Вока тайфуна. Апавяданні і аповесці
- Автор: Караткевіч Уладзімір Сямёнавіч
- Год: 1974
- Язык: белорусский
- Год: Мастацкая літаратура
- Жанр: Прочее научное
Электронная книга - «Вока тайфуна. Апавяданні і аповесці». Краткое содержание книги:
Адна палова двара - уздоўж - была значна вышэйшая за другую. Узгорак, што яднаў адну з другой - то стромы, то спадзісты, - зарос дзікай вішняй, рэдкай абламанай акацыяй, нейкімі іншымі хмызамі, і травамі, і паслёнам, які на Паволжы і ў Арэнбургу, з якога я прыехаў, вельмі недасціпна называюць бзнікай.
I вось, калі аднойчы я ішоў пад адхонам, аднекуль зверху, з-за стромы, вылецела страла і, слабая пры канцы лёту, упала ў пыл ля маіх ног. Я падняў яе. Страла была хоць куды: пярэстая, крыж-накрыж апераная, перацягнутая ў гэтым месцы жылкай... Амаль адразу наверсе зашапацеў бур'ян.
- Гэй, аддай стралу.
Я ўзняў галаву. Над урвішчам на кукішках сядзелі тры -аж цэлых тры! - хлопцы майго ўзросту. Гаварыў адзін, моцны, досыць высокі, з правільна круглай галавой. Усмешка ў яго была
- дзіва якая белазубая і прыгожая, вочы - пераспелыя чорныя вішні. Калі яны мокрыя, у іх іскрачкамі адбіваюцца то акно, то лямпа, то проста прамень.
- На, - кінуў я яму стралу. - Толькі ж вочы трэба мець, хлопцы. Куды пуляеце?
Другі, танклявы і цыбаты, дужа ладны тонкім інтэлігентным абліччам, з сінімі доўгімі вачамі і тонкім, са згорбінкай, носам, сказаў круглагаловаму:
- Я ж казаў, Ролік, каб глядзелі. А раптам даросламу ў галаву? Міліцыянеру?
Трэці, цельпукаваты і каржакаваты, з тых, каго нават у дзяцінстве завуць "мужыкамі", "дзядзькамі" і "старымі" - ён-та і трымаў у руках доўгі, з яго велічынею, лук, - паглядзеў на мяне невялікімі дрымучымі вочкамі. Сказаў басам:
- Міліцыянеру? - і паціснуў плячамі. - У галаву?
- Калі, скажам, дзіцёнку, - сказаў я, - дык, значыць, можна ў галаву, галовы яловыя?
- Ну, занадта разумны, - прабасіў "мужычок". - Лезь
сюды.
Я палез на строму, з каранямі выдзіраючы бур'ян.
Калі ўрэшце, увесь абсыпаны пылам і калючкамі, я ўскараскаўся наверх, сеў і, зняўшы тапачкі, пачаў высыпаць з іх зямлю, круглагаловы Ролік спытаў:
- Адкуль такі? Нешта мы цябе не бачылі.
- Не з Чкалава? Не з яўбаза? - спытаў гожы,
- Што такое?
- Яўбаз. Яўрэйскі базар... Ясна, не адтуль, - сказаў "мужычок".
- Не з Падвальнай? - пытаў Круглая Галава. - Не з Фундукле еўскай?
Я гэтыя конікі ведаў, але што зробіш:
- Што такое Фундуклееўская?
- Ну, цяпер вуліца Леніна.
Ведаў я гэтыя конікі: спецыяльна называць вуліцы іхнімі старымі назвамі, каб зведаць, карэнны ты, вышэйшай ты пароды чалавек або так, збоку прыпёку - з дзесятага ветру. Сам колькі разоў так рабіў.
А яны, відаць, хацелі выпытаць яшчэ, ці не з другога я канца горада, ці быў тут, калі...
- Не з Банкаўскай? А што, на Адольфгітлерштрассе таблічкі паўсюль ужо збілі?
- Кіньце, хлопцы, - сказаў Ролік, - ясна, нетутэйшы. Адкуль?
- Я з гэтага двара.
Хлопцы пераглянуліся. Гэта ўжо была як бы іншая справа. Я нібыта рабіўся прыналежным да іхняга двара, сваім, дваровым.
- А-а, новенькі, - сказаў "інтэлігент". Гэта не таго палкоўніка, які тыдзень таму назад прыехаў?
- Угм. Пляменнік.
- А ён куды адразу з'ехаў? Ён хто?
- На фронт. Ён начштаба аднаго з франтэў.
У вачах новых знаёмых нарадзіўся цень павагі,
- Фф-ю-у. Якога? - спытаў Ролік.
- Зашмат ведаць хочаш. Гэтага казаць нельга.
- Ваенная тайна? Задавака, - сказаў прыгожы.
- А я вось табе дам, - устаў я.
- Кінь яго, Жэнька, - сказаў "гожаму інтэлігенту" Ролік. -Кінь яго, Багдане. Не хоча - не трэба.
I тут, цалкам раптоўна для мяне, затаранцеў, засакатаў з бур'яноў паўдзённай гаворачкай галасок дзяўчаняці:
- А я вось і ведаю. Я ката іхнім суседзям прыносіла. "Мышы, кажуць, заелі". То гэты кот, якраз, стаў у апракінутую табурэтку і лапкамі - на перакладзінкі. Яны мілуюцца: "ах-ах", а ён узяў і наваліў туды...
- Дык ты адно гэта і ведаеш? - з пагардай спытаў "мужычок" Багдан. - Як кот...
- Не, - азваўся галасок з бур'яну, - я, як прыносіла, чула. Веставы ягонага дзядзькі - татарын, ці бурат, ці алтаец... Патракоў прозвішча...
- Не таранці, - сказаў Ролік. - Дзела кажы.
- Казаў... Першага Беларускага фронту. Хлопцы зарагаталі.
- Ну вось, - адсмяяўшыся, сказаў Ролік, - ...ваенная тайна. Адкуль?
- Бе ларус.
- Браты ёсць?
- Былі. Многа. I родных, і траюрадных, і ўсякіх. Па чутках, мала хто застаўся.
- Немцаў ненавідзіш?
- Пытаеш яшчэ.
- На фронт уцякаў?
- Два разы. Адзін раз, у сорак другім яшчэ, вярнулі аж з-пад самага Мажайска.
- Я таксама, - уздыхнуў Ролік, - тожа мне яшчэ, выабражалы, лішнія рукі ім непатрэбныя. Як быццам горшыя. Ідуць - хвігай носа не дастанеш. А ў нас толькі ўсяго і няшчасця, што гадоў не дабралі.