БЕЛАРУСЬ УЧОРА І СЯНЬНЯ
- Автор: Найдзюк Язэп, Касяк Іван
- Год: 1993
- Язык: белорусский
- Год: Навука і тэхніка
- ISBN: 5343014585
- Жанр: История
Электронная книга - «БЕЛАРУСЬ УЧОРА І СЯНЬНЯ». Краткое содержание книги:
Такія Ягайлавы ўчынкі вельмі моцна не спадабаліся полацкаму князю Андрэю, і ён, сабраўшы ўсе свае сілы, а таксама здабыўшы дапамогу Смаленскага князя Сьвятаслава і нямецкіх рыцараў, пайшоў у 1386 г. вайной ратаваць самастойнасьць Вялікага Княства Літоўскага.
Даведаўшыся аб гэтым у Кракаве, Ягайла выслаў супроць Андрэя вялікія сілы, і яны перамаглі Андрэя, узяўшы яго ў палон. Пры тым князя Андрэя моцна пакаралі і пасадзілі ў польскі вастрог Хэнціны ў Келецкай губэрні, дзе ён прасядзеў сем год, да 1394 г.
Трэба зацеміць, што князь Андрэй Альгердавіч быў выдатным гаспадаром і ваякам. Яго, між іншага, у 1377 г. выбралі і за князя Пскоўскага. Хочучы здабыць сабе ўплывы ў Маскве, ён у 1380 г. памагаў з сваёй дружынай Маскоўскаму князю Дзімітру Іванавічу ў пераможнай біцьве з татарскай ардой Мамая на Куліковым полі. Калі князь Андрэй быў у Маскве, Ягайла аддаў Полацкае княства сыну Кейстута Андрэю Гарбатаму. Пасварыўшыся-ж з Кейстутам, Ягайла адабраў Полацкае княства ад ягонага сына і перадаў свайму брату Скіргайлу. Палачане, аднак, ня любілі Скіргайлу і калі варочаўся князь Андрэй Альгердавіч з Масквы, дык яны Скіргайлу прагналі і запрасілі на ягонае месца ізноў Андрэя Альгердавіча. Відаць, аднак, ня суджана яму было ўтрымацца ў Полацку і абараніць ягоную самастойнасьць. Пераможаны і зьняволены Ягайлам князь Андрэй сумна дажываў свой век.
Ягайла, вярнуўшыся з Кракава ў Вільню з сваёй жонкай Ядзьвігай і каталіцкім польскім духавенствам у 1387 г., хрысьціў жмудзінаў, што жылі ў пагансьцьве, і князьком іхным даваў розныя прывілеі, якія мела польская шляхта. За намесьніка свайго ў Вялікім Княсьцьве Літоўскім Ягайла прызначыў свайго брата Скіргайлу. Палякі зараз-жа стараліся пашыраць свае ўплывы. Бачачы гэта, Вітаўт, які меў да таго-ж прэтэнзіі да вялікакняжаскага пасаду, пайшоў тэю дарогаю, якой ішоў Полацкі князь Андрэй. Ён пачаў бараніць, падобна як і князь Андрэй, самастойнасьці Вялікага Княства Літоўскага, здабываючы для сябе падтрыманьне ў нямецкіх рыцараў. Ягайла, рад-ня-рад, мусіў суступіцца Вітаўту, і 4 жніўня 1392 г. Вітаўт атрымаў тытул вялікага князя літоўскага на правох самастойнага гаспадара з абяцаньнем, што будзе памагаць польскаму гаспадарству, калі зайдзе патрэба. Праўда, супроць Вітаўта таксама бунтаваліся некаторыя Ягайлавы браты, аднак Вітаўт усіх падпарадкаваў сабе, больш сцэментаваў княства і яшчэ больш пашырыў межы ягоныя, далучаючы рэшткі Смаленшчыны і Чарнігаўшчыны.
За часоў Вітаўта Вялікае Княства было найбольш магутным. Вітаўт падпарадкаваў сабе яшчэ княствы: Новасільскае, Перамысьльскае, Варатынскае, Адаеўскае, Любоцкае, Мцэнскае і інш. (был. губэрні Калускую, Тульскую і Арлоўскую). За Вітаўтам Вялікае Княства перажывала свой найпрыгажэйшы час, ягоная тэрыторыя расьцягвалася ад Чорнага да Балтыцкага мора і ад Берасьця да Мажайска пад Масквой. Вітаўт быў папулярны ня толькі ў краі, але далёка за межамі. Ён выйграваў войны, і з ім лічыліся ўсе суседзі. Палякі, бачачы вялікую сілу Літоўскага Княства, стараліся ўсімі спосабамі замацаваць саюз з ім, выкарыстоўваючы для гэтага некаторыя ваенныя цяжкасьці Вітаўта. Так, прыкладам, калі Вітаўту не ўдавалася перамагчы ў 1399 г. татараў, што нападалі на паўдзённыя землі Вялікага Княства Літоўскага, і калі ён запатрабаваў дапамогі, яму была накінутая ў 1401 г. умова, паводле якое літоўскія і беларускія баяры заабавязваліся вечна быць у саюзе з Польшчай, а палякі заабавязваліся, што па сьмерці Ягайлы, калі ён будзе бязьдзетным, ня выбяруць сабе бяз ведама летувісаў і беларусаў новага караля.