Tajemna historia Moskwy

Powietrze zapachniało błotem i rzeką, i niebawem ścieżka urwała się na moczarach. Czarne pnie powalonych drzew wystawały jak martwe palce z rozlewisk pomiędzy kępami, które wyglądały zbyt grząsko, żeby po nich stąpać. Galina zawróciła, szukając innej drogi.

Ktoś tam był – na ścieżce stała wysoka kobieta w długiej koszuli z surowego lnu. Jej twarz skrywały długie postrzępione włosy, pociemniałe od wody.

– Witam – powiedziała Galina. – Jesteś rusałką, prawda?

Kobieta nie odpowiedziała, tylko potrząsnęła głową – ruch był tak szybki i lekki, że Galina nie miała pewności, czy wyrażał przeczenie, czy potaknięcie.

– Możesz mi powiedzieć, jak znaleźć Berendeja? – Zapytała.

Usilnie starała się nie myśleć, że kobieta jest topielicą, duchem utopionej dziewczyny.

Kolejny szybki ruch, tym razem wyraźnie przeczący.

– Znasz kogoś, kto wie? – Pomyślała o mitycznych istotach mieszkających w lesie. – Może leszy?

Dziewczyna skinęła głową i dała znak ręką, żeby Galina poszła za nią.

Galina westchnęła. O ile dobrze pamiętała, tych istot lepiej nie darzyć zaufaniem; kradły dzieci i potrafiły załaskotać mężczyznę na śmierć. Odetchnęła z ulgą, bo nie przypominała sobie żadnych historii o rusałkach atakujących czy krzywdzących kobiety. Leszy jednakże byli mało wybredni, radośnie zwodząc z drogi każdego podróżnego. Galina zaczęła żałować swojej prośby, gdy rusałka wybrała boczną ścieżkę i powiodła ją przez zagajnik płaczących drzew – łzy spływały z ich kory nieprzerwanym strumieniem – do spokojnego jeziorka z wodą czarną jak smoła.

– Gdzie jesteśmy?

Rusałka wskazała małą altanę po drugiej stronie jeziora. Galina westchnęła. Pawilon, pokryty ozdobnymi drzeworytami i maswerkiem pnączy, w niczym nie przypominał ciemnego lasu, gdzie człowiek spodziewa się znaleźć bóstwo, które odpowie na pytania o ludziach przemieniających się w ptaki. Chciała zapytać, kto tam mieszka, ale rusałka pchnęła ją ze zniecierpliwieniem i zanurkowała w ciemnej wodzie, a ta zamknęła się nad nią bez jednej zmarszczki czy plusku.

Galina ruszyła w stronę pawilonu, stopy zapadały się jej w żyznej luźnej glebie ścieżki. Kłaniały się jej irysy i pałki rosnące wokół jeziora, i ze zdziwieniem spostrzegła, że ich łodygi i liście są nie białe, lecz bladozielone.

Koronkowe ściany letniego pawilonu pozwoliły jej zajrzeć do środka, gdzie zobaczyła kobietę – młodą, w czarnej wieczorowej sukni – leżącą na niskim wiklinowym szezlongu, czytającą książkę i palącą długiego papierosa w cygarniczce z macicy perłowej.

Kobieta uniosła głowę i uśmiechnęła się do niej, pokazując białe zęby.

– Wejdź. Jestem hrabina Wygotskaja. A ty jesteś nowa?

Galina znalazła wejście – zwyczajny łuk – i usiadła na wskazanym stołeczku.

Kobieta sięgnęła do popielniczki i zgasiła papierosa, wciąż wydmuchując długie bliźniacze węże dymu przez wąskie nozdrza, idealne jak ona cała. Ramiączko sukni zsunęło się ze zbyt białego ramienia, a jej czarne loki wydawały się zbyt czarne, niemal granatowe. Galina czuła się onieśmielona – nie tylko arystokratycznymi korzeniami czy pięknem kobiety, ale również jej zachowaniem. Powietrze wokół niej zrobiło się zimne i czyste, usiane maleńkimi kryształkami lodu, i oddech uwiązł jej w gardle, jak w środku styczniowej nocy.

– Słyszałaś o mnie, oczywiście – powiedziała kobieta.

– Nie – przyznała się Galina cichym głosem winowajcy. – Ale jestem pewna, że…

– Oczywiście. Żony dekabrystów. Byłam jedną z nich. Galina skinęła głową.

– Nie zdawałam sobie sprawy.

– Ja też nie – powiedziała kobieta tajemniczo. Widząc jej zakłopotaną minę, dodała: – Jak trudno jest być bożyszczem.

Galina pomyślała o historii. Powstanie dekabrystów nie zrobiło na niej wrażenia, gdy w szkole średniej przerabiali tę część historii Rosji; nie przemawiał do niej bajroniczny apel i nieprzemyślany liberalizm bezsensownego zrywu. Teraz jednak musiała przyznać, że podziwiała, acz bez entuzjazmu, tych młodych oficerów, którzy wjechali na Plac Senacki w Sankt Petersburgu, by rzucić wyzwanie carowi Mikołajowi i monarchii absolutnej, i zostali powitani ogniem armatnim. W głębi duszy zawsze się zastanawiała, jaki los spotkał ich podkomendnych – zginęli, jak przypuszczała, jako mięso armatnie. Jedynie oficerowie okazali się dość ważni, by zająć miejsce w książkach historycznych. Zesłano ich na Syberię, z wyjątkiem pięciu straconych na miejscu. Galina mgliście pamiętała coś o linach, które pękły, i o bezprecedensowym drugim wieszaniu.

I tutaj pojawiły się ich żony – często wyobrażała je sobie, te piękne bogate damy, które porzuciły wszystko, żeby podążyć za mężami do zamarzniętych lasów i letnich miesięcy pełnych komarów, do miejsc odległych od cywilizacji i niepodobnych do niczego, co znały.