Бесплатная библиотека
Читайте книгу на сайте или телефоне
Вянок - Читать Любимую Русскую Полную Книгу 👉 Read-E-Book.com

Вянок

Электронная книга - «Вянок». Краткое содержание книги:

Беларускія паэты нашаніўскага адраджэнства сваё веданьне беларускага народнага жыцьця й мовы вынесьлі з роднае хаты, а пазьней пашырылі й паглыбілі дзякуючы беспасярэдняй сувязі зь беларускімі народнымі масамі, зь якіх яны выйшлі, лучнасьць зь якімі ўвесь час трымалі й пад узьдзеяньнем якіх жылі й тварылі. Беларуская народная стыхія, з усёй ейнай разнастайнасьцю й апрычонасьцю, была іхнай собскай стыхіяй. Зусім інакш было з Максімам Багдановічам. Ягоны бацька Адам, хаця й сялянскага паходжаньня, але, скончыўшы Нясьвіскую вучыцельскую сэмінарыю, працаваў спачатку настаўнікам, пасьлей банкаўскім чыноўнікам і вёў гарадзкое жыцьцё. Матка паэты Марыля была дачкой дробнага чыноўніка, а па матцы й продках бацькі паходзіла ізь сьвятарскае сям'і. Такім чынам бацькі паэты тварылі тыповую інтэлігенцкую сям'ю, у якой, праўда, сьвята перахоўваліся й культываваліся беларускія народныя традыцыі, панавала, аднак, расейская культура й расейская мова. Нарадзіўшыся ў Менску 10 сьнежня (27 лістапада ст. ст.) 1891 году Максім Багдановіч на шостым месяцы жыцьця пераехаў у 1892 г. зь сям'ёю ў Горадзень, каб на шостым годзе жыцьця пераехаць у 1896 г. з бацькамі на сталае жыцьцё ў Расею.
1 2 3 4 5 6 7 8 9
Перейти на страницу:
 * * *
Калісьці летняю рабочаю парой Праз вёску я ішоў. Панураю чаргой 3 абох бакоў крывой і вузкай вулкі хаты Стаялі — шэрые, струхлеўшые; як латы Віднеліся у сьценах сьляііые вокны іх І аж чарнелася салома стрэх гнілых. Ўсё руйнавалося, старэло, адмірало І мала што вакол хоць трохі аздабляло Вясковую нуду; мак яркіе цьвяткі Рожнакалёрные, як тые матылькі, У градах высыпаў і цешыў імі душу, Ды можна йшчэ было там-сям пабачыць грушу, Крывую, старую, вось толькі і ўсяго. І да таго ж з людзей ня відна нікаго,— Яны на полі ўсё; не мелканець спадніца, Ня пройдзе з вёдрамі па воду маладзіца, Ня ўгледзіш белую магерку мужыка, Ў паветры не памкне іржаньне жэрэбка І песьня сумная не паліецца звонка... Што ж дзіўнаго, калі, раптоўна крык дзяцёнка Пачуўшы, дрогнуў я і аглядзеўся. Ах! Я спудзіў хлопчыка; на руках і нагах Ён, бедненькі, папоўз па траўцы ля сцяжынкі Да нянькі траплячы — так год васьмі дзяўчынкі. І вось, дабраўшыся, у падолак разам з ей С трывожным голасам уткнуўся ён хутчэй І як схіляецца ад ветра верх бярозкі, Дзяўчынка к хлопчыку нагнулася і сьлёзкі Сьціраючы яму, штось пачала казаць, Каб заспакоіць плач — зусім, як бытцым маць. І саліваліся ў жывы абраз ядыны Той выгляд мацяры ды з облікам дзяўчыны — Дзіцячым, цененькім; і ў гэты час яна, Здавалося, была аж да краёў цаўна Якойсь шырокаю, радзімаю красою, — I, помню, я на міг пахарашэў душою. А можэ не краса была ў дзяўчынцы той, — Дзяўчынцы ўпэдканай, і хілай, і худой, — А штось вышэйшае, што Рафаэль вялікі Стараўся выявіць праз Маці Божай лікі.
 * * *
Страніца лепшая ў штодзённіку жыцьця! Зноў с ціхай радасьцю цябе чытаю я. Хай шмат чаго с тых гадоў крыніца змыла У памяці маёй, хай той дзяўчынкі мілай Ўжо облік губіцца у цёмнай глыбіне, — Я веру, ў цяжкі час ён гляне на мяне.
Вэроніка.
(Вершаванае апаведаньне).

“E un pensier del mio capo”

(Яна – выдумка маёй галавы)

(Джіованьні).

Я на душы васковай маю Жыцьця мінулаго печаць: — Схачу свой вольны верш пачаць, — І ўраз пра прошлае згадаю; У даль вядуць мяне сьляды Да вас, дзіцячые гады.
Ўстае перад маім паглядам І вулка, веючая сном, І ціхі, старасьвецкі дом С цяністым, адзічэлым садам: Над ім шпакоўніца ў гары, А ўкруг схіліўся тын стары.
Дом гэты да паноў Забеллаў, Суседзяў нашых, належаў; Я змалку там што дзень гуляў, 3 дзяцьмі іх лез на дахі сьмела, Рваў яблыкі, рабіў садом І крыкам поўніў цэлы дом.
Вясёла йшлі гулянкі нашы: Пад шум і гук размах рукі Ўраз "браў на вынас" гарадкі, Быў чутны сьмех пры відзе "кажы", І кожны стрымываў свой плач, Калі ўрэзаўся ў плечы мяч.
А вечарком мы выпускалі Ў паветрэ белых галубоў: Зрабіўшы неколькі кругоў У вышыню яны шыбалі, Як чысты сьнег кружылі там І падалі на дахі к нам.
Калі-ж сачыўся бледнаваты Зор сініх сьвет праз небасхіл І уплетаўся вулак пыл, — Мы ўсе пеялі каля хаты, І напаўняў нягучны хор Маркотнай песьняй сціхшы двор.
Так у гулянках пралетала Маё дзіцячае жыцьцё, А поруч ціхае дзіцё Дачка Забеллаў узрастала. Яе я мала знаў: яна Ўсягды была сама, адна.
Жылося цяжка Вэроніцы (Хай так дзяўчыну будзем зваць): Яе памерла рана маць І не было саўсім сястрыцы А бацька сэрцэ хоць і меў Ды прытуліць яе ня ўмеў.
І змалку шчыра палюбіла Хавацца ў сад стары яна, Дзе веяло дыханьне сна І цішына ў паветры плыла, І нерухомы быў, спакой Маўляў у глыбіне марской.
Не калыхнуцца лісьцяў хвалі Успляснуўшы пенаю цьвятоў Паверх чарэшневых кустоў; Кіпіць шум места дзесь там далі, А тут і глуха і цямно, — Не зварухне марское дно.
І забывала Вэроніка Між зёлак с кніжкай аба ўсём, А ўзгляне, — сад кіпіць жыцьцём, Над ёю куст шыпшыны дзікай, Бруяе блізка сонны шмель І горка пахне тонкі хмель.
Ізноў страніца за страніцай Раскрытай кнігі шэлясьціць Нячутна час кудысь бяжыць, Раяцца думкі Вэронікі Усё расьце душа яе І у паўнаце красы ўстае.
Калі-ж васенные навіны Зьменялі сад, калі з бяроз Рваў лісьця вецер, а мароз, Наліўшы ягады рабіны, Траву губіў, і мы нагой Ўзрывалі прэлых лісьцяў слой.
Калі патроху чырванелі Чаромха, ліпа, стройны клён, А гнёзды змрочные варон Між голаго гальля чарнелі, І грозны вечэра пажар Пылаў між бура-шызых хмар;
Калі васенны вецер дзіка Стагнаў і глуха па начах Грымеў у наш жалезны дах,— Тады да лета Вэроніка Ад нас знікала у інстытут І не будзіла згадак тут.
А час усё каціўся далі Хаваючы на дне гадоў І гарадкі і галубоў, Мы панямногу падрасталі А іншы ўжо шчыпаў вусы І лічыў іх гарой красы.
І толькі ўжо тады я ўгледзіў Што поруч, як цьвяток лясны, Ўзрасла ў красе сваей вясны Дачка самотная суседзяў I, — помню я, — тады жэ ўперш 3 маей душы паліўся верш.
Ён там кіпеў струёй жывою Праз холад мысьлі працекаў І ў цьвёрдых формах застываў, Як воск гарачы пад вадою, Каторым трэба вам гадаць Аб чым той вершык меў казаць.
Яж сам скажу йшчэ тое толькі Што к Вэроніцы твор паслаў І млеў, і ўсё адказ чэкаў. Аж вось прайшло маруды колькі Трывожных дзён, а ўсё німа Ні Вэронікі, ні пісьма.
Калі-ж я неяк з ёй спаткаўся Загаварыўшы, як у сьне,— Яна зірнула на мяне І раптам з вуст яе сарваўся Такі бязвінны, чысты сьмех, Што на яго злавацца, — грэх.
Сьмех гэткі маюць толькі дзеці Ды людзі з яснаю душой; І ён, як жаваронак той, Зьвінеў і ўжо каханьня сеці Нячутна нішчыў, як ураз Сарваўся, дрогнуў і пагас.
1 2 3 4 5 6 7 8 9
Перейти на страницу:
0
Сюжет
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
0
Атмосфера
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
0
Главный герой
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
0
Общее впечатление
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
Итоговая оценка: 0.0 из 10 (голосов: 0 / История оценок)