Новая зямля

Сказаў нарэшце равізовы. — Гм, як жа гэта, проша пана? — Ўсіх зрэзаў Свіда нечакана І верх цяпер над імі мае. Паноў аж зайздрасць разбірае. — То пан жартуе, як то можна? — Паны развагу вядуць розна: Сказаць: салгаў — не выпадае, Паверыць — веры не хапае; А паўнамоцны ў здаваленні, Як бы агорнуты ў праменні, Навокал горда пазірае І важна шчокі надзімае, Як бы паноў ён і не бачыць. — Няхай жа пан то растлумачыць! — А так, панове: едным стшалэм! — Зноў ткнуў іх Свіда як бы джалам. Ў канцы дае ім тлумачэнне: Забіў ваўчыцу на шчаненні. Паны — ляснічы й равізовы — Як па камандзе, б'юць галовы: — І як то мы не дагадалісь! І доўга ўсе яны смяялісь. Назаўтра рана чуць разднела, Чуць-чуць на ўсходзе пасвятлела, Была кароткая нарада, Каму вясці якога пана. «Абы не гэтага шатана, Хоць бы не мне ўсучылі гада», — Міхал падумаў аб ляснічым. «Абы не з гэтым паляўнічым», — Так і другія разважалі, Пераглядаліся, чакалі. Але як Свіда быў тут глаўны, А з леснікоў найболей слаўны Міхал даўно ўжо тут лічыўся, То ён Міхалу даручыўся, Кржывіцкі Пальчыку застаўся, А ў трэцяй пары аказаўся Ніхто другі, як наш Гавака; Аж уздыхнуў ён, небарака. Размеркаваўшысь такім чынам, Паны па розных пуцявінах Ідуць на токі з леснікамі. Міхал здалёк пайшоў цянькамі; Гатовы план даўно ён мае, Ідзе і Свіду навучае, Гаворыць з прыціскам, хоць ціха, Каб не ўстрывожыць тое ліха. — Вось тут, паночку, «такавіска», Глушэц асочаны ўжо блізка, Няхай жа пан ідзе ціхутка, Бо гэта штучка вельмі чутка: Не асцярогся — і прапала. І Свіда слухае Міхала, Што толькі той ні загадае. Міхал над панам волю мае, Цяпер ён пан хоць на мінутку. «Скачы ж, браток, пад маю дудку, Прызнай жа мне і ты пашану?» — Міхал у думках кажа пану. — Як скокну я — і пан хай скача; Спынюся я — і пан спыніся! Глядзі ж, панок, не памыліся, Каб тут не вынікла няўдача! Міхал замёр, стаіць маўкліва, А з ім і Свіда нерухліва. У лесе значна пасвятлела, І вось дзесь блізка, перш нясмела Заграў глушэц і абарваўся Ды зноў зачаў, разбалбатаўся. Міхал даў знак. Скок-скок! спыніўся, З ім радам Свіда апыніўся. — Ці бачыць пан? унь-унь чарнее... Ой, не: хай пан цярпець умее! — А Свіда стаў пароць гарачку І ўжо у стрэльбе ўзвёў сабачку. — Не руш! не руш, пан! о, крый божа; Пан папсаваці справу можа! Яшчэ мінуту улучылі, На крокаў дваццаць падступілі. Цяпер глушэц, як на далоні, Сядзіць, бы шула, у заслоне Хваёвых лапак, хвост мятлою, Як бы любуецца сабою, Балбоча, крэхкае і свішча; Глушэц склікае на ігрышча, А мо хваленні жыццю правіць І гэты бор спрадвечны славіць. Міхал і Свіда той часінай Стаялі моўчкі пад ялінай. Пан Свіда стрэльбу падымае І доўга цэліцца... страляе. Бух! — грукнуў стрэл, лес узбудзіўся! Дымок раўнюткаю стралою Жахнуў старую гэту хвою, З якой глушэц даўно зрадніўся; І раптам з ёю разлучыўся, Умомант звяў і страціў сілы І не паспеў разняць ён крылы, На мяккі дол, на мох зялёны Упаў, насмерць акрываўлёны; Ўзнялась галоўка і апала, Два разы лапка задрыжала, Навек застыла нерухома. А Свіда рад быў, рад, вядома: Рублём Міхала ён трактуе, Цыгарай хвацкаю частуе.