Віхры на скрыжаваннях
- Автор: Федосеенко Владимир Константинович
- Год: 2014
- Язык: белорусский
- ISBN: some
- Жанр: Советская классическая проза
Электронная книга - «Віхры на скрыжаваннях». Краткое содержание книги:
- Вось так, браце, мы і ваюем, вучыся. У нас фронту няма.
- Сапраўды, складаная вайна.
- Віктар, давядзецца табе ісці ў лагер і далажыць камандаванню, што Капыцкі забіты. Скажаш, што дні праз тры група вернецца. Калі ж ніякіх тэрміновых даручэнняў нам не будзе, можаш заставацца ў лагеры і чакаць нас. Ля навакольных вёсак ад Слабады ідзі скрытымі мясцінамі.
Віктар ускінуў вінтоўку на плячо і пайшоў. Валодзя сеў каля старога Войціка і павёў размову наконт прыгараднага цягніка. Той паведаміў, што першы раз са Жлобіна цягнік ідзе зусім рана, а са Слабады вяртаецца ўжо відна. А праз якой паўгадзіны ён будзе ісці другі раз. Немцаў ездзіць у ім зусім мала, больш рабочых, якія працуюць на чыгунцы, і служачых з нямецкіх устаноў. Войцік адзін раз толькі ездзіў на цягніку ў Жлобін, гэта тады, калі сын яго, партызанскі сувязны, быў у паліцыі. Сын, калі згубіў сувязь з Валодзем, наладзіў яе з дыверсійнай групай з-за Дняпра, і цяпер ён з паліцыі ўцёк у партызаны.
- Многа ён для нас зрабіў карыснага, добры хлопец, - сказаў Валодзя.
- За ім у апошні час ужо сачыла гестапа. Але яму падказалі, і ён уцёк.
- Дамоў не прыходзіць?
- Адзін раз быў. З-за Дняпра не так лёгка дабірацца сюды.
Валодзя ўстаў, прайшоў па пакоі і запытаў у хлопцаў, дзе яго бінокль, Федзя падаў бінокль.
- Пайду паназіраю крыху за чыгункай.
Валодзя пайшоў у двор, узяў лесвіцу ад хаты, паставіў яе да страхі хлява і палез туды. Спачатку ён паглядзеў на чыгунку, а потым пачаў аглядаць усё наваколле. «Што гэта за падвода пайшла па дарозе з Маркаўшчыны на Ніўкі?» - здзівіўся Валодзя і пачаў уважліва прыглядацца, хто сядзіць на калёсах. Ён пазнаў Віктара. Партызан не пайшоў пеша, а вырашыў пад'ехаць і ў некага ўзяў каня.
«Ай, дурніца, і пагнаў жа чорт у Ніўкі, трэба ж было абысці іх! Учора ў вёсцы трупы немцаў пакінулі, а сёння ён едзе туды», - падумаў камандзір, саскочыў з хлява і ўбег у хату.
- Федзя, зараз жа знайдзі Анатоля і хутчэй да мяне!
Федзя знік за дзвярамі, а Валодзя ўсё лаяўся і хадзіў па пакоі. Кажуць: «Пашлі дурнога, а ўслед другога».
- Таварыш камандзір, а ў чым справа? - запытаў Данілаў.
Валодзя не паспеў нічога адказаць Данілаву, як у хату ўскочыў Анатоль.
- Хуценька, браце, сядлай свайго Варанога і імчы па дарозе на Ніўкі. Можа, паспееш дагнаць. Віктар паехаў на калёсах туды. Адбяры і завярні каня, а ён няхай ідзе пеша і так, як я яму гаварыў, скрытнымі мясцінамі.
- Добра, - сказаў Анатоль і знік з хаты.
- Дзядзька Войцік, у каго тут шэры конь? - запытаў Валодзя.
- Шэры, з чорным хвастом і грывай? - перапытаў Войцік.
- Так.
- Вунь на абочыне ля копанкі хата стаіць, - ён паказаў праз акно.
Валодзя хваляваўся. Ён не вытрымаў і пайшоў да гаспадара каня, на якім паехаў Віктар. Звычайна партызан людзі падвозяць ад вёскі да вёскі на сваіх конях. А тут Віктар паехаў адзін. Няўжо ён рашыў на кані ў атрад ехаць? І гэта для камандзіра было загадкай.
У хаце сядзела адна гаспадыня, і Валодзя, як толькі пераступіў парог, запытаў, ці ў іх гэта партызан узяў каня. Тая адказала, што ў іх. Стары недзе косіць, а партызан спяшаўся і паабяцаў пакінуць каня ў першым двары, як уязджаеш у Ніўкі. Гаспадар павінен пайсці вечарам і забраць.
Валодзя вярнуўся да Войціка, зноў залез на хлеў і пачаў глядзець у бок Нівак. Ён заўважыў, што пад гарою, каля самай вёскі, Анатоль спыніўся і павярнуў назад. А падводы ўжо не было відаць. «Не дагнаў, але ж чаму ён далей не паехаў?» - задумаўся камандзір. Валодзя пачуў, што з боку Жлобіна грукоча цягнік. Ён павярнуўся і стаў назіраць за чыгункай. Супраць Маркаўшчыны цягнік на хвілінку спыніўся, з вагонаў выскачыла некалькі чалавек рабочых, і ён пайшоў далей. «Напэўна, заўтра мы цябе накіруем у апошні шлях», - падумаў Валодзя.
Да двара прыскакаў Анатоль, і камандзір злез з хлява. Анатоль насустрач яму вёў каня. Валодзя заўважыў, што Анатоль змяніўся з твару і яго рукі нервова трасуцца.
- Віктара, напэўна, забілі, - сказаў Анатоль і пачухаў патыліцу. - Не бачыў, але думаю, што гэта так. Таму што як толькі ён пад'ехаў да вёскі, пачуліся стрэлы. Я нават чуў нямецкія воклічы. Таму вырашыў туды не паказвацца.
Ужо ў хаце Валодзя гаварыў сваім дыверсантам:
- Выпадак з Віктарам павінен з'явіцца для ўсіх урокам. Гэты ўрок паказвае, якое бяздарнае можна прыняць рашэнне і загубіць сваю галаву. Захацеў пад'ехаць... Гэта тое ж самае, калі б мы з Валяй селі на коней і паехалі ў Слабаду. Не пад'ехалі б мы і на тры кіламетры да вёскі, як за намі ўжо сачылі. Ай, ай, маці ж яго не перанясе: страціць другога сына на адным годзе. Дарэмна я яго пасылаў. Але ж думаў, што гэта для яго лепш будзе, чым ехаць з намі на мост. А яго, аказваецца, нельга было ні на крок ад сябе адпускаць. Іван, трэба ісці табе з данясеннем. Ты ведаеш, пра што дакладваць камандаванню?