Рускія народныя казкі
- Автор: Афанасьев Александр Николаевич, Нечаев Александр Николаевич
- Год: 1985
- Язык: белорусский
- Год: Юнацтва
- Переводчик: Алесь Іванавіч Якімовіч
- Жанр: Сказки народов мира
Электронная книга - «Рускія народныя казкі». Краткое содержание книги:
чарадзейныя і бытавыя казкі, казкі пра жывёл.
Цар выслухаў і кажа:
— Калі дачка твая такая мудрая, няхай заўтра ранічкай сама да мяне з'явіцца — ні пеша, ні на кані, ні голая, ні адзетая, ні з гасцінцам, ні без падаруначка.
«Ну,— думае мужык,— такой хітрай задачы і дачка не рашыць; давядзецца зусім прападаць!»
— Не журыся, бацюхна! — сказала яму дачка сямігадовая.— Схадзі ты да паляўнічых ды купі мне жывога зайца ды жывую перапёлку.
Бацька пайшоў і купіў ёй зайца і перапёлку.
Назаўтра раніцай скінула сямігадовая дачка ўсё адзенне, надзела на сябе сетку, у рукі ўзяла перапёлку, села вярхом на зайца і паехала ў палац.
Цар яе каля варотаў сустракае. Пакланілася яна цару.
— Вось табе, гасудар, падаруначак! —і падае яму перапёлку.
Цар працягнуў быў руку, перапёлка пырх — і паляцела ў поле!
— Добра,— кажа цар,— як загадаў, так і зроблена. Скажы мне цяпер: твой жа бацька бедны, чым вы корміцеся?
— Бацька мой на сухім беразе рыбу ловіць, нератоў у ваду не ставіць, а я ў прыполе рыбу нашу ды юшку вару.
— Што ты, дурная, калі гэта рыба на сухім беразе жыве? Рыба ў вадзе плавае.
— А ты разумны? Хто гэта калі бачыў, каб воз ажарабіўся?
Цар прысудзіў аддаць жарабя беднаму мужыку, а дачку яго сямігадовую ўзяў да сябе. Калі дзяўчына вырасла, ён ажаніўся з ёю, і стала яна царыцаю.
У аднаго беднага старога чалавека было тры сыны.
Пасылае бацька старэйшага:
— Пайдзі найміся ў парабкі, хоць што-небудзь заробіш.
Пайшоў старэйшы сын у другую воласць, а насустрач яму поп:
— Найміся, голубе, да мяне, толькі, цур, умова такая: калі хоць на дзень раней дамоўленага часу пойдзеш ад мяне — не бачыць табе твайго заробку, ні капейкі не дам.
Хлопец не пярэчыў і наняўся да папа на год.
Будзіць поп парабка да сонейка, працаваць прымушае дацямна, а корміць адзін раз у дзень і то не ўволю.
Ад голаду ды ад цяжкай работы хлопец зусім схуднеў — ледзьве ногі валачэ.
— Калі да дамоўленага часу служыць — жывому не быць, зусім змарнею.
Махнуў рукою на заробак і з пустымі рукамі вярнуўся дадому.
А папу толькі гэта і трэба, каб
парабак раней часу сышоў. Усе цяжкія работы пароблены, і грошы цэлыя.
На другі год пайшоў сярэдні брат у парабкі наймацца. I гэткім жа манерам, як і старэйшы брат, паўгода ў папа пакутаваў і таксама без капейкі, ледзь жывы дадому прыплёўся.
На трэці год падышла чарга малодшаму ў людзі ісці.
Пайшоў ён проста да таго папа, дзе старэйшыя браты гаравалі.
— Вось і добра,— зарадаваўся поп,— як раз я парабка шукаю. Наймайся, платай не пакрыўджу, а ўмова такая: да дамоўленага часу пражывеш — атрымлівай усё поўнасцю, як згоджана; калі раней дамоўленага часу пойдзеш — наракай на сябе, капейкі не заплачу.
— Добра,— кажа хлопец.
I ўдарылі па руках.
Назаўтра раніцай — яшчэ і на дзень не займалася — будзіць поп парабка:
— Уставай, хутчэй запрагай, паедзем па сена на далёкую сенажаць.
Пакуль парабак коней запрагаў, поп паспеў добра паснедаць, а парабку пападдзя дала ўсяго дзве ўчарашнія бульбіны.
— Паснедаеш у дарозе — бачыш, бацюшка спяшаецца, злуецца...
Паехалі. Толькі мінулі весніцы, саскочыў хлопец з саней і закрычаў:
— Пачакай, бацюшка! Я вужышчы забыўся, зараз збегаю.
Поп каня прытрымаў, лаецца.
А парабак прыбег, пастукаўся:
— Ох, матушка, бацюшка загадаў прынесці каравай: белага хлеба ды тры пірагі з рыбаю.
Пападдзя харчы загарнула, падала.
Хлопец прыхапіў у сенцах вужышчы, вярнуўся.
— Руш, бацюшка, вужышчы прынёс.
— Добра, хоць недалёка ад'ехаліся,— бурчыць поп.
Пакуль да месца дабраліся, сена накладвалі ды ўвязвалі — часу прайшло шмат.
Толькі пад вечар рушылі ў дарогу назад.
Поп з пярэдняга воза гукае:
— Дарога роўная, сані ў бакі не ганяе, я падрамлю! А ты, хлопча, глядзі, як даедзем да развілкі, трэба леваруч кіраваць!
Пасля гэтага закруціўся з галавою ў цёплы дарожны кажух і ўлёгся спаць на возе.
Парабак пірагоў наеўся ды белага хлеба, ляжыць на сваім возе. Даехалі да развілкі, і накіраваў хлопец коней не ўлева, як поп наказваў, а ўправа. Залез зноў на воз, пасміхаецца: «Правучу доўгавалосага, будзе помніць мяне».
Вёрст пятнаццаць яшчэ праехалі. Тут поп прачнуўся, глянуў па баках — бачыць, едуць не туды, куды трэба, пачаў лаяцца:
— Ох, каб ты спрах! Казаў жа — кіруйся ўлева. I аб чым толькі ты думаў, куды глядзеў?