Поўны збор твораў у чатырнаццаці тамах. Том 3
- Автор: Быков Василь Владимирович
- Год: 2005
- Язык: белорусский
- Год: Саюз беларускіх пісьменьнікаў
- ISBN: 5-9691-0075-7
- Жанр: Военная проза
Электронная книга - «Поўны збор твораў у чатырнаццаці тамах. Том 3». Краткое содержание книги:
У трэці том Поўнага збору твораў увайшлі аповесьці «Мёртвым не баліць» (1965 г.), «Праклятая вышыня» (1968 г.), «Сотнікаў» (1970 г.), «Сьцюжа» (1971 г.).
Гарбацюк, гляджу, выклік прымае. Вочы яго загараюцца нядобрым агнём.
За сталом ускоквае малодшы лейтэнант.
— Спыніць гэтыя размовы! Спыніць зараз жа!
Ён зачырванеўся і хвалюецца. Я таксама хвалююся. I ўсё ж шкада, што нам не даюць тут схліснуцца як мае быць. Я б яго вывеў на чыстую ваду…
— Таварыш малодшы лейтэнант! Я прашу гэта запісаць у пратакол! — тыцкае пальцам у паперы Гарбацюк. Чырвоны, спатнелы твар яго пыша абурэннем.
— Запішам! А як жа? Гэта так не пройдзе! — з пагрозай кажа малодшы лейтэнант і пачынае таропка выкладаць на паперы нашу сутычку. У канцы кожнага радка ён страсае ручку.
Гарбацюк з помслівай важнасцю падцінае вусны. Падобна, што ён перамог.
— Сволач ты, Гарбацюк! — кажу я з ледзьве стрыманай лютасцю.
— Гад! — падтрымлівае мяне Ігар. У ягоных вачах таксама нянавісць да гэтага чалавека.
Гарбацюк хоча нешта адказаць, але ззаду праз шырока расчыненыя дзверы ў пакой уваходзяць двое. Абодва афіцэры міліцыі.
— Э-э! Што за грубасці? Што за грубасці? Маладыя людзі!
Лейтэнант за сталом ускоквае і аддае чэсць.
— Таварыш капітан!..
— Так. Што здарылася? — міралюбіва пытаецца капітан і знімае фуражку. Пасля, прыгладжваючы не надта пышныя валасы, глядзіць на мяне. — Па якому праву вы аблаялі гэтага грамадзяніна?
— Па праву франтавіка! — кажу я занадта цвёрда і, можа, занадта ўзрушана.
Але дабрадушна настроены капітан на мой адказ ніяк не рэагуе. Ён пераводзіць позірк на Ігара.
— А вы, малады чалавек, па якому праву? Мусіць, вы-то не франтавік?
Шэрыя вочы Ігара робяцца жорсткія, тугія скулы на шчоках выпінаюцца яшчэ болей.
— Па праву сына франтавіка. Дарэчы, забітага. Капітан счапляе на жываце пальцы і павяртаецца да Гарбацюка.
— Ну, але ж і вы, мабыць, франтавік? Гарбацюк падцягваецца ўсёй сваёй постаццю.
— Так точна. Гвардыі маёр запасу.
— Ай-я-яй-яй-яй-яй! — прытворна бядуе капітан. — Таварышы франтавікі! У Дзень Перамогі такія абразы! Як вам не сорамна? Што ў вас такое здарылася? Ану, Сямёнаў, дай-ка пратакол.
Малодшы лейтэнант падае аркуш паперы і з важнасцю ў тоне тлумачыць:
— Палітычныя выпады, таварыш капітан.
— Так, так, так… Так, — прыгаворвае капітан і хутка прабягае вачыма па радках пратакола. — Так! Гм! Ды глупства ж гэта! Чапуха! Звычайная склока. Курам на смех…
Малодшы лейтэнант збянтэжана хмурыцца і чырванее.
— I такім глупствам вы марочыце мне галаву? — урэшце пытаецца ў яго капітан. — Пусцяковая справа. Згодны, Сямёнаў?
— Так точна. Я думаў…
Рыпаючы новымі ботамі, капітан падступае да нас.
— Ну што вы, як дзеці? Ай-яй! Франтавікі! Ці варта зводзіць старыя рахункі? У такі дзень. Ну, можа, што і было ў вайну. Але ці варта тое ўспамінаць? Столькі гадоў… Мірыцеся і — з Богам. Нават і пратакола пісаць не будзем.
— Не! Пішыце. Калі мы ўжо тут апынуліся, дык усё пішыце, — кажу я.
Мяне пыдтрымлівае Ігар.
— У нас не проста сварка. Мы прынцыпова… Капітан падыходзіць да яго і спыняецца.
— Кіньце вы. Якія там прынцыпы? Ну выпілі і паспрачаліся. Заўтра праспіцёся — самім сорамна будзе.
— Мы не п’яныя.
— Ну, тады проста вы злыя. Маладыя і злыя. Ай-яй…
— Мы не злыя! — кажа Эрна. — Мы за справядлівасць! Павінна ж быць элементарная справядлівасць.
— Справядлівасць? Безумоўна. Гэта пахвальна. Чаму ж тады вы зняважылі гэтага грамадзяніна. Ён жа вам у бацькі гадзіцца.
— Не пра мяне гаворка! — з адценнем пакутніка ў тоне адзываецца ад парога Гарбацюк. — Я дакладваў і прасіў запісаць: яны дапусцілі выпады.
Капітан змаўкае і, асцярожна ступаючы блішчастымі ботамі, накіроўваецца да парога.
— Якія іменна выпады?
— Выпады! — цвёрда вымаўляе Гарбацюк. — Вы разумееце якія.
— Хлусня, — кажу я. — Гэтага не было. Капітан спыняецца пасярод пакоя. Вусны яго строга падціскаюцца.
— Не, было… — фальшыва гарачыцца Гарбацюк. — Я не магу тут пры ўсіх паўтарыць, што ён казаў у рэстаране. Але я напішу… Калі вы не прымеце адпаведныя меры, я напішу куды трэба.
Капітан робіцца строгі. Яго тон мяняецца на адрывісты.
— Сведкі ёсць?
— Я сведка! Я чалавек асаблівага даверу. Гэтага дастаткова.
— Вы памыляецеся, грамадзянін. Гэтага недастаткова.
Ад гэтых слоў у мяне выбухае зларадства. Ага — праўда за намі. Чорта з два ён нас праглыне! Падавіцца… Ён толькі іграе на нервах. Пракляты рудымент. З якой шчыліны вылез гэты змарнелы без людской крыві клоп? Няўрымслівы прыліў гневу і рашучасці падхоплівае мяне з месца і штурхае да расчырванелага потнага Гарбацюка.