Станаўленне польскамоўнай паэзіі ў полілінгвістычнай літаратуры Беларусі эпохі Рэнесансу

Забыўшыся на стому, Ганец тлумачыць прычыны вайны за Інфлянты (Вялікае Княства Літоўскае “ўступілася” за Лівонскі ордэн, на які “напала” Маскоўскае княства) і, мімаходзь згадаўшы пра няўдачы караля Жыгімонта Аўгуста (падзенне ў 1579 г. Полацка), пераходзіць да падрабязнага апісання трыумфаў Стэфана Баторыя ажно да ўзяцця Вялікіх Лук у 1580 г. Пра далейшае развіццё падзеяў Ганцу нічога не вядома, але яго змяняе Рыцар – непасрэдны ўдзельнік паходу Стэфана Баторыя на Пскоў – і даводзіць аповяд да заключэння Ям-Запольскага міру ў 1582 г. (пры з’яўленні Рыцара Ганец невядома куды знікае).

Звернем увагу на функцыю трох “персанажаў-суразмоўцаў” у “Дыялогу...” Г. Пельгрымоўскага і на суадносіны іхніх пазіцыяў (поглядаў на прычыны і характар Лівонскай вайны) з пазіцыяй самога аўтара. Звычайна, сярэднявечныя і рэнесансавыя дыялогі будаваліся як спрэчкі, дыскусіі паміж некалькімі асобамі, што адстойвалі розныя погляды. Вядома, у фінале перамагаў той з супраціўнікаў, які рэпрэзентаваў слушныя погляды – г. зн. погляды самога аўтара (у антычных дыялогах ісціна дасягалася агульнымі намаганнямі ўсіх удзельнікаў размовы і не была ні дададзенай загадзя, ні канчатковай). У “Дыялогу літоўскага шляхціца...” трое суразмоўцаў адрозніваюцца не сваімі поглядамі на справу (вайну паміж каралём Стэфанам і князем Маскоўскім) , а толькі ступенню інфармаванасці пра яе.

Чужаземец Чэх выконвае функцыю слухача, і нібыта павінен быць аб’ектыўным суддзёй ў канфлікце дзвюх дзяржаў, павінен разважліва ставіцца да паведамленняў Ганца і Рыцара, якія абодва рэпрэзентуюць адзін пункт гледжання (хаця Ганец і ідзе з маскоўскіх земляў). Але яшчэ нічога не пачуўшы пра прычыны і ход вайны за Іфлянты, Чэх ужо ўслаўляе караля Стэфана, і таму не дзіўна, што ён вельмі хутка пагаджаецца з аргументамі Ганца і ва ўсім вінаваціць Івана Грознага: