Канёк-гарбунок

Кожны раз сюды заходзіць», - І канёк бліжэй падвозіць. Вось і церам, казка-дом... Аглянуліся кругом, Пад крыштальны яркі купал На каньку Іван пратупаў, Пад скляпенне на слупах. Што за высь, які размах! А слупы ўсе залатыя, Абвілі падпоры тыя Змеі з золата. Па тры Зоркі ззяюць угары. А сам церам з церамкамі, Як сталіца з гарадкамі, З зорак крыж на ім гарыць, Быццам некуды ляціць. Скрозь ля церама дзівосны Сад, галінкі - з срэбра кросны. Клеткі з птушкамі вісяць, Чыстым золатам зіхцяць. Птушкі клеткі калыхаюць, Песні райскія спяваюць. І пад гэты птушак хор Гарбунок прайшоў на двор. Ваня з гарбунка саскочыў І да месяца пакрочыў. А зайшоў - паклон аддаў, Слова добрае сказаў: «Слаўны Месяц Месяцовіч! Зваць мяне Іван Пятровіч. Я прыехаў ад бяроз І паклон табе прывёз». - «Дык сядай, Іван Пятровіч, - Кажа Месяц Месяцовіч. - Наш блакітны светлы край - Нібы той нябесны рай. Як жа зваць тваю краіну, Што нядаўна ты пакінуў? Па парадку раскажы Пра блуканні-ваяжы». - «Я з зямлі прыйшоў зямлянскай І з краіны хрысціянскай. - Кажа месяцу Іван. - Пераехаў акіян З даручэннем ад царыцы Ў светлы церам пакланіцца, Пра здароўе распытаць, А што ўбачу - расказаць. І царыца ведаць хоча: «Штосьці маці па тры ночы Ад мяне хавае твар. Днём такі ж гняткі цяжар... Чаму братка мой харошы Стаў таксама многа горшы? Хоць бы промнік мне паслаў! Хоць бы вестачку падаў! Як захутаецца ў хмару, Быццам адбывае кару!» - «А царыца - хто, адкуль?» - «Цар-дзяўчына! І адтуль... Ну - з зямлі...» «Дык ты, напэўна, І завёз туды царэўну?» Адказаў: «Вядома ж, я! Больш работа нічыя. Я ў цара за страмяннога... Па яе мяне ў дарогу І ганяў. Гразіў забіць... Не магу той страх забыць!» Месяц слёз не мог стрымаць, Абдымаць і цалаваць Стаў Івана. «Што за вестка! Дык дачушка ўжо нявеста! Я ж тры ночы і тры дні Слёз не мог сваіх спыніць. Так з сыночкам гаравалі! Так сябе мы дакаралі! Трое сутак крошкі ўзяць Я не мог, не толькі спаць. З гора сын сябе не помніў, Не пускаў на волю промняў... Як дачка там? Раскажы Ды ўсю праўду далажы. Ці не плача Цар-дзяўчына? Даспадобы ёй краіна? Ці здаровая сама? Мае час ці мо няма?» - «Дзеўка - зваба, прыгажуня, Выглядала б і красуняй, Каб крыху была таўсцей, Ела болей і часцей. Але тут бяда малая, Гэта справа нажыўная. З мужам добра будуць жыць, Дык усё як набяжыць. Дзеўка ж проста чараўніца, Будзе з ёю цар жаніцца». - «Ах, стары, трухлявы пень! Ды яму стаўляць штодзень Трэба пад бакі падпоркі... У дачкі такі лёс горкі! Ды не доўга будзе так, Прагарыць ушчэнт дзівак». - «Слаўны Месяц Месяцовіч, - Кажа наш Іван Пятровіч, - Ёсць у моры рыба-кіт, Не жыццё ў яго - нябыт. Ён ляжыць, нібы прыкуты, Церпіць моцныя пакуты. На ім вёска, на хвасце Бор сыры, густы расце. Частаколы ў рэбры ўбіты, Бокі свіннямі разрыты. Дык пытае: як хутчэй Скінуць нарасты з плячэй? Заслужыць як прабачэнне, Ад пакутаў вызваленне?» Ясны месяц адказаў: «Сам сябе ён пакараў. Караблёў зглынуў мо трыццаць, А цяпер віны баіцца. Хай адробіць... Караблі Хай плывуць, як і плылі! Пусціць зноўку іх на волю - Бог паправіць яго долю. Раны хутка зажывуць, Дні шчасліва пабягуць». Тут Іванка наш падняўся, Шчыра з месяцам абняўся, Тройчы ў шчокі цалаваў - Самым добрым сябрам стаў! «Эх, Іванка ты Пятровіч, - Кажа Месяц Месяцовіч. - Шчыра дзякую табе Ад сынка і ад сябе. А дачку дабраслаўляю, Ах, як я перажываю! Я заўсёды побач з ёй, Не губляе хай настрой. Хутка цар-дзядуля строгі, Дасць Гасподзь, працягне ногі. Не стары, а малады, Прыгажун без барады Жаніхом дзяўчыны стане, Будзе злюб у іх, каханне». Пакланіўся, як умеў, На канька Іван наш сеў. Едзе госцем ён прызнаным Зноў да мора-акіяна. Усё той жа краявід. Стогне, як стагнаў, і кіт, Цяжка, з шумам уздыхае, Ваню сам хутчэй пытае: «Справы як, мае сябры? Што чуваць там, угары?» А канёк яму гаворыць, Галаском сваім бадзёрым: «Пацярпі яшчэ крыху!» Сам на ўсім сваім скаку Праляцеў яму па спіне: «Гэй, народ! Хто з вас пакіне Цуда-рыбу ў гэты час, Уратуецца. Бо вас Рыбатрус чакае страшны! Разбягайся, хто разважны!» Людзі ў хаты ўсе бягом, Крыкі, мітусня кругом. На вазы ляцяць падушкі, Дзеці, свінні і кадушкі. Брэх і вэрхал, плач і гам. Пад паўдня ўвесь тарарам Прыпыніўся. Пацішэла, І канёк наш зычна, смела На ўвесь голас закрычаў: «Кіт! Ты сам сябе скараў! Караблі пусці на волю - Бог паправіць тваю долю! Раны хутка зажывуць, Калі судны паплывуць. Іх працягвае таміцца Ў жываце тваім штук трыццаць!» Пасля гэтых слоў канёк Скокнуў порстка на пясок. Кіт адразу зварухнуўся, Рот разявіў, пацягнуўся І з нутра пачаў кідаць, Цэленькімі вывяргаць Караблі за караблямі, З ветразямі, веслярамі. Тут узняўся шум такі, Нібы ўспыхнуў бой марскі. Трубы медныя трубілі, Караблі з гарматаў білі, Поп малітвы распяваў, Ветразь белы лапатаў. Весляры ж вясёлым хорам Зацягнулі: «Як па моры Аж туды, на край зямлі, Выплывалі караблі...»