Вечары на хутары ля Дзіканькі
- Автор: Гоголь Николай Васильевич
- Год: 1950
- Язык: белорусский
- Год: Дзяржаўнае выдавецтва БССР
- Переводчик: Максім Лужанін
- Жанр: Русская классическая проза
Электронная книга - «Вечары на хутары ля Дзіканькі». Краткое содержание книги:
«А бацька ведае пра гэта?»
«Сядзіць у мяне на карку твой бацька! я да гэтага часу разгадаць яго не магу. Шмат, мабыць, ён грахоў нарабіў у чужой зямлі. Што-ж, сапраўды, за прычына: жыве каля месяца, і хоць раз-бы развесяліўся, як добры казак! Не захацеў выпіць мёду! чуеш, Кацярына, не захацеў мёду выпіць, які я вытрусіў у брэстаўскіх жыдоў. Эй, хлопец!» крыкнуў пан Даніла: «бяжы, хлопча, у склеп, ды прынясі жыдоўскага мёду! Гарэлкі нават не п'е! Гэткая напасць! мне здаецца, пані Кацярына, што ён і ў госпада Хрыста не верыць. А! як табе здаецца?»
«Бог ведае, што гаворыш ты, пан Даніла!»
«Дзіўна, пані!» гаварыў далей Даніла, прымаючы гліняную конаўку ад казака: «паганыя католікі нават ласыя да гарэлкі; адны толькі туркі не п'юць. Што, Стэцько, шмат сербануў мёду ў падвале?»
«Пакаштаваў толькі, пан!»
«Маніш, сабачы сын! бач, як мухі напалі на вусы! я па вачах бачу, што хапіў з поўвядра. Эх, казакі! што за хвацкі народ! усё гатоў таварышу, а хмельнае высушыць сам. Я, пані Кацярына, нешта даўно ўжо быў п'яны. А?»
«Вось даўно! а ў мінулы…»
«Не бойся, не бойся, больш за конаўку не вып'ю! а вось і турэцкі ігумен улазіць у дзверы!» прагаварыў ён праз зубы, убачыўшы цесця, які нагнуўся, каб увайсці ў дзверы.
«А што-ж гэта, мая дачка!» сказаў бацька, здымаючы з галавы шапку і паправіўшы пояс, на якім вісела шабля з цудоўнымі каменнямі: «сонца ўжо высока, а ў цябе абед не гатоў?»
«Гатоў абед, пан бацька, зараз паставім! даставай гаршчок з галушкамі!» сказала пані Кацярына старой прыслужніцы, якая абцірала драўляны посуд. «Чакай, лепей я сама дастану», гаварыла далей Кацярына: «а ты пакліч хлопцаў!»
Усе селі доле ў кола: супроць покута[68] пан бацька, з левай рукі пан Даніла, з правай рукі пані Кацярына і дзесяць найвярнейшых малайцоў у сініх і жоўтых жупанах.
«Не люблю я гэтых галушак!» сказаў пан-бацька, крыху з'еўшы і паклаўшы лыжку: «ніякага смаку няма!»
«Ведаю, што табе лепей жыдоўская лапша», падумаў сам сабе Даніла. «А чаму-ж, цесць», гаварыў ён далей уголас: «ты гаворыш, што смаку няма ў галушках? Кепска зроблены, ці што? мая Кацярына так робіць галушкі, што і гетману мала калі шанцуе есці такія. А грэбаваць імі няма чаго. Гэта хрысціянская страва! Усе святыя людзі і ўгоднікі божыя елі галушкі».
Ні слова бацька; замоўк і пан Даніла.
Падалі смажанага япрука з капустай і слівамі. «Я не люблю свініны!» сказаў Кацярынін бацька, выграбаючы лыжкаю капусту.
«А чаму-ж не любіць свініны?» сказаў Даніла: «адны туркі і жыды не ядуць свініны».
Яшчэ суровей нахмурыўся бацька.
Толькі адну лемішку[69] з малаком і еў стары бацька і пацягнуў замест гарэлкі з пляшкі, што была ў яго ў пазусе, нейкую чорную ваду.
Паабедаўшы заснуў Даніла малайцоўскім сном і прачнуўся толькі пад вечар. Сеў і пачаў пісаць лісты ў казацкае войска; а пані Кацярына пачала гойдаць нагою калыску, седзячы на ляжанцы. Сядзіць пан Даніла, глядзіць левым вокам на пісанне, а правым у акенца. А з акенца далёка блішчаць горы і Дняпро. За Дняпром сінеюць лясы. Мільгае зверху праяснелае начное неба; але не далёкім небам і не сінім лесам любуецца пан Даніла, глядзіць ён на выступіўшы мыс, на якім чарнеў стары замак. Яму ўявілася, быццам бліснула ў замку агнём вузенькае акенца. Але ўсё ціха. Гэта, напэўна, здалося яму. Чутно толькі, як глуха шуміць унізе Дняпро, і з трох бакоў, адзін за адным, разлягаюцца ўдары хваль, якія раптоўна абудзіліся. Ён не бунтуе. Ён, як стары, бурчыць і наракае; усё яму няміла; усё пераіначылася вакол яго; ціха гневаецца ён на ўзбярэжныя горы, лясы, лугі і нясе на іх скаргу ў Чорнае мора.
Вось па шырокім Дняпры зачарнелася лодка, і ў замку зноў як быццам бліснула штосьці. Ціхенька свіснуў Даніла, і выбег на свіст верны хлопец. «Бяры, Стэцько, з сабою хутчэй вострую шаблю ды вінтоўку, ды ідзі за мною!»
«Ты ідзеш?» спытала пані Кацярына.
«Іду, жонка. Трэба абгледзець усе мясціны, ці ўсё ў парадку».
«Мне аднак-жа страшна заставацца адной. Мяне сон так і хіліць. Што калі мне прысніцца тое-ж самае? я нават не ўпэўнена, ці сапраўды гэта быў сон, так гэта яскрава адбывалася».
«З табою бабуля застаецца; а ў сенцах і на дварэ спяць казакі!»
«Бабуля спіць даўно, а казакам нешта не верыцца. Слухай, пан Даніла, замкні мяне ў пакоі, а ключ вазьмі з сабою. Мне тады не будзе так страшна, а казакі няхай лягуць перад дзвярыма!»
«Няхай будзе так», сказаў Даніла, абціраючы пыл з вінтоўкі і сыплючы на полку[70] порах.
68
Месца пад абразамі. (Слоўн. Гогаля.)
69
Страва з грэцкай мукі.
70
Карытка для насыпання пораху ў крэмневай стрэльбе.