жандараў?
— Не.
— Бачыш. Бацька твой іх не любіць. Дзед. Прадзед не любіў. Усе… Клеткі не любіць ніхто. Кожны, акрамя труса, хоча яе зламаць. А свабоднага чакаюць сіло, раны, смерць.
Знясілены, ён чуйна прылёг на бок.
— І ўсё адно гэта лепей, — прамармытаў ён. — Забіцца кудысь і… здохнуць. Абы не вісець у торбе, як гусь на адкорме… Каб не лез табе кожны брудным пальцам у дзюбу, не торкаў туды арэшкаў… Чым іхнія арэшкі — дык лепей… свая раска ў балоце.
Сплюшчыліся вочы.
— Ты адзін? — спытаў ён.
— Не, там, на грывах, малочны дзедаў брат.