Сотнікаў
- Автор: Быков Василь Владимирович
- Год: 1970
- Язык: белорусский
- Жанр: Военная проза
Электронная книга - «Сотнікаў». Краткое содержание книги:
- Ніякі яна не агент. Мы выпадкам зайшлі ў яе хату, узлезлі на гарышча. Яе і дома ў той час не было, - знешне спакойна растлумачыў Сотнікаў.
- Ну вядома, выпадкам. Так усе гавораць. А да лясінаўскага старасты вы таксама зайшлі выпадкам?
Ага, во як! Значыць, ужо дазналіся і пра старасту? Хаця данёс, мабыць, у той самы вечар. Пашкадавалі, называецца, - з непрыемнасцю падумаў ён пра старасту. Аднак выходзіла, што паліцаі ведалі пра іх куды больш, чым яны на тое разлічвалі, і Сотнікаў на хвіліну сумеўся. Мусіць, гэта быў разлічаны ход у допыце. Следчы са з'едлівасцю на твары адзначыў дасягнуты ім эфект, кінуў свой прэс і закурыў. Пасля акуратна прыбраў са стала партабак, запальнічку, крошкі тытуню здзьмухнуў на падлогу. Праз дым уважліва паглядзеў на яго, чакаючы адказу.
- Да, выпадкам, - пасля паўзы цвёрда сказаў Сотнікаў.
- Не арыгінальна. Вы ж разумны чалавек, а хочаце выехаць на такой прымітыўнай хлусні. Трэ было б прыдумаць нешта хітрэйшае. Гэта ў нас не пройдзе.
Не пройдзе, мабыць, так. Але чорт з ім. Быццам ён спадзяваўся, што пройдзе. Ён наогул ні на што не спадзяваўся. Было толькі шкада няшчаснае Дзёмчыхі, якую невядома як было выгарадзіць.
- Вы можаце зрабіць з намі што хочаце, - стараючыся як мага памяркоўней, сказаў Сотнікаў. - Але не чапайце жанчыны. Проста яе хата аказалася з краю. А я не мог ісці далей.
- Дзе паранены?
- У нагу.
- Я не пра тое. Дзе, у якім раёне?
- У лесе. Два дні назад.
- Не пройдзе, - гледзячы ва ўпор, заявіў следчы. - Заліваеце. Не ў лесе, а на бальшаку гэтай ноччу.
Чорт! Ведае пэўна ці ловіць? - апанурыўся Сотнікаў. Але як жа трымацца далей? Няўдала схлусіш у дробязях - не павераць і ў праўду. А праўду пра Дзёмчыху вельмі неабходна было давесці гэтаму прыслужніку, ды ён адчуваў, што давесці яе будзе цяжэй, чым якую хлусню. Сітуацыя ў самым пачатку складвалася самым найгоршым чынам.
- А калі я, напрыклад, пацверджу, вы адпусціце жанчыну? Вы можаце гэта абяцаць?
Вочкі следчага са злосцю, здаецца, пранізалі Сотнікава.
- Я вам нічога не абавязаны абяцаць. Я задаю пытанні, а ваш абавязак адказваць.
Значыць, не ўдасца, паныла думаў Сотнікаў. Вядома, са сваіх рук яны нікога не выпускаюць. Знаёмая завядзёнка. Тады, мабыць, прапала Дзёмчыха.
- Нізашто пагубіце жанчыну. А ў яе трое малых.
- Губім не мы. Губіце вы! Вы яе ў банду ўцягнулі. Чаму тады не думалі пра дзяцей? - жорстка дакараў следчы. - А цяпер позна. Вы ведаеце законы вялікай Германіі?
«Законы! Даўно ты пазнаў іх, пракляты смоўж? - міжвольна падумаў Сотнікаў. - Нядаўна яшчэ, мабыць, зубрыў зусім другія законы, а цяпер вось перакваліфікаваўся, спрытнюга!» Аднак апошняе яго пытанне прагучэла трохі двухсэнсоўна - падобна было, ён нешта хацеў спіхнуць з сябе на плечы вялікай Германіі.
Сотнікаў памаўчаў, а следчы падняўся, адсунуў крэсла і раздумна падышоў да акна з кратамі. Праз акно ён паўзіраўся на двор, дзе чуліся галасы. Зноў ён трымаў у сабе нешта прытоенае, асабліва не напіраў з допытам і ці то думаў, як злавіць яго, ці, можа, разважаў аб чымсь, зусім тут староннім.
У калідоры застукалі боты, пачулася гамана, лаянка, здаецца, некага там вялі ці неслі. Калі гамана перамясцілася на ганак, следчы сказаў энергічна, як чалавек, якому надакучыла займацца нецікавай справай:
- Так, хопіць. Назавіце банду! Яе камандзіра! Сувязных! Колькасны склад! Месца базіравання. Толькі не спрабуйце хлусіць.
Сотнікаў адкашляўся і сумна ўсміхнуўся.
- Надта вы многа ад мяне хочаце.
Неўпрыцям для сябе ён перайшоў на іронію, да якой звычайна звяртаўся ў непрыемных размовах з дурнямі і нахабнікамі. Праўда, для Стася ці яшчэ каго з гэтых запраданцаў іронія яго была далёкая ад разумення - на гэтага ж начальніка яна дзейнічала, здаецца, самым належным чынам. Да пары той, аднак, стрымліваўся, толькі крыва перасмыкнуў вуснамі.
- Куды ішлі?
- Мы заблудзілі.
- Не пройдзе. Хлусня! Даю дзве хвіліны на роздум.
- Не старайцеся. Мабыць, у вас шмат работы.
Тут ён угадаў пэўна. Тхарыны тварык следчага зноў перасмыкнуўся, але, здаецца, ён умеў валодаць сабой. Ён нават не павысіў голасу.
- Жыць хочаш?
- А што вам да майго жыцця? Ужо вы мне яго не даруеце.
Следчы звузіў маленькія вочкі.
- Не даруем! Бандытам не даруем! - сказаў ён і раптам крута павярнуўся ад акна; кавалак попелу з канца яго цыгарэты ўпаў і разбіўся аб насок бота - здаецца, яго вытрымка скончылася. - Расстраляем, гэта безумоўна. Але спярша мы з цябе зробім катлету. Фарш зробім з твайго маладога цела. Павыцягваем усе твае жылы! Паслядоўна пераламаем косці. А пасля аб'явім, што ты выдаў астатніх. Гэта каб цябе там, у лесе, не дужа любілі.