Rozmowa w „Katedrze”

– Pan był zazdrosny o swego przyjaciela – mówi Ambrosio.

– A zazdrość to najgorsza trucizna.

– Z Jacobem działo się to samo co ze mną-mówi Santiago.

– Ale nie pokazywaliśmy tego po sobie, ani ja, ani on.

– On też pewno czasem marzył o czarodziejskiej różdżce, żeby móc się pana pozbyć i zostać z dziewczyną – śmieje się Ambrosio.

– Był moim najlepszym przyjacielem – mówi Santiago. – Nienawidziłem go, a jednocześnie kochałem i podziwiałem.

– Nie powinieneś być takim sceptykiem – powiedział Jacobo. – To typowo burżuazyjne: wszystko albo nic.

– Nie jestem sceptykiem – mówił Santiago. – Ale my tylko gadamy i gadamy, i kręcimy się w miejscu.

– To prawda, jak dotąd była sama teoria – rzekła Aida. – Powinni byśmy zacząć coś robić, nie tylko dyskutować.

– Sami nie możemy powiedział Jacobo. – Najpierw trzeba nawiązać kontakt z postępowymi elementami na uczelni.

– Już dwa miesiące studiujemy, a nikogo takiego nie spotkaliśmy – powiedział Santiago. – Jeszcze trochę, a przestanę wierzyć w ich istnienie.

– Muszą być ostrożni, to całkiem logiczne-rzekł Jacobo. – Wcześniej czy później, ujawnią się na pewno.

I rzeczywiście pokazali się, zamknięci w sobie, nieufni, zagadkowi, ujawniali się z wolna, po trochu, jak ledwo uchwytne cienie: jesteście na pierwszym roku literatury, prawda? W przerwach między wykładami siadali zwykle na ławce w patío, wyglądało, że robią zbiórkę pieniędzy na jakiś cel, albo kręcili się wokół zbiornika z wodą na wydziale prawa, zbierali na kupno materacy dla aresztowanych studentów i podczas tych zbiórek wymieniali zawsze parę słów ze słuchaczami innych wydziałów, aresztowanych trzymają w lochach więzienia karnego, śpią na gołej ziemi, i w tych szybkich, ukradkiem wymienianych zdaniach, za zasłoną nieufności i podejrzliwości – czy nikt dotąd im nie mówił o zbiórce pieniędzy? – dostrzegali albo też sądzili, że dostrzegają ostrożne wybadywanie poglądów rozmówcy; nie było w tym nic zpo-lityki, tylko dyskretny sondaż, chodzi o humanitarną akcję, no i nie zobowiązujące wskazówki, żeby się przygotowali do czegoś, co ma nastąpić, to nawet sprawa chrześcijańskiego miłosierdzia, albo znów skryte wezwanie, żeby w ten sam zakamuflowany sposób okazać, że i na nas można polegać: czy moglibyście dać choćby jednego solą? Pojawiali się samotni i ledwo zauważalni na dziedzińcach San Marcos, podchodzili, żeby chwilę pogadać na obojętny temat, znikali na dłuższy czas i nagle znów się zjawiali, serdeczni, ale dalecy, z tym samym wyrazem uśmiechniętej rezerwy na tych samych twarzach: indiańskich, metyskich, chińskich, murzyńskich, z tymi samymi wieloznacznymi słówkami wymawianymi z prowincjonalnym akcentem, i zawsze w tych samych zniszczonych i spłowiałych ubraniach i w starych butach; czasami z jakąś książką albo pismem pod pachą. Co studiowali, skąd pochodzili, jakie były ich imiona, z czego się utrzymywali? I oto błyskawica na pochmurnym niebie, ów chłopak z wydziału prawa to jeden z tych, co zamknęli się w San Marcos podczas rewolty Odrii, nagły przypływ zwierzeń w jednej chwili łamał tok nijakich rozmów, zabrali go i w więzieniu robił strajk głodowy, rozmowa zaczynała ich rozpalać, ogarniała ich gorączka, wypuścili go zaledwie przed miesiącem, i te rewelacje, te odkrycia – a znowu tamten to delegat wydziału ekonomii z czasów, kiedy działały Zrzeszenie Studentów i Federacja Uniwersytecka – budziły w nich pełne niepokoju podniecenie – to było jeszcze zanim rozpadły się organizacje studenckie, zanim uwięziono przywódców – budziły zażartą ciekawość.