Каменнае сэрца
- Автор: Севярынец Павал
- Год: 2018
- Язык: белорусский
- Жанр: Публицистика
Электронная книга - «Каменнае сэрца». Краткое содержание книги:
Гэта ўсё Ён. Задае табе пытаньне штодня — каб цярпліва, усё жыцьцё, чакаць адказу.
— Назавіце доказы ўваскрасеньня Хрыста.
— Што значыць «Амінь»? А «Алілуя»?
— Чаму Ісус выбраў у апосталы Юду?
Тое імгненьне цішыні, калі прагучала пытаньне й чакаеш адказу, тое рэха беларускай мовы і Боскай думкі, заглыбленьне вачэй, якія глядзяць на цябе, у сябе — гэта цэлы сьвет.
Ці пакідаюць па сабе гэтыя пытальнікі хоць якую кропку ў галовах асуджаных за аліменты, крадзяжы, хуліганкі, дарожна-транспартныя здарэньні і цяжкія цялесныя пашкоджаньні? Беларус — чалавек глыбокі, маўчыць.
Прарыў пакуль адзін — пакаяньні па п’яні.
Пасьля працы, калі ў дзяжурцы ўжо ўнюхалі, далі небараку дыхнуць «у трубачку» і аформілі парушэньне рэжыму ўтрыманьня, сёй-той заходзіць да мяне. «Наруха» — справа сур’ёзная, раз-два — і зона, таму развагі адразу бруяць за жыцьцё.
— Паша, можна паінцерасавацца?
Мнуцца. Пачынаюць здалёк. Блытаюцца. Надсілу, сьцяўшы зубы, наракаюць ды выціскаюць зь сябе прызнаньні. Спавядаюцца. Да спазмаў у горле каўтаюць крыўду — і раптам зрываюцца на рыданьні:
— Бог жа ёсьць, Паш... Ёсьць!
Назаўтра ўжо глядзяць міма. Сорамна.
Сэрца зачынена — раздражнёна, з грукатам.
А ў нядзелю прыходзяць у актавую залу зноў. Слухаюць. Так і чуеш, як варушыцца ў душах, як хоча кожны нешта спытацца ў Бога сам. І мучыцца.
І стукаецца ў сэрца Творца.
І вісіць у актавай зале пад пільным позіркам Рыгоравіча немае пытаньне, нібы дым у курылцы.
Чаму, чаму беларуса, хрысьціянскую душу, цярплівую, пакорлівую і глыбокую, што ные, заходзіцца адчаем і трымае, сьцяўшы зубы, да апошняга, трэба так доўга і так настойліва ўгаворваць не таіцца, не баяцца, а проста ціха адказаць Богу?..
8 верасьня 2013 г.
LXXX. БЕРАСЬЦЕ УКРЫЖАВАНАЕ
Але Ён паранены быў за грахі нашы
і пакутаваў за беззаконьні нашы;
кара сьвету нашага была на Ім,
і ранамі Яго мы ацаліліся.
Ісаі 53:5
Калі стаіш у музеі «Берасьце» і ўзіраесься ў чорную тысячагадовую яму з падмуркамі ды зрубамі хатаў, бачыш, колькі чалавечых жыцьцяў напластавалася за гэты час, колькі жыцьцяў стлела, якая руіна храмаў і якое радовішча герояў гісторыі пад нагамі, — займае подых: зь якога ж дна прабіваўся гэты горад, якой глыбіні гэтая рана, поўная попелу і бітай крывавай цэглы...
Чаму ўдар за ўдарам зло біла, грохала менавіта сюды, крышыла сьвятыні з такім шалам і не давала зажываць гэтаму агромністаму крывацёку? У камяністых ваколіцах Ерусаліма цьвікі працялі цела Хрыста— а праз стагодзьдзе ў сутоцы Буга і Мухаўца рэхам адгукнуліся ўдары молатаў, якімі ў балоцістую зямлю забівалі палі паселішча готы.
Ох, даўно Госпад і д’ябал пазначылі гэтае месца будучага стыку цывілізацыяў, межавы слуп народаў і імперыяў, сталіцу вернікаў, грэшнікаў і мытнікаў — ранай.
Менавіта яго, Берасьце, жалезнымі ўдарамі крыжакоў-рыцараў Генрыха Ланкастэра, будучага караля Англіі, Вітаўт адбіў у Ягайлы ў 1380-х, а у 1409-м таемна выкоўваў тут разгром таго самага рыцарства пад Грунвальдам. Менавіта Берасьце першым у межах сучаснае Беларусі атрымала магдэбургскае права — і стала галоўным горадам беларускага Ізраіля ў залатым веку XIV-XVII стагодзьдзяў, цэнтрам габрэйскіх грамадаў ВКЛ. Рымскі закон і адчай гнанага габрэйства зноў сутыкнуліся тут — і зноў, як у Юдэі пачатку нашай эры, пад грукат цьвікоў паміж імі падняўся крыж. Якраз тут — самае балючае месца на целе беларускай царквы. Гэта зь Берасьця, з надрыўнага шва праваслаўнага і каталіцкага сьвету, у 1550-х раптам пачала крынічыць Рэфармацыя.
Мікалай Радзівіл Чорны, берасьцейскі ваявода і найбольш уплывовы вялікалітоўскі магнат, абвясьціў, што вяртаецца да простай веры ў Хрыста, заклаў тут першы кальвінскі збор, друкарню, выдаў Берасьцейскую Біблію гатычным шрыфтам, каб навярнуць да евангельскага руху Польшчу... ды так заструменіла, што і праз стагодзьдзі дацяпер Берасьцейшчына — край пратэстанцкіх грамадаў.
Якраз тут, на зломе, у сутаргах, у крыках нараджалася найвялікшая унія за ўсе часы хрысьціянскага падзелу, што ахопіць бальшыню беларусаў, пакіне адчуваньне болю на цэлыя стагодзьдзі і дасьць мільёны нашчадкаў ад Украіны да Канады і Аўстраліі. Гэта яна, успоратая вострым жалезам берасьцейская глеба, сталася амбонам і для правадыра уніі, берасьцейскага кашталяна Іпація Пацея — і магілаю для ягонага яраснага супраціўніка, берасьцейскага манаха Афанасія Філіповіча, закапанага жыўцом у зямлю, прылічанага да сьвятых пакутнікаў праваслаўнай царквой, ды яшчэ і плахаю для езуіта Андрэя Баболі, якому звар’яцелыя казакі павыбівалі зубы, вырвалі язык ды валасы, садралі скуру і павесілі за ногі па-над скрываўленым долам...