Песьня пра зубра

Хай хіжаком не раўня, ўсіх іх наш зубар люцейшы, Але людзей не кране, як яго не зачэпяць: Толькі няспынна глядзіць, рух найменшы цікуе, Пільна на варце стаіць і сябе, і сямейкі. Створаў сьмялейшых няма ў гушчарох нашых родных. Бачыш часьценька — пасецца спакойна, а вочы Сочаць усё, касавурацца ўправа і ўлева. Ты аж замёр, зьвералоўца, ты шчэз між кустамі, Дзе там! Ён бачыць! Міргнеш — і прыкмеціць адразу! Шоргат слабенькі, няўзнак трэсьне сучок пад нагою, — Вушы свае нашатырыць, уміг страпянецца! Калі не зазьзяе твой меч і ня бліскае дзіда, Сьмела мінай у яго на ваччу — не зачэпіць, Толькі ўтаропіцца тупа й стаіць нярухома, Вокам праводзіць цябе, аж пакуль не схаваўся. Розна бывала… Здаралася зь ім сутыкнуцца: Спыніць хаду, гляне скоса — і болей нічога. Але як собіць на самку зь цялём напароцца, Ледзь зварухнешся, ухопіш за зброю з гарачкі, — Ўвомірг разьярыцца й бор агалосіць рыканьнем, Знакам шалёнага гневу: як сьмееш трывожыць! Ды як адбой ты заб'еш і прабуеш уцёкаў, Выйдзеш зь бяды непамяты, ўздагон ён ня рыне! Люба сачыць зубранят: скачуць, малечча, дурэюць, Маці й падлеткаў сваёй жвавай гульнёю лякаюць. Зубар — ён кемлівы зьвер, хай сабе вось і цяляты: Зь першага кроку ва ўсім маці яны пераймаюць, Бегаюць сьледам, заўжды пасьвяцца побач старэйшых, Скачуць праз выкратні, пні, дробныя рожкі прабуюць, Як напаткаюць зьвера, згледзяць карча ў бураломе, І — у гульні й барацьбе — целы з маленства гартуюць. Бо ж і спачыну, як трэ, хіба ніколі ня знаюць. Хай волат наш трывалкі, намаганьняў вялікіх Зьверу каштуе пыніць сваё ймкненьне да руху. Ўсьцешна глядзець, як ляціць ён у бегу імклівым Рэдкім узьлесьсем або балацянай сьцяжынай, Зь месца ірве, як падкінены нечаю прашчай, І у імгненьне, ўсё цела назад павярнуўшы, Ловіць нагамі памёт, што яшчэ ў паветры, Ды зазьбівае яго, каб сьлядоў не пакінуць. Але нічым не зраўнаць гэтак частыя ў статку Бойкі быкоў за саміцаў у гульнях бяскроўных. Сьвята Вэнэры спраўляюць зубры ў лістападзе Кожнае восені, часта вясельлі трываюць Тыдзень ці больш. І у часе такой насалоды Чуецца толькі, як скрозь, заклікальна й пяшчотна Пушча рыкае, а ў подыху кволым паветра Лістам трапёткім шасьцяць векавыя дубровы… Хто гэта бачыў і чуў — будзе сьветчыць напэўна: Музыка нашых лясоў саладзей, чымся лера, З поклічам ейным ня ў лік нат грымотныя трубы, Хорам жа-ж гукаў лясных строга й стройна кіруе Голас нястрымнай крыві, мне за ўсё наймілейшы! Як доўга зубар жыве, не скажу, бо ня знаю, Хто ж вядзе ўлік даўгавечнасьці гэткага зьвера? Пішуць аднак, быццам недзе, памечаны ў статку Быў правадыр двухсотгодні, прыкметны із грывы Чорнай, як ноч, зь сівізною бялявай на чолцы. Гэткай прыкметаю нібы назвалі ўвесь статак. Калі паданьні даўнейшыя праўдзяць дакладна, Вока згубіў у сутычцы ён, быў аднавокі. Гэта магчыма. Ці ж з правам сумлеўным — бо дужы — Бой ці адзін пачынае, а спрэчкі прычына Аж праз гады толькі робіцца яснай, хай шрамаў Уладалюбы ня могуць пазбыцца да скону… Я не скажу й колькі год, няпрызнаны, у статку Зубар той жыў, але ў гэных народных паданьнях Ёсьць напаміны занадта ўжо доўгага часу: Выдумкай погалас часта вушам дагаджае. Я ж тутка права ня маю пісаць, што ня знаю: Тым, для каго я пішу, да душы толькі праўда.