Рускія народныя казкі
- Автор: Афанасьев Александр Николаевич, Нечаев Александр Николаевич
- Год: 1985
- Язык: белорусский
- Год: Юнацтва
- Переводчик: Алесь Іванавіч Якімовіч
- Жанр: Сказки народов мира
Электронная книга - «Рускія народныя казкі». Краткое содержание книги:
чарадзейныя і бытавыя казкі, казкі пра жывёл.
На тым часе сышліся над мостам Сонца, Вецер ды Месяц, слухаюць, што людзі гавораць, ды кажуць:
— Увесь народ дзеда з сынамі за добрую справу хваліць, а жыве дзед, як і раней, кепска: сяк-так з хлеба на квас перабіваецца. Трэба нам памагчы яму з беднасці выбіцца.
Паклікалі дзеда і кажуць:
— За твае клопаты пра людзей мы цябе ўзнагародзім. Праг.і чаго хочаш.
Пакланіўся дзед Сонцу, Ветру ды Месяцу:
— Дзякуй. Мне, старому, нічога не трэба. Успомняць нас людзі— і добра. У сыноў пытайцеся — у іх усё жыццё наперадзе.
Паклікалі старэйшага брата, Хведара:
— Ты дарогу расчышчаў, мост будаваў. Прасі сабе якую хочаш узнагароду — усё збудзецца.
Падумаў Хведар і кажа:
— Я працаваў не адзін, а з бацькам ды з братамі і не ведаю, што ім трэба.
— А сабе ты чаго просіш?
Адказвае старэйшы брат:
— От каб збажына добра радзіла: град яе не выбіваў, маразы не вымарожвалі—больш мне нічога не трэба.
— Усё будзе, як ты хочаш,— Сонца, Вецер ды Месяц кажуць.— Ідзі ары ды сей — заўсёды будзеш з хлебам.
Паклікалі сярэдняга брата, Сцяпана:
— Ты з бацькам ды з братамі дарогу цераз багны, балоты пракладваў ды мост масціў. Прасі якую хочаш узнагароду — усё збудзецца.
Падумаў Сцяпан, падумаў: «Грошай папрасіць — патраціш грошы і застанешся ні з чым. Лепш за ўсё рамяство якое-небудзь добра ведаць!» — і кажа:
— Больш за ўсё мне па душы цяслярскае рамяство. От каб навучыцца гэтаму майстэрству: будаваў бы людзям хаты, прыгожыя дамы ставіў і сам ніколі галодны не быў бы.
— Ідзі,— кажуць Сонца, Вецер ды Месяц,— будзеш ты самы найлепшы цесля, і ўсе цябе будуць шанаваць, паважаць.
Спыталіся ў меншага брата, Сямёна:
— А табе якую ўзнагароду даць за тое, што з бацькам ды з братамі балоты, багны асушаў, мост будаваў? Хведар захацеў аратым застацца, Сцяпан — цеслям стаць. А ты да чаго ахвочы?
Сямён адказвае:
— Больш за ўсё мне хочацца салдатам стаць.
— Ты яшчэ зусім малады,— Сонца, Вецер ды Месяц кажуць,— нідзе не бываў, нічога не бачыў. Цяжка табе будзе ў салдатах служыць. Каб пасля не каяўся!
I зрабілі Сямёна шэрым зайцам:
— Збегай паглядзі спачатку на салдацкае жыццё-быццё.
Пабег Сямён шэрым зайцам, паглядзеў на салдат. Вучаць іх строем хадзіць: «Раз, два! Раз, два!» Прымушаюць усіх адразу паварочвацца: «Налева!.. Направа!.. Кругом!..» Вучаць цераз ірвы, канавы пераскокваць. Вучаць быстрыя рэкі пераплываць, са стрэльбаў страляць і штыкам! калоць: «Раз, два! Раз, два!» Будзяць на досвітку і да змяркання абучаюць.
Вярнуўся Сямён дадому.
Сонца, Вецер ды Месяц зрабілі яго добрым малойцам і пытаюцца:
— Бачыў, як цяжка ў салдатах служыць?
— Бачыў,— адказвае Сямён. А сам на сваім стаіць: Хочацца мне салдатам стаць.
Зрабілі яго Сонца, Месяц ды Вецер шпарканогім аленем:
— Бяжы прама тры дні, нікуды не збочвай, наглядзі яшчэ раз на салдат.
Бег Сямён шпарканогім аленем прама тры дні — і ўбачыў вялікае войска ў паходзе. Кожны салдат цяжкую паклажу нясе. Іх і сонца пячэ, і смага даймае, дожджык мочыць і холад студзіць. Ідуць: то гразюка па калені, то пыл слупам стаіць. Ідуць палкі ад раніцы да вечара: «Раз, два! Раз, два!» Усе, як адзін чалавек, крочаць.
Вярнуўся Сямён дадому.
Сонца, Вецер ды Месяц зрабілі яго добрым малойцам і кажуць:
— Тыя палкі, што ты бачыў, ідуць на вайну. Бачыў, якія цяжкія салдацкія паходы? Можа, цяпер перадумаў і чаго-небудзь іншага папросіш?
А Сямён адно паўтарае:
— Хачу салдатам стаць!
Тады Сонца, Вецер ды Месяц зрабілі яго трэці раз— ясным сокалам:
— Злятай паглядзі, як б'юцца салдаты ў баі.
Паляцеў Сямён ясным сокалам. Тры дні ляцеў — і ўбачыў бітву, крывавы бой. Тыя салдаты, што ў паходзе былі, грудзьмі сышліся з ворагам. Са стрэльбаў страляюць, быццам гром грыміць, дым наўкола сцелецца. Колюць штыкамі, шаблямі сякуць. Адна нага прэч — на другой стаіць; адна рука прэч—другою страляе. I не ўстаялі варожыя полчышчы, пабеглі без аглядкі...
Вярнуўся Сямён дадому.
Сонца, Вецер ды Месяц зрабілі яго добрым малойцам: і пытаюцца:
— Пабачыў, як цяжка салдатам на вайне? Ці пойдзеш цяпер у салдаты?
А Сямёну яшчэ мацней захацелася:
— Хачу ў салдатах служыць, сваю зямлю ад ворага бараніць!
— Ну, хай будзе па-твойму,— Сонца, Вецер ды Месяц кажуць.— А калі спатрэбіцца як салдату ворага высачыць або куды-небудзь спяшацца давядзецца, успомні зайца ды стукніся вобземлю — і станеш зайцам, а потым перакуліся цераз сябе — зноў чалавекам зробішся. Успомніш аленя, стукніся вобземлю — станеш аленем, а сокала прыгадаеш ды вобземлю стукнется — сокалам паляціш.