Рускія народныя казкі
- Автор: Афанасьев Александр Николаевич, Нечаев Александр Николаевич
- Год: 1985
- Язык: белорусский
- Год: Юнацтва
- Переводчик: Алесь Іванавіч Якімовіч
- Жанр: Сказки народов мира
Электронная книга - «Рускія народныя казкі». Краткое содержание книги:
чарадзейныя і бытавыя казкі, казкі пра жывёл.
Пан загадаў тройку коней запрэгчы ў карэту. Пасадзіў дзеда з фурманам на козлы і сам сеў:
— ПаганяйІ А ты, мужык, наканиай дарогу.
Прыехалі. Прыпеў дзед папа ў святліцу, пасадзіў на покуць. Баба прынесла абрус-самабор:
— Глядзі, пане!
Дзед страсянуў абрус, разгарнуў і сказаў:
— Папіць, паесці!
Заставіўся стол усялякімі стравамі, прысмакамі ды напіткамі.
— Пакаштуй, пане дабрадзею, нашага хлеба-солі, калі не пагрэбуеш! — частуюць дэед з бабаю.
Пан таго паспытаў ды другога — смачнае, салодкае, лепш не трэба. Напіўся, наеўся па самае годзе, захмялеў.
— Ну, пра абрус-самабор ты казаў праўду. Пакажы цяпер кашалёк-саматрас!
Прынёс дзед кашалёк. Раз, другі страсянуў і пасыпаліся з кашалька серабро ды золата, золата ды серабро. У пана вочы загарэліся. Глядзіць на грошы — не наглядзіцца. Потым кажа:
— I пра кашалёк-саматрас твая праўда. А цяпер слухай маю праўду: хуценька загарні тэты абрус-самабор ды кашалёк-саматрас у новае палатно і нясі за мною ў маю карэту.
— Злітуйся, панеі — просяць дзед з бабаю. Як жа так? Гэтыя ж дзівосы вецер Паўночнік нам даў, а не табе.
Пан нагою тупнуў:
— Маўчаць! Не вам, халопам, мне пярэчыць! Вы абое мае, і ўсё, што ёсць у вас, таксама маё. Зразумелі?
— Як тут не зразумець! — кажа дзед. Усё як ёсць зразумелі.
— А зразумелі, дык паспяшайцеся — я чакаць не буду!
— Прынясі, старая, хутчэй маю новую торбу. Бачыш, пан спяшаецца... Даруй, пане, няма ў нас дома новага палатна.
Баба прынесла торбу, а пан падганяе:
— Хутчэй укладвайце!
— Зараз, зараз, пане!..— Дзед страсянуў торбу і крыкнуў: —Двое з торбы!
Выскачылі два дужыя малойцы з дубінкамі.
— Пачастуйце пана як мага лепш, каб век памятаў!
Узяліся малойцы пана дубінкамі мянціць. Ён спачатку адмахваўся ды лаяўся, потым закрычаў:
— Гэй, фурман, бяжы выручай!
Фурман прыбег. Раз-другі папала і яму дубінкай. Бачыць ён: кепскія справы — і бокам, бокам ды і наўцёкі.
А Двое з торбы сваю работу робяць: б'юць, малоцяць, толькі дубінкі пасвістваюць.
— Ох, мужычок,— закрычаў пан,— выпусці мяне, пакуль да смерці не забілі! Табе ж давядзецца адказваць!
— Пра мяне, пане, не турбуйся,— кажа дзед,— мне ўсё роўна адзін канец, а без цябе хоць людзям лягчэй будзе, і тое добра!
Тут пан на калені ўпаў:
— Даруй, мужычок! Зарок даю: ніколі больш на чужое дабро квапіцца не буду!
— Ну не, пане, не з таго цеста ты злеплены, каб за чужым не гнацца. Ужо калі панадзіўся сабака жорны лізаць, дык век яму не адстаць. Вось калі напішаш нам, усім мужыкам тваім, вольную ды адмовішся ад маёнтка і з'едзеш зусім ад нас, так і быць — жывым пакіну. А не, дык табе адна адсюль дарога — на той свет.
А малойцы сваю работу робяць: б'юць, малоцяць.
Не вытрываў пан — закрычаў:
— Ох, я на ўсё згодны! Давай хутчэй сюды чарніла і паперы прынясі! Усё, як ты кажаш, напішу, толькі жывога пусці!
Прынёс дзед пяро, чарніла ды паперу і загадаў Двум з торбы пачакаць. Пан напісаў усім сваім мужыкам вольную і маёнтак адпісаў на мужыкоў.
Дзед паперу прачытаў: «Усё правільна!» — і крыкнуў:
— Двое ў торбу!
Схаваліся малойцы, а пан ледзь-ледзь выбраўся з хаты і кажа:
— Заўтра паеду адсюль назаўжды, а ты, мужычок, нікому не кажы, што мяне тут збілі.
На другі дзень пан паехаў.
Мужыкі зямлю ўзялі і пачалі жыць-пажываць ды дзеда хваліць. I дагэтуль жывуць-пажываюць, ніякага ліха не знаюць, і з кожным годам усё лепш ды багацей жывуць.
Тут і казцы канец, а хто слухаў, маладзец.
Жыў-быў стары дзед, і было ў яго тры сыны. Старэйшага звалі Хведар, сярэдняга Сцяпан, а малодшага Сямён.
Каля самай вёскі праходзіла вялікая дарога. Была тая дарога кружная: вакол багнаў, балотаў ды чорных гразюкаў пятляла. Калі напрасткі ехаць — трэба тры дні, а балоты, багны ды чорныя гразюкі аб'язджаць— тры гады.
Надумаў дзед народу памагчы: пракласці дарогу напрамкі. Загадаў сынам з балотаў, з багнаў ваду спускаць, цераз чорныя гразюкі масты насцілаць кляновыя, каб ні пешы, ні конны ног не замачыў і замест трох гадоў за трое сутак па добрай дарозе ў горад трапляў.
Узяліся за работу: адзін сын каналы капае ды ваду спускае, другі — лес сячэ, а трэці — маеты мосціць, насціл сцеле; бацька памагае ўсім ды раіць, як лепш зрабіць. Працавалі доўга ці не — зрабілі мост на сто вёрст. Добра стала ўсім, хто ні едзе, хто ні ідзе: ідуць, едуць і ўсе вельмі рады.
— Дзякуй,— кажуць,— тым, хто гэты мост пабудаваў, вялікую народу палёгку зрабіў.
А дзед са сваімі сынамі зноў за сялянскую работу ўзяўся: лес высякае, пні, карані выкарчоўвае ды збажыну сее, як і раней.