Багуслаў Радзівіл
- Автор: Даневская Ирина
- Год: 2018
- Язык: белорусский
- Год: Выдавец А. М. Янушкевіч
- Переводчик: Наталка Бабіна
- Жанр: Историческая проза
Электронная книга - «Багуслаў Радзівіл». Краткое содержание книги:
Прыгажун і адчайны каханак, небяспечны дуэлянт і тонкі палітык, дыпламат і адважны военачальнік, які асабіста прымаў удзел у бітвах Трыццацігадовай вайны, шведскага «Патопу» і Хмяльніччыны…
Гэтая кніга дазволіць чытачу наведаць Англію часоў рэвалюцыі, Францыю эпохі Рышэлье і Мазарыні, Галандыю, Бельгію, Германію, Аўстрыю, Малдавію, Рэч Паспалітую, перажыць разам з героем прыгоды на моры і на сушы, пабыць шкаляром, а затым і студэнтам універсітэта, пасяліцца ў вайсковым лагеры, прыняць удзел у баях і паядынках, павесяліцца на балях і ў жаночых пакоях, папрактыкавацца ў палітычных інтрыгах і, нарэшце, бліжэй пазнаёміцца са славутымі асобамі сусветнай гісторыі.
Акрамя любоўных прыгод, хапала і іншых забаў. Можна было ўстаць на канькі і на злом галавы праімчацца па бліскучай лядовай паверхні замерзлага канала, выклікаўшы захопленыя апладысменты галандцаў, якія з дзяцінства былі майстрамі ў такой забаўцы. Або, як след пабратаўшыся з іншымі студэнтамі ў першым-лепшым шынку, штурмаваць разам з імі лядовую крэпасць, з-за сцен якой мясцовыя падлеткі прыцэльна адстрэльваліся ад нападнікаў камякамі снегу. Пастраляць можна было і на публічных стрэльбішчах — з лука і пістоля. А пасля, прадзіравіўшы ўсе магчымыя мішэні, ад душы натаўчы карак якому разяваку, што, назіраючы за стральбой, меў глупства ўсумніцца ў перамозе літвінаў.
Пана Пуцяту сумнеўныя забавы гадаванцаў даводзілі да шаленства, і ён услых пагражаў адправіць іх назад у Літву. Але паколькі пасля тых забаваў уся брація, разлепліваючы нявыспаныя вочы, дружна адпраўлялася праціраць порткі на ўніверсітэцкіх лавах, нагоды выканаць пагрозы не знаходзілася. Багуслаў жа скрозь пальцы глядзеў на выхадкі слуг, у якіх і сам часта браў самы актыўны ўдзел. Не мог ён нарадавацца і безадмоўнасцю мяшчанак, якія ахвотна раскрывалі абдымкі прыгожаму замежніку. Стаміўшыся ад павучанняў Пуцяты, хлопец ненадоўга з’ехаў у Франэкер, дзе слухаў лекцыі прафесара багаслоўя Яна Макойскага, які быў родам з Польшчы. Але нудныя прамовы гэтага выкладчыка, што моцна розніліся ад простых і даступных лекцый прафесара Альтынга, не спадабаліся Радзівілу, і ён вярнуўся ў Гронінген.
Аднойчы Багуслаў сядзеў каля акна самага вялікага на апошнім паверсе пакою, які служыў спачывальняй. Рыхтуючыся да заўтрашняга дыспуту, князь гартаў «Настаўленне ў хрысціянскай веры» Кальвіна і, краем вока паглядаючы ў замерзлую шыбу, назіраў, як на вуліцы Цадроўскі пра нешта зацята спрачаецца з іх суседам. Тоўстаму дабрадушнаму бюргеру, відавочна, надакучыла мірыцца з пастаяннымі знікненнямі служанкі, і ён вырашыў высветліць адносіны з яе залётнікам. Убачыўшы, што сварка прыцягнула ўвагу суседзяў, якія павыстаўлялі цікаўныя насы з-за размаляваных аканіц, князь з прыкрасцю павярнуўся да Стаброўскага. Той няўмела падкідваў тарфяныя брускі ў камін, і незадаволена моршчыўся, таму што гэта паліва хоць і каштавала танна, але цяпла давала мала, і ў хаце заўсёды было холадна.
— Самуль, схадзі суціш гэтага праўдалюба, — загадаў ён, хутаючыся ў падбіты собалямі аксамітны хатні шлафрок[92] (гэтую вопратку галандцы вельмі паважалі за зручнасць і насілі ў сваіх заўсёды прахалодных сыраватых дамах). — Не, лепш папрасі пана Пуцяту. І хай не скупіцца ды нарэшце пашле слугу, каб дроў раздабыў, бо мне ўжо надакучыла дрыжаць.
Стаброўскі пайшоў выконваць загад, а Багуслаў зноў схіліўся над кнігай. Праз некаторы час гнеўны голас выхавацеля, які на ўвесь голас крычаў на Цадроўскага, паведаміў князю, што, прынамсі, адзін з яго загадаў выкананы. Затым наступіла цішыня. Радзівіл дачытаў раздзел пра сапраўдную царкву і папскую тыранію і, адклаўшы кнігу, падсунуў бліжэй пісьмовыя прылады — быў час брацца за лісты. Нечаканы стук дзвярнога малатка, а затым і гучны бас, які даносіўся знізу, з таго самага памяшкання, якое б у добрым літоўскім доме служыла сенцамі, а тут, у Галандыі, было за вітальню, перакрэсліў яго намеры. Зацікаўлены Багуслаў прайшоў у пярэдні пакой, дзе ўбачыў незнаёмага мужчыну, што радасна душыў у сваіх жалезных абдымках пана Пуцяту. Бедны выхавацель, у якога аж рэбры трашчалі, з усіх сіл торгаўся, спрабуючы вызваліцца, але вырваўся толькі тады, калі невядомы госць сам захацеў яго пусціць.
У наведніка было суровае загарэлае аблічча марака або канкістадора. Валасы кучаравіліся раскошнай капой, а жорсткія ад тытуню, піва і ядлаўцовай гарэлкі пшанічныя вусы грозна адтапырваліся. Але цудоўныя блакітныя вочы — вясёлыя і па-хлапечы бесклапотныя — з неверагодным задавальненнем аглядалі насцярожаны твар пана Пуцяты, які да гэтага часу трымаўся за грудзі.
— Самуэль! — весела пракрычаў ён. — Хай мяне гром лясне, калі я спадзяваўся сустрэць цябе ў гэтых краях! Анітрошачкі ты не змяніўся, такі-сякі сын!
Нягледзячы на прасцецкую мову, госць быў апрануты як знатны шляхціч і польскай гаварыў хоць і без акцэнту, але з некаторай цяжкасцю, з нейкім драўляным прыгаласам, нібы язык адвык казаць услых знаёмыя з дзяцінства словы. Яму, відавочна, ужо добра пераваліла за сорак, але здаровы колер твару і моцнае трэніраванае цела без намёкаў на залішнюю вагу рабілі яго значна маладзейшым. Багуслаў адразу ж адчуў да гэтага чалавека сімпатыю. Павярнуўся да выхавацеля, каб спытаць, хто гэта такі, але наткнуўся на самога наведніка.
92
Ням. Schlafrock (паходзіць ад слоў schlafen — спаць і rock — камзол) — хатні халат.