Паслухайце нацыяналіста

Неразуменне сутнасцi нацыянальнай iдэi, свядомае запалохванне чытача ўсiм нацыянальным сустракаецца ў разглядваемым артыкуле на кожным кроку. Напрыклад, яна пiша (пра мяне): "верник – кому и чему – национальной идее или истине?", не разумеючы таго, што нацыянальоная iдэя – складаючая, iстотная частка iсцiны. I зусiм не "бессмыслица" спалучэнне слоў "праваслаўны нацыяналiст". Бо нацыяналiст – у святле нашага разумення – можа быць i праваслаўным, i католiкам, i атэiстам. Аднак сваё апраўданне нацыяналiзм знаходзiць толькi ў хрысцiянстве, пра што i пiсалi знакамiтыя рэлiгiйныя фiлосафы М.Бярдзяеў, Н.Кляпенiн, І.Ільiн i iншыя. Больш падрабязна гэтае пытанне я буду разглядваць ніжэй, у раздзеле «Хрысціянства і нацыяналізм».

Аднак i не ва ўсiх адраджэнцаў знаходзяць падтрымку мае думкi. Атрымліваецца, што не задавальняюць найбольш нецярплiвых з нашых свядомых беларусаў мае аргументы адносна цяжкасцей пераходу ад служэння ў царкве на царкоўнаславянскай мове на беларускую. Як прыклад станоўчага вырашэння праблемы беларускамоўнага набажэнства, часта прыводзяць прыклад iмшы па-беларуску ў некаторых касцёлах.

На гэты конт, аднак, можна сказаць наступнае. З вялiкай нацяжкай можна назваць так званую беларускую мову ў касцёле беларускай. Бо звычайна святары – наколькi мне прыходзiлася слухаць – праводзяць iмшу з такiм моцным польскiм акцэнтам, што гэтую мову хутчэй можна назваць польскай з беларускай лексiкай.

Падкрэслю ў сувязi з гэтым і такую думку. Iмкненне да пераходу ў касцёлах на беларускую мову выклiкана зусiм не любоўю ксяндзоў да беларусаў. А абумоўлена чыста палiтычнай кан'юнктурай – iмкненнем дагадзiць самым "нецярплiвым адраджэнцам", задаволiць iх амбiцыi i як галоўны вынiк – зацягнуць у касцёл. I для iх не важна, што за вернiк прыбыў... Для iх галоўнае не вера i не тое, як уяўляе сабе чалавек Бога i наколькi ён аддана служыць Хрысту, а iстотны толькi факт прыналежнасцi да касцёла. У гэтым праяўляецца адвечная прага католiкаў да экспансii, да ўцягнення ў сваё лона "ўсiх i ўся". У праваслаўi не так. Праваслаўе – глубiнная вера, ёй ужо два тысячагоддзi i яна ўвабрала ў сябе вялiзны пласт духоўнасцi розных народаў i розных часоў. I стаць праваслаўным, толькi пераступiўшы парог храма, яшчэ далёка не дастаткова. Гэта доўгi працэс, якi вымагае ад чалавека вялiкага цярпення і працы. Таму i пераклады Святога Пiсання, што вядуцца пастаянна – не простая праца. Напрыклад, цяпер iснуе два пераклады на беларускую мову "Новага Запавету" – канадскi i наш, зроблены Васiлём Сёмухай. Але нiводзiн з iх нельга назваць дастаткова дасканалым. Цяпер вядзецца новы, трэцi пераклад Бiблейскай камiсiяй, якая выкарыстоўваючы вопыт папярэднiкаў, iмкнецца пазбегнуць iх памылак.