Пан Тадэвуш, або Апошні наезд у Літве

Хацелі біцца, ды Суддзя тут перашкодзіў: Дарма змагацца — новы вораг надыходзіў. У вольхах бліснула, і стрэл раздаўся. Потым Загрукаў мост ад конскіх ног за паваротам. «Граміць Сапліцу!» — сотня галасоў раўнула. «Гервазы там!» — у галаве Суддзі мільгнула. «Нічога, — Граф сказаў,— нас будзе зараз болей, Здавайцеся, Суддзя, лепш зразу мне ў няволю!» Надбег Асэсар з крыкам: «Арышт за знявагу! У імя імператара, аддай, Граф, шпагу, А не — ваенную паклічу дапамогу! Я арыштую вас! Бо хто зайшоў дарогу Ці ўночы нападае, вінен, згодна ўказу Ад…» Граф ударыў плазам цераз твар, і зразу Асэсар моўчкі бухнуўся ў траву з ног збіты. Ўсе думалі, што ранен быў ці мо забіты. «Відаць, — сказаў Суддзя, — забойства пачалося!» Завойкалі кругом, а больш за іншых Зося: Яна дала, Суддзю абняўшы, крыкам волю, Нібы яе жыды іголкамі паролі. Тым часам Талімэна ўбегла паміж коней І к Графу заламаныя ўзняла далоні. «На гонар твой! — ускрыкнула ад слёз жалосна, З распушчанай касою, выгнутая млосна, — На ўсё святое, што ў душы і сэрцы носяць! Ці ж нам адмовіце, пан Граф? Вас дамы просяць. Бязлітасны, перш нас забі рукою ўласнай!» І тут, самлеўшы, ўпала. Скочыў Граф к няшчаснай, Задзіўлены, збянтэжаны такою сцэнай. «Ах, панна Зося, — мовіў,— пані Талімэна! Крывёй бяззбройных я не спляміў рук ніколі. Сапліцы, слухайце! Вы ўсе ў мяне ў няволі. Вось так зрабіў я і ў Італіі далёкай, Між гор Сіцыліі ля скал Бірбанта-рокка: Заняўшы лагер банды, збройных мы пабілі, Бяззбройных жа ў палон адразу захапілі. Яны трыумф мой упрыгожылі прыкметна, Пасля павесілі мы іх ля спускаў з Этны».