БЕЛАРУСЬ УЧОРА І СЯНЬНЯ
- Автор: Найдзюк Язэп, Касяк Іван
- Год: 1993
- Язык: белорусский
- Год: Навука і тэхніка
- ISBN: 5343014585
- Жанр: История
Электронная книга - «БЕЛАРУСЬ УЧОРА І СЯНЬНЯ». Краткое содержание книги:
7 У рубяжох Беларускае Народнае Рэспублікі правапрыватнае ўласнасьці на зямлю касуецца. Зямля перадаецца бяз выкупу тым, што самі на ёй працуюць. Лясы, вазёры і нутро зямлі абвяшчаецца ўласнасьцю Беларускае Народнае Рэспублікі.
8 У рубяжох Беларускае Народнае Рэспублікі ўстанаўляецца найбольш 8-гадзінавы рабочы дзень.
Абвяшчаючы ўсе гэтыя правы і вольнасьці грамадзян і народаў Беларускае Народнае Рэспублікі, мы, Спаўняючы Камітэт Рады Звезду, абавязуемся пільнаваць законнага парадку жыцьця ў Рэспубліцы, сьцерагчы інтарэсы ўсіх грамадзян і народаў Рэспублікі і захаваць правы і вольнасьць працоўнага люду. А таксама даложым усіх сілаў, каб склікаць у найбліжэйшым часе Устаноўчы Сойм Беларусі.
Усіх верных сыноў Беларускае зямлі клічам памагчынам у цяжкой і адказнай нашай працы.
Спаўняючы Камітэт Рады I Усебеларускага Зьезду.
Выдана ў Менску-Беларускім 9 сакавіка 1918 року».
Другая ўстаўная грамата была фактычна пашырэньнем Першае граматы і выразна скіроўвалася да далейшага дзяржаўнага беларускага будаўніцтва.
Ідэя беларускае дзяржаўнасьці рабілася штораз больш папулярнай. Гэтая ідэя разьвівалася сярод сяброў Рады Усебеларускага Зьезду, а таксама сярод беларусаў у Вільні, што стварылі на сваёй канфэрэнцыі 25, 26 і 27.1. 1918 г. Віленскую Беларускую Раду і прыслалі сваіх прадстаўнікоў у Менск. Віленскія беларусы пазбыліся тады-ж думак пра фэдэрацыю з Летувай і шукалі беларускага цэнтру. Незалежніцкія пагляды мелі таксама сябры Беларускага Народнага Прадстаўніцтва, створанага з былых сяброў Беларускага Нацыянальнага Камітэту ў Менску. У склад прадстаўніцтва ўваходзілі беларускія народныя сацыялістыя, хрысьціянскія дэмакраты і беспартыйныя. Такім парадкам беларуская незалежніцкая ідэя ахапляла ўвесь тагочасны беларускі актыў.
Беларускі цэнтр — Рада Усебеларускага Зьезду пашыраўся. Ён папоўніўся прадстаўнікамі гарадоў і земстваў і на паседжаньні 19.111.1918 г, пераназваў Выканальны Камітэт Рады Зьезду ў Раду Беларускае Народнае Рэспублікі. У Прэзыдыум Рады былі выбраныя I. Серада — старшыня, Я. Варонка — сябра і К. Езавітаў — сакратар.
Рада Беларускае Народнае Рэспублікі папоўнілася прадстаўнікамі Віленскае Беларускае Рады і на паседжаньні з 24 на 25 сакавіка 1918 г. абвесьціла Беларусь Незалежнай Народнай Рэспублікай. Акт гэты, званы III устаўной граматай, быў гэтакага зьместу:
«Год таму назад народы Беларусі, разам з народам! Расеі, скінулі ярмо расейскага царызму, якое найцяжэй з усіх прыдушыла Беларусь; ня пытаючыся народаў, ён кінуў наш край у пажар вайны, якая дашчэнту зруйнавала гарады і вёскі беларускія. Цяпер мы, Рада БНР, скідаем з роднага краю апошняе ярмо дзяржаўнай залежнасьці, якое было накінутае расейскім царызмам на наш вольны і незалежны край.
Ад гэтага часу Беларуская Народная Рэспубліка абвяшчаецца незалежнай і вольнай дзяржавай. Самі народы Беларусі, у васобе свайго ўстаноўчага сойму, пастановяць аб будучых дзяржаўных сувязях Беларусі. На падставе гэтага трацяць сілу ўсе старыя дзяржаўныя сувязі, якія далі магчымасьць чужому ўраду падпісаць і за Беларусь Трактат у Берасьці, што забівае на сьмерць беларускі народ, дзелячы зямлю яго на часткі. На падставе гэтага Урад Беларускае Народнае Рэспублікі мае ўвайсьці ў зносіны з зацікаўленымі старанамі, запрапанаваўшы ім перагледзець тую частку Берасьцейскага трактату, якая датычыць да Беларусі, і падпісаць мірную ўмову з усімі ваяваўшымі дзяржавамі.
БНР павінна абняць усе землі, дзе жыве і мае лічбовую перавагу беларускі народ, а уласьне: Магілеўшчыну, беларускія часьці Меншчыны, Віленшчыны, Гарадзеншчыны, Віцебшчыны, Смаленшчыны, Чарнігаўшчыны і сумежныя часткі суседніх губэрняў, заселеных беларусамі.
БНР пацьвярджае ўсе тыя правы і вольнасьці грамадзян і народаў Беларусі, якія абвешчаныя Устаўной Граматай ад 9 сакавіка 1918 г.
Абвяшчаючы аб Незалежнасьці БНР, Рада яе ўскладае свае надзеі на тое, што усе любячыя волю народы памогуць беларускаму народу ў поўнай меры зьдзейсьніць яго палітычна-дзяржаўныя ідэалы.
25 сакавіка 1818 г. Менск
Рада БНР».
Акт 25 сакавіка 1918 году, якім Беларусь абвяшчалася самастойным незалежным гаспадарствам (дзяржавай), меў вельмі вялікае значэньне. Ён скідаў панаваньне чужынцаў у Беларусі і канчальна разрываў розныя думкі аб фэдэрацыі з Расеяй, Летувай ці Польшчай. Першым пунктам у сваёй працы беларусы паставілі сабе за ўсякую цану здабыць абвешчаную незалежнасьць. Таму беларусы ўсе згуртаваліся каля Рады Беларускае Народнае Рэспублікі. У склад яе 12.1V. 1918 г. былі прынятыя і дэлегаты Беларускага Менскага Народнага Прадстаўніцтва.