Samozwaniec. Tom II

— Nie zginiesz, bo podjąłeś się wyprawy, która nie jest na siły człowieka. To pokuta.

— Dlaczego mam pokutować za grzechy ojca?!

— Bo Chrystus cierpiał za nas wszystkich. Chwalebne jest, gdy syn przywróci rodzicowi dobre imię.

— Jeśli znajdę Michała Dydyńskiego albo jego potomków, będę musiał podzielić dziedzictwo między wszystkich braci. Z posesjonata spadnę do szlachcica chodaczkowego, parszywego szaraczka z zaścianka, ot, przynieś, wynieś, otwórz drzwi, całuj rękę, kłaniaj się w pas!

— Lecz zyskasz nieśmiertelną chwałę. Posesjonatów w Koronie i na Litwie całe mnóstwo. Za to pan Dydyński, który odpokutował grzech ojca, będzie tylko jeden. Odpuść bratu. Okażesz Chrystusowe miłosierdzie, którego owoce dojrzeją w przyszłości.

— Odpuszczam — powiedział zimno Dydyński.

— Bóg ci to wynagrodzi. Cóż jeszcze masz do powiedzenia, synu?

— Uniosłem się gniewem. Ukarałem, przepędziłem pocztowego, dobrego kompana, Jędrzeja Świrskiego. Za to, że wydał po pijanemu kilka sekretów.

— Powiązanych z twą misją?

— To na razie nie należy do spowiedzi, bracie.

— Czy tego żałujesz?

— Żałuję — westchnął szczerze Dydyński. — Nie powinienem obrażać go przy czeladzi. Nie powinienem bić innych pachołków. Biję się w piersi i proszę o przebaczenie. Za zwadę, którą uczyniłem dzisiaj na mojej stancji.

— Czyś nie był bardziej okrutny wobec któregoś ze sług?

— Nie, skądże. Nie przypominam sobie.

— A Borys? Wszyscy widzą, jak poniewierasz go niczym psa.

— To Moskal. Schizmatyk! Szelma i wor!

— Lecz jest człowiekiem.

— Jak małpa, gdyby ją postawić na dwóch nogach.

— A jeśli kiedyś będziesz zdany tylko na niego?

— Dam sobie radę.

— W Moskwie? W obcym kraju? On jest twoim przewodnikiem. Miejże choć trochę litości.

— Przez wzgląd na was, ojcze Cyrowski, proszę o wybaczenie.

— Więcej grzechów nie pamiętasz?

— Dziewki wychędożyłem. Ale bez hańby. Same chciały — w dodatku zapłaciłem.

— Ileż to razy mam wysłuchiwać o alkowach polskich panów… Dość tego. Ile razy?

— Dwa.

— Więcej grzechów nie pamiętasz?

— Jest jeszcze jeden.

— Zatem słucham.

— Zgrzeszyłem — zaszczękał zębami Dydyński — bo przyjąłem służbę u schizmatyckiego carzyka zwanego Dymitrem Samozwańcem. Bo jako prawy katolik całowałem jego chrest i pomagałem chronić carską skórę. Bo już poznałem gorąco piekła, smak zdrady i moskiewskiej nienawiści.

Oczy jezuity otwierały się coraz szerzej i szerzej, w miarę jak Dydyński opowiadał o knowaniach i zamachach Dworu, o rzezi w domostwie Izmajłowa, o niedźwiedziej masce nałożonej na głowę Dymitra. O ludziach, którzy ukrywali się gdzieś na bezkresnych lodowych pustkowiach Moskwy, czekając na chwilę, kiedy będą mogli schwytać carewicza.

Niczego nie pominął. Powiedział wszystko jak na spowiedzi z całego życia. A potem skłonił głowę, nagi, dygocący, i szepnął:

— Wyznaczże mi, ojcze, pokutę. Za grzechy żałuję. I więcej ich nie pamiętam.

Cyrowski milczał przez długą chwilę.

— Leż krzyżem dwie noce w kościele. Daj biednym tyle talarów, ile grzechów miałeś w swej pamięci. Nie pij wina przez tydzień. Odmawiaj Miserere nobis każdego poranka, bijąc się w piersi, przez dni dziewięć. Odpuszczam tobie grzechy w imię Ojca, Syna i Ducha Świętego.

— Amen.

— Pan odpuścił ci grzechy. Lecz zanim pójdziesz w pokoju, dokończ, coś obiecał, i powiedz mi wszystko, co wiąże się z Dworem i tajemnicą Dymitra.

Dydyński uśmiechnął się krzywo.

— Już ci opowiedziałem, bracie.

— Chcę to usłyszeć raz jeszcze z twoich ust, by nie naruszać sakramentu spowiedzi.

— Już usłyszałeś!

— Jakże to tak! — zakrzyknął Cyrowski. — Dałeś nobile verbum, że podzielisz się z nami swoją wiedzą. Jakże mam rozumieć to, co teraz słyszę?!

— Tak, że wypełniłem dane słowo. Opowiedziałem moją historię jednemu z was, a przedtem wyspowiadałem się. Usłyszałeś już wszystko, co chciałem rzec.