Рускія народныя казкі
- Автор: Афанасьев Александр Николаевич, Нечаев Александр Николаевич
- Год: 1985
- Язык: белорусский
- Год: Юнацтва
- Переводчик: Алесь Іванавіч Якімовіч
- Жанр: Сказки народов мира
Электронная книга - «Рускія народныя казкі». Краткое содержание книги:
чарадзейныя і бытавыя казкі, казкі пра жывёл.
— Цар, добры чалавек Кузьма Скорабагаты кланяецца табе сарака мядзведзямі.
Цар вельмі гэтаму зарадаваўся, загадаў загнаць мядзведзяў і замкнуць моцна. Сам думае: «Вось які багаты чалавек Кузьма!»
А лісіца зноў прыбегла да Кузьмы. I загадала засмажыць курачку з пеўнікам, з масліцам — чым тлусцей. З'ела на здароўе — і давай качацца ў запаведных лясах.
Бяжыць міма собаль з куніцай.
— Эх, хітрая ліса, дзе гэтак сытна наелася?
— У-у-у! у цара была ў гасцях, што хацела — піла і ела; заўтра клікалі, зноў пайду.
Собаль і куніца пачалі ўпрошваЦь лісіцу:
— Кумка, звадзі нас да цара! Мы хоць паглядзім, як банкетуюць.
Лісіца ім кажа:
— Збярыце сорак саракоў сабалёў ды куніц—павяду вас да цара.
Сагналі собаль і куніца сорак саракоў сабалёў і куніц. ЛісіЦа прывяла іх да Цара, сама забегла наперад:
— Цар, добры чалавек Кузьма Скорабагаты кланяецца табе сарака саракамі сабалёў ды куніц.
Цар не можа надзівіцца з багаЦЦя Кузьмы Скорабагатага. Загадаў і гэтых звяроў загнаць, замкнуць моцна.
«Ну,— думае,— вунь які багацей Кузьма!»
Назаўтра лісіца зноў прыбягае да Цара:
— Цар, добры чалавек Кузьма Скорабагаты загадаў табе кланяцца і просіць пазычыць вядро з абручамі — мераць сярэбраныя грошы. Свае ж вёдры ў яго золатам: занятыя.
Цар без лішніх слоў даў лісіцы вядро з абручамі. Лісіца прыбегла да Кузьмы і загадала мераць вядром пясок, каб вышараваць у вядра бок.
Як вышараваўся ў вядра бок, ажно зазіхацеў, лісіца заткнула за абручы некалькі манет і панесла назад цару.
Прынесла і пачала сватаць у яго прыгожую царэўну за Кузьму Скорабагатага.
Цар бачыць — грошай у Кузьмы многа, за абручы пазападалі, а ён і не прыкмеціў. Цар не адмаўляе, кажа Кузьму сабрацца і прыязджаць.
Паехаў Кузьма да цара. А лісіца наперад забегла і падгаварыла парабкаў падпілаваць мосцік.
Кузьма толькі ўз'ехаў на мосцік — ён разам з ім і абваліўся ў ваду.
Лісіца пачала крычаць:
— Вой! Вой! Прапаў Кузьма Скорабагаты!
Цар пачуў і зараз жа паслаў людзей перахапіць Кузьму. Вось яны перахапілі яго, а лісіца крычыць:
— Вой! Вой! Трэба Кузьму адзенне даць — якое найлепшае.
Цар даў Кузьму сваё адзенне святочнае.
Прыехаў Кузьма да цара. А цару ні піва варыць, ні віна гнаць не трэба — усё гатовае.
Павянчаўся Кузьма з царэўнай і жыве ў цара тыдзень, жыве другі.
— Ну,— кажа цар,— паедзем цяпер, шаноўны зяць, да цябе ў госці.
Кузьму няма чаго рабіць, трэба збірацца. Запрэглі коней і паехалі. А лісіца пабегла наперадзе. Бачыць — пастухі пасуць чараду авечак, яна ў іх пытаецца:
— Пастухі, пастухі! Чыю чараду пасяце?
— Змея Гарыныча.
— Гаварыце, што гэта чарада Кузьмы Скорабагатага, а то едуць цар Агонь і царыца Маланыца; калі не скажаце ім, што гэта чарада Кузьмы Скорабагатага, яны вас усіх з авечкамі спапяляць-спаляць.
Пастухі бачаць, што тут не жартачкі, і паабяцалі гаварыць пра Кузьму Скорабагатага, як лісіца навучыла.
А лісіца прыпусціла далей. Бачыць — другія пастухі пасуць кароў.
— Пастухі, пастухі! Чыю чараду пасяце?
— Змея Гарыныча.
— Гаварыце, што чарада гэтая Кузьмы Скорабагатага, а то едуць цар Агонь і царыца Маланыца: яны вас усіх з каровамі спапяляць-спаляць, калі будзеце ўспамінаць Змея Гарыныча!
Пастухі згадзіліся. Лісіца пабегла далей. Падбягае да табуна коней Змея Гарыныча, загадвае пастухам гаварыць, што гэты табун Кузьмы Скорабагатага:
— А то едуць цар Агонь ды царыца Маланыца: яны ўсіх вас з коньмі спапяляць-спаляць.
I гэтыя пастухі згадзіліся.
Лісіца бяжыць далей. Прыбягае да Змея Гарыныча проста ў белакаменны палац:
— Добры дзень, Змей Гарыныч!
— Што скажаш, лісічка?
— Ну, Змей Гарыныч, цяпер табе трэба як мага хутчэй хавацца. Едзе грозны цар Агонь ды царыца Маланыца, усё спапяляюць-паляць. Народы твае з пастухамі спапялілі-папалілі. Я хутчэй пабегла табе сказаць, што сама ледзь ад дыму не задыхнулася.
Змей Гарыныч зажурыўся:
— Ах, лісічка, куды ж мне падзецца?
— Ёсць у тваім садзе запаветны дуб, сярэдзіна ў ім уся выгніла; бяжы схавайся ў дубе, пакуль цар Агонь з царыцай Маланыцай міма не праедуць.
Змей Гарыныч ад страху схаваўся ў гэтае дупло, як лісіца навучыла.
Кузьма Скорабагаты едзе сабе ды едзе з царом ды з жонкай-царэўнай. Даязджаюць яны да чарады авечак. Царэўна пытаецца:
— Пастушкі, чыю чараду пасяце?
— Кузьмы Скорабагатага.
Цар гэтаму і рады: