Выбраныя творы ў двух тамах. Том ІІ

I Сноўдала пабег, не адрываючыся далёка ад Барталамеуса, але і не падпускаючы яго блізка, каб ён мог стрэліць. Калі ж адчуваў, што Барталамеус ужо стаміўся, сцішваўся, адпачываў і сам, распаляў і злаваў Барталамеуса, даводзячы яго да шаленства. I тады бег далей, пакуль сам не завальваўся. Дазволіўшы сабе апошні адпачынак, Сноўдала адчуў, што вочы адмаўляюць яму, усё вакол як у тумане, зразумеў, што прыспеў час заканчваць іх гульні з Барталамеусам. Барталамеус ужо азвярэў ад гэтых гульняў; калі ён выходзіў з хаты як паляўнічы, мо і палічыў сустрэчу з ім, са Сноўдалам, за паляўнічае шчасце і як за шчасцем у азарце кінуўся за ім, цяпер жа ён гоніцца за ім раз'юшаны, з крывавымі чорцікамі ў вачах. I нічога на свеце не існуе для яго больш, акрамя той жаданай хвіліны, калі куля з прагавітым прычмокам увап'ецца ў яго, Сноўдалава, цела, праніжа сэрца і пенным струменем лінецца гарачая кроў. Сноўдала зрабіў некалькі кругоў вакол Барталамеуса і бачыў яго вочы — свае вочы, калі ён наносіў свайму пераможанаму саперніку апошні ўдар. Зацвяліў ён ужо Барталамеуса і сам сябе зацвяліў, змучыў. I зацвеленасць, змучанасць гэтая напалохала Сноўдалу. Ён прыгадаў, што бачыў ужо ўсё гэта, даўно ўжо ўсё гэта было, стагоддзі назад. Вось так, як сёння Барталамеус за ім, ганяўся ўжо на яго зубрынай, звярынай памяці чалавек за чалавекам. Мноства людзей за адным чалавекам. I той, што ўцякаў, быў, як і ён, Сноўдала, апошнім у родзе. Апошнім яцвягам, і звалі яго таксама Сноўдалам. I пагоня была таксама доўгай, праз лясы, рэкі і балоты. Спачатку здавалася, што яцвяг, яго даўні цёзка, гуляе з тымі, што гоняцца за ім, у хованкі, так лёгка бег ён, даваў нырца ў непраходныя, здавалася б, зараснікі, ведаў пушчу, у якой нарадзіўся, якая належала яму, да апошняй купіны. Толькі вось адзенне яцвяга было ў крыві, у крыві было і адзенне загоншчыкаў, і крывавыя чорцікі скакалі ў іх вачах. I нічога на свеце яны не бачылі, не бачылі і самога свету. Адно гэтага апошняга яцвяга, што застаўся яшчэ жывы, схаваны балотамі. Яцвяга, якога трэба было дагнаць і забіць. Да гэтага яны ўжо забілі яго сына і жонку. Цяпер прыспеў яго час. Ён, пэўна, ведаў, што яму не ўцячы, але ўсё ж на штосьці спадзяваўся, таму што хацеў жыць. Развітваючыся са сваёй зямлёй, са сваім небам і пушчай, ён на бягу кратаў, гладзіў рукамі векавечныя дубы, абдымаў іх, звярынымі сцежкамі вёў за сабою пагоню туды, дзе былі пепраходныя балоты, куды асцерагаўся забрысці і сам звер, куды ведалі дарогу адны толькі зубры, таму што яны прыходзілі туды паміраць, каб ні адно вока не бачыла іх смерці, каб і ваўкі не расцягвалі іх костак.