Багуслаў Радзівіл
- Автор: Даневская Ирина
- Год: 2018
- Язык: белорусский
- Год: Выдавец А. М. Янушкевіч
- Переводчик: Наталка Бабіна
- Жанр: Историческая проза
Электронная книга - «Багуслаў Радзівіл». Краткое содержание книги:
Прыгажун і адчайны каханак, небяспечны дуэлянт і тонкі палітык, дыпламат і адважны военачальнік, які асабіста прымаў удзел у бітвах Трыццацігадовай вайны, шведскага «Патопу» і Хмяльніччыны…
Гэтая кніга дазволіць чытачу наведаць Англію часоў рэвалюцыі, Францыю эпохі Рышэлье і Мазарыні, Галандыю, Бельгію, Германію, Аўстрыю, Малдавію, Рэч Паспалітую, перажыць разам з героем прыгоды на моры і на сушы, пабыць шкаляром, а затым і студэнтам універсітэта, пасяліцца ў вайсковым лагеры, прыняць удзел у баях і паядынках, павесяліцца на балях і ў жаночых пакоях, папрактыкавацца ў палітычных інтрыгах і, нарэшце, бліжэй пазнаёміцца са славутымі асобамі сусветнай гісторыі.
— Пра што вы там шэпчацеся? — незадаволена спытаў ён, пераканаўшыся, што не можа разабраць ні слова.
Маладыя людзі пераглянуліся.
— Пра тое, што наш князь мог бы парадніцца з новай каралевай, калі б у свой час пагадзіўся ажаніцца з яе сястрой, — Кожкіль адказаў за ўсіх з непрыхаваным гонарам, які заўсёды выказваюць добрыя слугі, разумеючы, што поспех пана дадае вагі і ім.
Янкоўскі недаверліва паглядзеў на яго і крыва ўсміхнуўся, думаючы, што з яго смяюцца.
— Чаго зубы сушыш? — абурыўся Ферх. — Не верыш?
— Веру, — спахапіўся шляхціц. — А чаму ж тады князь ад такога шлюбу адмовіўся?
— Вядома чаго — не кахаў, — з веданнем справы сказаў Кожкіль.
— А прынцэса?
— Што прынцэса? — не зразумеў хлопец.
— Прынцэса яго кахала?
Кожкіль не быў гатовы да такой адкрытай гутаркі і ў пошуках падтрымкі азірнуўся на Невяроўскага. Канфідэнт Радзівіла быў лепш знаёмы з падрабязнасцямі яго інтымнага жыцця.
— Вядома, кахала, — упэўнена сказаў Ян. — Багуслаў для жанчын — гэта проста пагібель. Самі да яго ў ложак скачуць.
— І да мяне б скакалі, калі б я Радзівілам называўся, — сказаў на гэта Янкоўскі.
Шляхціцы не чакалі такога нахабства і абурана ўтаропіліся ў яго. У гэты час вярнуўся Багуслаў — у надзіва добрым настроі. Убачыўшы сярдзітыя твары сваіх людзей, пацікавіўся, што адбылося. Янкоўскі прамаўчаў, але Ферх, які не любіў нахабніка, помсліва паўтарыў князю яго словы.
Радзівіл здзівіўся.
— Дык ты, Янкоўскі, працягваеш сцвярджаць, што жанчыны мяне любяць за грошы і тытул? — спытаў ён. — Ну добра, паколькі з-за няўступлівасці пана Сапегі мне давядзецца яшчэ пабыць у Варшаве, я згодны трохі пазабаўляцца…
Княжацкая моладзь чакала, што Янкоўскага з ганьбай прагоняць са службы, таму сустрэла гэтыя словы магільнай цішынёй. Багуслаў паблажліва ўсміхнуўся — помсту ён ужо прыдумаў.
— Я цябе, Янкоўскі, да сябе падняць не магу, — сказаў ён. — Ды каб уцерці табе нос, зраблю так… Мне тут паведамілі, што ты па нейкай прыгажуні ўжо некалькі месяцаў сохнеш. Іду ў заклад на сто злотых, што яна будзе маёй, не ведаючы ні майго імя, ні стану.
— Я таксама пастаўлю пяцьдзясят на вашу міласць! — крыкнуў Кожкіль, каб перакрычаць авацыі сяброў, якія, зразумеўшы намер пана, амаль скакалі, прадчуваючы добрую забаву і ганьбу, якая чакала Янкоўскага.
— Што пяцьдзясят! — крыкнуў Ферх. — Я б і сваю гадавую плату на перамогу мансеньёра паставіў, толькі ў Янкоўскага не хопіць грошай са мной разлічыцца!
— Гэтага ніколі не будзе! — крыкнуў чырвоны ад злосці Янкоўскі.
— Будзе, не сумнявайся, — запэўніў яго Багуслаў. — І раней, чым ты думаеш! Шкада, я дзяўчыну не бачыў… Застаецца спадзявацца, што яна лепшая за каравыя рыфмы, якімі ты яе прыгажосць апісваеш.
Янкоўскі маўчаў.
— То як? — насмешліва спытаў князь. — Прымаеш выклік?
На імгненне перад вачыма шляхціца мільгануў гожы твар жорсткай Данусі, якая адмаўляла яму ў каханні, але мілы вобраз згарэў у полымі лютасці, якая прагла грошай, і выпаліла з сэрца каханне, а з галавы — здаровы сэнс.
— Прымаю, найяснейшы князь, — працадзіў ён, уявіўшы, як атрымлівае выйгрыш.
Багуслаў помсліва ўсміхнуўся.
— Невяроўскі, ты будзеш сведкам, — звярнуўся ён да Яна, які няўхвальна назіраў за гэтай забавай.
— Шмат гонару для гэтага дурня, найяснейшы князь, — уздыхнуў той, але таварыства, якое жадала забаў, падбухторыла яго свістам, і ён разбіў моцна сціснутыя рукі сапернікаў.
Ад моманту прыезду ў Варшаву ў палацы Януша Радзівіла і яго маладой жонкі не пераводзіліся госці — паны, што з’ехаліся на сойм, жадалі ўбачыць маладую княгіню. Багуслаў змог далучыцца да гэтага свецкага жыцця, толькі скончыўшы справу з Копыссю. Да кузэна ён прыбыў трыумфатарам.
— Як Сапегі ні спрабавалі падрапаць мой герб, а перамога засталася за мной, — горда абвясціў ён Янушу, які яшчэ з парога пачаў папракаць кузэна, што той зусім забыўся дарогу ў іх дом.
Прыняўшы шчырыя віншаванні, Багуслаў прайшоў у вялікую залу, куды ўжо пачалі сыходзіцца госці. За сталом сядзелі Глябовічы. На руках у Катарыны несуцешна рыдала маленькая Гануся. Убачыўшы бацьку і дзядзьку, дзяўчынка гераічна паспрабавала выцерці слёзы, але яны зноў навярнуліся на вочы.
— Што здарылася, дачушка? — здзівіўся Януш. — Хто цябе пакрыўдзіў?
— А ты, братка, у сваёй валашкі спытай, — замест дзяўчынкі адказала Катарына. — І мне раскажы, я хачу ведаць, хто даў ёй права крыўдзіць маю пляменніцу.
Катарына шчыра любіла дзяўчынку, для якой стала другой маці, і нанесеную ёй абразу ўспрыняла як уласную. Яна раздражнёна глядзела на брата, патрабуючы тлумачэнняў.