Палеская элегія
- Автор: Купреев Николай Семёнович
- Год: 2007
- Язык: белорусский
- Жанр: Классическая проза
Электронная книга - «Палеская элегія». Краткое содержание книги:
— Т-оля! — голас цёткі Любы амаль побач.
Маўчу. Але азваўся Паэт — гаўкнуў.
— То-оля!
Маўчу. Нібы знямеў. Як нешта са мною здарылася. Ударыў кулаком па галаве — баліць. Значыць — адчуваю, значыць — усё добра. Ах, гэта мне проста сорамна. Сорамна от так узяць і падняцца з баразны і стаць перад цёткай Любай.
А яна ўсё зразумела, яна падышла бліжэй і ціха сказала:
— Толя, пайшлі ў хату.
Я расхінуў рукамі над галавой зяленіва, выйшаў з гарода. Цётка выцірала рукі фартухом, ціха, як сабе, усміхалася.
Я абуўся і сказаў:
— Дзякуй, цётка Люба, дзякуй вам і дзядзьку Антону. Я пайду. Мы, дасць Бог, яшчэ пабачымся,..
Пад страхой (патрэсканая, гнілая гонта з купкамі чорнага моху) хлява вісела ржавая рама з выгнутымі ўперад, як рогі ў барана, канцамі рулі...
Праз дзве-тры, ад дзядзькі Антона, хаты — будынак з ашаляванымі брудна-шэрымі сценамі — « Столовая». На тратуары перад сталоўкай з паўсотні мужчын і маладых хлопцаў. Натоўп гэты крычыць, стаіць, хістаецца, калышацца, рухаецца — людзі пераступаюць з месца на месца; натоўп плюецца, смаркаецца, лаецца, задзіраецца, рагоча. Былі тут з чырвонымі насамі, з пакалечанымі насамі, з сінякамі пад вачыма; былі ў дзіравых кашулях, даношаных чаравіках; за вуглом, ля сцяны, двое-трое расшпільваюць прарэхі дрыжачымі рукамі; зашпіліць забываюцца; смурод ад рыжай лужыны; з расчыненых вокнаў сталоўкі патыхае пратухлай мойвай; з натоўпу чуецца, апроч лаянкі, адно: «дваццаць капеек», «рубля», «дваццаць пяць капеек ёсць?», «давай па рублю», «не хапае дзесяць капеек — дай!», — «капеек...», «дай», «дай», «а ў рыла не хо?», «Валі адсюль!» — «пайшоў ты...» — «дваццаць? Вазьмі, на...»
Усё гэта я пачуў і ўбачыў адразу на падыходзе да натоўпу, прайсці праз яго тратуарам немагчыма, ды мне й не хочацца ісці праз яго, і мы з сабакам ступілі на асфальт, каб абагнуць гэты «вавілон» ці перайсці на той бок вуліцы. I тут да мяне рынуўся з натоўпу мужчыяа ў памятым брудным капелюшы, з ружовым носам, з прыпухлымі мяшкамі пад вачыма, у дзіравых спартыўных тапках. Ён груба схапіў мяне за локаць, глянуў на мяне спадылба і памкнуўся зрабіць на азызлым твары ўсмешку, але гэта ў яго не атрымалася, і ён проста, з мальбой у вачах, сказаў:
— Гражданін харошы, дайце рубля...
Сабака гаўкнуў. Я даў яму рубля. Ён злёгку стукнуў мяне па плячы — маўляў, хаця й пры гальштуку, але свой чалавек, — і сказаў:
— Благадарствую.
Павярнуўся шырокай, яшчэ, мусіць, крэпкай спінай, пайшоў у сталоўку — там ёсць буфет, дзе даюць за рубля шклянку «чарніла», а за дваццаць дзве капейкі — куфель кіслага піва.
Ступіў я яшчэ колькі крокаў па вуліцы і тут да мяне падбеглі пяцёра-шасцёра маладых хлопцаў, і адзін з іх, таўстагубы, таўстаносы, прамямліў:
— Дзядуля, а не даў бы й нам пару рублікаў... А канкрэтна — трошку.
Ён палажыў мне на плячо цяжкую далонь і, не міргаючы, глядзеў мне ў вочы і дадаў скрозь зубы:
— Юру ты даў... А мы яго друзья.
Я рашуча страсянуў плячом. I тут Паэт узарваўся — забрахаў на ўсю вуліцу, скокнуў да таўстагубага і праз штаны, мусіць, усадзіў яму ў нагу зубы. Хлопец гаркнуў на сабаку, махнуў нагой, падняў яе разам з сабакам. Што было б тут, паміж усімі намі, не ведаю, — калі б пасярэдзіне вуліцы, ля натоўпу не спынілася машына з будкай — міліцыя. Сабака адарваўся ад той нагі, бэйбусы спешна пайшлі ад мяне па тратуары. Чацвёра міліцыянераў выскачылі з будкі, кінуліся да прыціхлага натоўпу, схапілі аднаго, першага з краю, каторы няпэўна трымаўся на нагах, вытрашчыўшы на іх асалавелыя вочы, кінулі яго ў будку, потым — другога, трэцяга, бразнулі дзверцамі знутры, і машына паехала. Але адзін міліцыянер, нізкарослы, рыжавусы сяржант, застаўся ля сталоўкі і крыкнуў натоўпу:
— Усе астальныя — пара на работу!.. Ну, што я сказаў!.. Скарэй бы ўжо ўвялі дубінкі...
Натоўп пакрысе радзеў. Я глянуў на гадзіннік: было адзінаццаць. Сяржант пайшоў у сталоўку. Я з сабакам — за ім: як там Юра? Калі што якое — трэба ж ратаваць яго.
А Юра сядзеў адзін за кутнім столікам, адкінуўшы галаву на сцяну за спінкай крэсла, і спаў.