Каласы пад сярпом тваiм. Кніга другая. Сякера пры дрэве

Коннікі, відаць, наважыліся: паскакалі левым шляхам, сцежкаю праз каноплі. Калі воз пад'язджаў да месца, дзе яны перабеглі дарогу, Стафан убачыў, што коні, асядаючы і часам знясілена ссоўваючыся ўніз, ужо нясуць людзей па стромым схіле, што зарос хвоямі… Зніклі…

На шляху ляжалі два хлапякі пены.

— Н-ну, — сказаў Стафан. — Загоняць коней.

— Змоўч, — сказаў Лапата. — Не твая справа.

З вострава, адкуль выскачылі коннікі, пачуўся пошчак капытоў.

— Вось чаму, — сказаў Стафан, убачыўшы дзесятак верхавых.

На свежых, амаль не змораных конях коннікі глыталі дарогу ўдвая хутчэй, чым папярэднія, і хутка вылецелі на шлях. Сталі, азіраючыся.

Абліччы былі завешаны белым.

— Гэй! — сказаў адзін. — Не бачылі людзей?

Стафан глядзеў на яго і думаў, казаць ці не. Бадай, не варта было хлусіць: невядома ж, што то былі за людзі, дый звязвацца з гэтымі страшна. Але завешаных было многа, а звычай казаў: бачыш, што шмат людзей гоняцца за адным — не памагай. Ён вагаўся.

— Бачылі, — сказаў Стафан.

Лапата аж сціснуўся. Коннікі пад'ехалі бліжэй. Вочы змрочна блішчалі пад павязкамі.

— Куды памчалі? — спытаў коннік у сінім.

— Два? — спытаў Стафан, марудзячы.

— Але.

— Конна?

— Я вось табе як жыгну, — сказаў другі, з шалёнымі вачыма, уздымаючы карбач.

— Чакай, — сказаў сіні.

— Гэна… як яно… — сказаў Стафан. — Коннікі, значыць, два?

— От варона, — засмяяўся сіні.

— Два коннікі прабягалі вярхом, — сказаў Стафан. — Унечкі туды… Ды не, не туды, а унь туды, бачыце дзе мокры лес.

— А не туды? — шалёны паказаў карбачом на схіл з мядзянымі соснамі.

— Кінь, — сказаў сіні. — Што ім на схіле? Правільна кажа мужык. Там мокры лес, там, відаць, яр.

Яны рванулі ў правы бок, але амаль адразу трапілі ў балаціну і сталі яе аб'язджаць.

— Ты бачыў? — спытаў Лапата.

— Нічога я не бачыў, не бачу і не буду бачыць, — злосна сказаў Стафан.

Шырокае аблічча Юлляна было бледнае. Ён махнуў рукой:

— Гані.

У гэты момант з пушчы, якраз між сухой хвояй і тым схілам, дзе зніклі Корчак з сябрам, вылецеў коннік. Намётам пагнаў да пагоні, махнуў рукою ў бок мядзянага бору.

І Стафан здзівіўся, такое незнаёмае аблічча стала ў Лапаты. Шчокі абцягнуліся, рот нібы праваліўся, моцныя сківіцы дрыжалі.

Маленькі атрад, відаць, спрачаўся. Людзі махалі карбачамі ў розныя бакі.

— Дарма! — тонка крычаў той, што пад'ехаў. — Кажу, часовыя кладкі цераз яр за сабою пабурылі. Скулля вам цяпер, разявакі!

Кагутоў воз імчаўся, хеўра коннікаў рабілася ўсё меншая і меншая. Лапата пашкадаваў, што з ім няма стрэльбы. Той самай, надзейнай, крамянёвай, якая ляжала ў яго на каленях, калі яны раіліся ў чаўнах, а вакол была повень.

Таму што коннікі пачалі павялічвацца. Вельмі хутка.

На хвіліну Юллян адчуў на каленях знаёмы цяжар, адчуў, як левая рука ляжыць на гранчастым ствале, а правая абмацвае звыклы пудовы прыклад, абплецены ўрэзаным у драўніну і расплясканым — для прыгажосці — медным дротам. Ён сам распляскаў яго малатком калісьці на прыгуменні. Быў, помніцца, ясны травеньскі вечар.