Пан Тадэвуш, або Апошні наезд у Літве

Суддзя, вус круцячы, гаядзеў на хлопца гнеўна: «Дык так ты мне і сэрца адкрываў, напэўна? Перш паядынак, а пасля ў яго каханне І выезд гэты. Ой, тут бачу махляванне! Мне ўжо казалі, я твае праверыў крокі! Ты — баламут і пуставей, і лгун ты недалёкі! А ну, расказвай, дзе надоечы бадзяўся, Што ты ў двары учора вынюхаць стараўся? Глядзі, Тадэвуш! Збаламучана мо Зося Табой, і ты ўцякаеш, дык, малакасосе, Табе не ўдасца гэта — хай і без кахання Ўсё роўна Зося жонкаю тваёю стане, А не, дык — бізуна, і заўтра, неадкладна! Ён аб пачуццях мне яшчэ пляце няскладна! Ты — лгун! А-фэ! Яшчэ я з гэтай калатушы Зраблю і следства! Я натру табе йшчэ вушы! Сягоння клопатаў я меў і так даволі, Спаць не даеш, мне галава трашчыць ад болю. І ты йдзі спаць!» тут на дзверы пальцам тыкаў І распранацца Вознага ў пакой паклікаў. Тадэвуш выйшаў, не сказаўшы больш ні слова. Душу яго кранула дзядзькава прамова. Аблаян ўпершыню так востра! Аж здзівіўся Праўдзівасці ўсіх закідаў і прыпыніўся: Як быць, калі да Зосі дойдзе гэта сцэна? Прасіць рукі? А што тут скажа Талімэна? Адзіны выхад — гэта месца перамена. Ў задуме гэткай ледзь зрабіў мо крокаў пару, Як штось зайшло дарогу. Глянуў — бачыць мару Уся у белым, тонкай выдала, худою, Плыла к яму з настаўленай здалёк рукою, Якую серабрыў бляск месяца ледзь значны, I, падышоўшы, ціха енкнула: «Няўдзячны! Шукаў ты позірку майго і ўжо ўцякаеш, Размоў шукаў, а зараз вушы затыкаеш! Скажы мне, ў чым жа гэткіх перамен прычына? Так мне і трэба! Знала я, хто ты, — мужчына! Не знаючы какецтва, я не стала мучыць Цябе і ашчаслівіла. Як гэта вучыць! Трыумф над мяккім сэрцам вельмі лёгкім здаўся, Ты — бессардэчны, і з мяне ты насмяяўся! Такою страшнаю навучаная спробай, Я пагарджаю, больш чым ты, сваёй асобай!»