Samozwaniec. Tom II

— Konie nam padną! Na piechotę wystrzelają nas jak kaczki!

— Nawet połowa nie przejdzie!

— Do rana nie zostanie co dziesiąty.

— Stać! Zabraniam! To rozkaz! — Porucznik wymachiwał pistoletem przed gębami husarzy. — Do szeregów. Siedzieć cicho! Może wyjdzie księżyc.

Głuchy huk przytłumił jego słowa. Moskale przypominali o sobie, co pewien czas mrok rozjaśniał daleki błysk działa. Mogli się tylko domyślać, gdzie spadła kula. Na szczęście rzadko która donosiła na środek pola. A może po prostu mieli szczęście?

— Mości poruczniku — zameldował Janicki, starając się przekrzyczeć wycie wiatru — ktoś idzie.

— Szpieg? Szpica moskiewska?

— Moskal, to pewne. Sam jeden na koniu. Jest o pół stajania.

— Mości Domaradzki, skocz z pocztem i złap go albo ubij!

— Tak jest!

Wezwany towarzysz obrócił konia w miejscu i zniknął w mroku wraz z trzema pocztowymi. Zabawili jakiś czas — poprzez wycie wichru doszedł ich szczęk żelaza, bo łomotu kopyt nie było słychać. Wrócili szybko, we czterech — prowadząc między sobą wielkiego, zaśnieżonego Moskala w futrzanej czapie i szubie przywodzącej na myśl niedźwiedzie futro.

— Nie bronił się! — zameldował Domaradzki. — Mamy ptaszka.

— Ktoś ty jest i czego chcesz?

Moskal nawet nie zdążył otworzyć ust, kiedy Dydyński przepchnął się z koniem do przodu.

— To Borys, mój sługa, znam go.

Oboleński zdjął czapkę, ukazując wygolony łeb, skłonił się uniżenie.

— Co tu robisz, do diabła?!

— Wróciłem służyć tobie, Jacku Aleksandrowiczu!

Dydyński wyrżnął Borysa pięścią w plecy.

— Stój! — krzyknął Domaradzki. — Czekaj, waszmość. Jak żeś tu trafił, człowieku?

Borys skłonił się jeszcze niżej.

— Nie bijcie, ojczulkowie, ja wszystko powiem. Jak na spowiedzi. Jest przejście między rzeką a lasem, tam — pokazał na wschód. — Przez bagniska.

— Co takiego?

— Co on mówi?!

— Jest przejście!

— A przeprowadzisz nas tamtędy?! Koń przejdzie, skoroś sam przejechał. Ale czy przejedzie dwieście wierzchowców? Mów, chłopie, albo wytrząśniemy cię jak futro!

— Przejdziemy, powoli i bezpiecznie, batiuszkowie. Ale nie w nocy! Tam droga straszna! Oparzeliska, a na nich lód — po ciemku nie odróżnisz twardej zmarzliny od topieli.

— Na pewno?!

— Jechałem przed zmierzchem. Ledwiem się nie utopił. Patrzcie, ojczulkowie, i nie krzywdźcie — mój koń mokry.

Faktycznie mały wołoski podjezdek był jak oblany wodą, parujący.

— Musimy czekać do świtu! — zakrzyknął Gogoliński. — Stoimy w kupie! Wytrwamy do brzasku! Nie wychodzić z szeregów, nie gadać!

— To szaleństwo! — zawołał Janicki. — Zamarzniemy!

— Kto chce — Gogoliński wskazał skraj lasu — droga wolna pod nóż Moskali. Przebijemy się razem. Bo tylko w gromadzie jesteśmy silni! Stawać, baczyć na boki! Meldować o wszystkim!

— Wjeżdżaj za mnie! — zakrzyknął Dydyński do Borysa. — Nie masz zbroi, ale ustaw się w szyku jak pocztowy. Wyprowadź nas z tej matni — wysyczał — a Bóg mi świadkiem, że ominie cię knutowanie za niewykonanie mojego rozkazu.

— Słuszajus', batiuszka — rzekł posępnie Borys.

Jacek spoglądał na niego ponuro. Nie wiedział, co rzec. Nie cierpiał tego moskiewskiego buhaja, ale teraz nie mógł odmówić mu rozsądku i fantazji. Borys wrócił! A szlachcic musiał przyznać, że zachował się jak szlachetnie urodzony pachołek.

Oboleński przesunął się za stolnikowica. Dydyński zadygotał z zimna.

— Borys…

— Słucham, ojczulku.

— Gdybym zginął… wiesz, o świcie, albo go nie doczekał, jesteś wolny. Zwalniam cię od przysięgi na chrest. Idź, dokąd chcesz, i czyń, co chcesz, rozumiesz?

— Dziękuję, batiuszka.

— To teraz co, pchniesz mnie nożem w plecy?

— To nie tak, Jacku Aleksandrowiczu, ojczulku najsłodszy. Póki u ciebie Chrest, póty ty dla mnie święty jak Chrystus Pantokrator na cerkiewnym obrazie. Ale i tak ja bym na ciebie nie podniósł ręki. To nie twoja wina, że błądzisz, bo Boże przeznaczenie kieruje czynami człowieka, a nie on sam.

— Bredzisz! Jezus Chrystus dał nam wolność wyboru, czego wy, Moskale, nie możecie pojąć. Pewnie dlatego, żeście schizmatycy.