Рускія народныя казкі
- Автор: Афанасьев Александр Николаевич, Нечаев Александр Николаевич
- Год: 1985
- Язык: белорусский
- Год: Юнацтва
- Переводчик: Алесь Іванавіч Якімовіч
- Жанр: Сказки народов мира
Электронная книга - «Рускія народныя казкі». Краткое содержание книги:
чарадзейныя і бытавыя казкі, казкі пра жывёл.
— Не бядуй,— кажа ён,— а садзіся на мяне і не азірайся.
Села Мар'ечка на шэрага воўка, і толькі яе згледзелі Наперадзе стэпы шырокія, лугі шаўковыя, рэкі мядовыя берагі кісельныя, горы ў хмары ўпіраюцца. А Мар'ечка імчыцца ды імчыцца. I вось перад Мар'ечкай крыштальны церам. Ганак разьбой аздоблены, акенцы ўзорыстыя, а ў акенца царыца глЯдзіць.
— Ну,— кажа воўк,— злазь, ідзі і наймайся служыць.
Злезла Мар'ечка, узяла свой клуначак, падзякавала ваўку і пайшла ў крыштальны палац. Пакланілася Мар'ечка царыцы і кажа:
— Не ведаю, як вас зваць-велічаць, а ці не трэба вам наймічка?
Адказвае царыца:
— Даўно я шукаю наймічку, але такую, якая ўмела б і прасці, і ткаць, і вышываць.
— Усё гэта я ўмею рабіць.
— Тады ідзі і садзіся за работу.
] стала Мар'ечка наймічкай. Удзень робіць, а надыдзе ноч — возьме Мар'ечка сярэбраны сподачак і залатое яечка і скажа:
— Каціся, каціся, залатое яечка, па сярэбраным сподачку, пакажы мне майго любага.
Пакоціцца яечка па сярэбраным сподачку, і з'явіцца Фініст — ясны сокал. Глядзіць на яго Мар'ечка і слязьмі заліваецца:
— Фініст мой, Фініст — ясны сокал, чаму ж ты мяне адну пакінуў, небараку, па табе плакаць!
Падслухала царыца яе словы і кажа:
— Прадай ты мне, Мар'ечка, сярэбраны сподачак і залатое яечка.
— Не,— кажа Мар'ечка,— яны непрадажныя. Магу я табе іх аддаць, калі дазволіш на Фініста — яснага сокала паглядзець.
Падумала царыца, падумала.
— Добра,— кажа,— няхай так і будзе. Уночы, як ён засне, я табе яго пакажу.
Надышла ноч, і ідзе Мар'ечка ў спальню к Фіністу — яснаму сокалу. Бачыць яна — спіць яе каханы непрабудным сном. Глядзіць Мар'ечка — не нагледзіцца, цалуе ў вусны мядовыя, туліць да грудзей белых,— спіць, ніяк не прачнецца каханы.
Настала раніца, а Мар'ечка не дабудзілася любага...
Цэлы дзень працавала Мар'ечка, а ўвечары ўзяла сярэбраныя пяльцы ды залатую іголачку. Сядзіць, вышывае, сама сабе прымаўляе:
— Вышывайся, вышывайся, узор, для Фініста — яснага сокала, каб было чым яму ранічкай выцірацца.
Падслухала царыца і кажа:
— Прадай, Мар'ечка, сярэбраныя пяльцы, залатую іголачку.
— Я не прадам,— кажа Мар'ечка,— а так аддам, дазволь толькі з Фіністам — ясным сокалам пабачыцца.
Падумала тая, падумала.
— Добра,— кажа,— няхай так і будзе, прыходзь уночы.
Надышла ноч. Заходзіць Мар'ечка ў спальню да Фініста — яснага сокала, а той спіць сном непрабудным.
— Фініст ты мой, ясны сокал, устань, прачніся!
Спіць Фініст — ясны сокал моцным сном. Будзіла яго
Мар'ечка — не дабудзілася.
Надыходзіць дзень.
Сядзіць Мар'ечка за работаю, бярэ ў рукі сярэбранае дзенца, залатое вераценца. А царыца ўбачыла: прадай ды прадай!
— Прадаць не прадам, а магу так аддаць, калі дазволіш з Фіністам — ясным сокалам хоць гадзінку пабыць.
— Добра,— кажа тая.
А сама думае: «Усё роўна не разбудзіш».
Надышла ноч. Заходзіць Мар'ечка ў спальню да Фініста — яснага сокала, а той спіць сном непрабудным.
— Фініст ты мой, ясны сокал, устань, прачніся!
Спіць Фініст, не прачынаецца.
Будзіла, будзіла—ніяк не можа дабудзіцца, а ўжо світаць хутка пачне.
Заплакала Мар'ечка:
— Любы ты мой Фініст — ясны сокал, устань, прачніся, на Мар'ечку сваю зірні, да сэрца свайго яе прытулі!
Упала сляза Мар'ечкі на голы плячук Фініста — яснага сокала і апякла. Прачнуўся Фініст — ясны сокал, агледзеўся па баках — аж бачыць: Мар'ечка! Абняў яе, пацалаваў:
— Няўжо гэта ты, Мар'ечка! Тры пары чаравікаў знасіла, тры кіі жалезныя паламала, тры каптуры жалезныя парвала і мяне знайшла? Паедзем жа цяпер на радзіму.
Пачалі яны дадому збірацца, а царыца ўбачыла і
загадала ў трубы трубіць, пра здраду сваиго мужа абвясціць.
Сабраліся князі ды купцы, пачалі раду радзіць, як Фініста — яснага сокала пакараць.
Тады Фініст — ясны сокал кажа:
— Каторая, па-вашаму, сапраўдная жонка: ці тая, што моцна кахае, ці тая, што прадае ды ашуквае?
Згадзіліся ўсе, што жонка Фініста — яснага сокала — Мар'ечка.
I пачалі яны жыць-пажываць ды дабра нажываць. Паехалі ў свой край, наладзілі баль, у трубы затрубілі, з гарматаў засмалілі. А пасля быў банкет, якога не ведаў свет; пра яго і дагэтуль помняць.
Жылі-былі дзед з бабаю. Жылі, гаравалі, з хлеба на квас перабіваліся. З восені да вясны сяк-так кідаліся, а з вясны да восені проста гора гаравалі: лебядой ды ягадамі жывіліся.
Вось неяк расстараўся дзед сявеньку пшаніцы і кажа: