Багуслаў Радзівіл
- Автор: Даневская Ирина
- Год: 2018
- Язык: белорусский
- Год: Выдавец А. М. Янушкевіч
- Переводчик: Наталка Бабіна
- Жанр: Историческая проза
Электронная книга - «Багуслаў Радзівіл». Краткое содержание книги:
Прыгажун і адчайны каханак, небяспечны дуэлянт і тонкі палітык, дыпламат і адважны военачальнік, які асабіста прымаў удзел у бітвах Трыццацігадовай вайны, шведскага «Патопу» і Хмяльніччыны…
Гэтая кніга дазволіць чытачу наведаць Англію часоў рэвалюцыі, Францыю эпохі Рышэлье і Мазарыні, Галандыю, Бельгію, Германію, Аўстрыю, Малдавію, Рэч Паспалітую, перажыць разам з героем прыгоды на моры і на сушы, пабыць шкаляром, а затым і студэнтам універсітэта, пасяліцца ў вайсковым лагеры, прыняць удзел у баях і паядынках, павесяліцца на балях і ў жаночых пакоях, папрактыкавацца ў палітычных інтрыгах і, нарэшце, бліжэй пазнаёміцца са славутымі асобамі сусветнай гісторыі.
Гэта быў намёк, і хоць Багуслаў яго зразумеў, але не падаў і знаку: пра жаніцьбу ён і не думаў, тым больш, што сямнаццацігадовая Гедвіга Сафія прыгажуняй не была. Зрэшты, стрыечны брат і не настойваў.
— На жаль, прыгожыя вочы прынцэсы Луізы не дададуць жабраку багацця, — дадаў ён, глыбока ўздыхнуўшы.
«І, напэўна, не прынясуць табе шведскай кароны, як рука каралевы Крысціны, — падумаў Багуслаў, салютуючы сваяку келіхам віна. — І які б ты, Фрыц, ні быў хітры, але мяне вакол пальца не абвядзеш…»
Але ўголас сказаў зусім іншае:
— Я спадзяюся, твой пасол у Варшаве не разбалбоча пра твае планы разарваць саюз з імператарам і далучыцца да шведаў? Каралю Уладзіславу гэта не вельмі спадабаецца…
Курфюрст засмяяўся.
— Пан Хавербек[164] лепш за мяне самога ведае, што, дзе і каму казаць, — запэўніў ён Радзівіла.
— Дык чым я магу дапамагчы табе і твайму паслу? — падміргнуў яму Багуслаў.
Пераканаўшыся, што сваяку не бракуе ні розуму, ні праніклівасці, Фрыдрых Вільгельм спыніў гульню ў жмуркі.
— Я хачу, каб кароль Уладзіслаў пагадзіўся зменшыць памер майго штогадовага ўнёску ў польскі скарб хаця б да ста тысяч злотых. Больш я ўсё роўна плаціць не змагу, — адкрыта сказаў ён. — Добра было б, каб гэтае пытанне вырашылася да таго, як я складу ў Варшаве васальную прысягу.
Пры згадцы пра зневажальны абрад курфюрста аж перасмыкнула, і Радзівіл гэта заўважыў. Запэўніўшы Фрыца, што пасля пахавання дзядзькі ён адбудзе ў Варшаву і там зробіць усё, што зможа, Багуслаў забяспечыў сабе шчырую падзяку і вечную братэрскую любоў…
У Кёнігсбергу Багуслаў затрымаўся роўна на той час, які спатрэбіўся, каб пакланіцца целу нябожчыка Георга Вільгельма ў Кёнігсбергскім саборы і замацаваць сяброўскія адносіны з Гагенцолернамі. Ужо праз некалькі дзён Радзівіл цёпла развітаўся з нямецкімі сваякамі, і разам з прускім паслом, які павінен быў прадстаўляць асобу курфюрста на гетманскім пахаванні, адправіўся ў Літву.
З надвор’ем пашанцавала — стаялі рэдкія для гэтых краёў пагодныя зімовыя дні, калі выстужаная зямля ўспамінае, што на свеце ёсць сонца. Коні хутка несліся праезджаным шляхам, так што толькі вецер свістаў у вушах падарожнікаў і пякучы мароз выядаў вочы.
У Свядосце прыбылі своечасова. Калі княжацкія сані нарэшце заехалі ў двор кузэнавага палаца, на вуліцы ўжо добра сцямнела.
Слугі з паходнямі выбеглі насустрач дарагому госцю і хутка разаслалі дыван ад ганка да яго ног. Адкінуўшы футравую коўдру, якая так і не змагла зберагчы застылыя ногі ад марозу, Багуслаў вылез з саняў і кінуўся абдымаць брата, які выбег яму насустрач.
— Паспеў-такі, — Януш не стрымліваў радасці. — Мы ўжо і не спадзяваліся…
— Паспеў…
Жалобная нагода паездкі не змагла захмарыць радасці ад сустрэчы з роднымі. Пацалаваўшы цётку, якая залілася шчаслівымі слязьмі, убачыўшы пляменніка, прыціснуўшы да сябе сястру і па-братэрску абняўшы пана Глябовіча, Багуслаў пацалаваў руку княгіні Катарыны і павярнуўся да Януша, які, даручыўшы брадэнбургскага пасла клопатам слуг, вярнуўся да сям’і, і цяпер з непрыхаваным задавальненнем аглядаў памужнелую фігуру кузэна.
— Якім ты прыгажуном, брат, стаў! Напэўна, не адной дзяўчыне сэрца разбіў, — захоплена сказаў Януш і тут жа горка ўздыхнуў. — Бацька б вельмі ўзрадаваўся, каб цябе ўбачыў.
— Дзе ён? — ціха спытаў Багуслаў.
— Хадзем, я праводжу.
Януш апрануўся і, гукнуўшы слугам, каб свяцілі, павёў кузэна на сустрэчу з князем Крыштафам.
У храме, дзе выставілі цела нябожчыка, было пуста. Толькі тужліва заліваліся васковымі слязьмі свечкі ў велізарных срэбных падсвечніках і ціха чытаў малітвы пастар. Века цяжкай свінцовай труны была закрытае, але князь Януш зрабіў знак слугам, каб яго адсунулі. Багуслаў змог зазірнуць у мёртвы твар таго, каго памятаў пры жыцці. Ад доўгага ляжання ў лёдзе цела пасінела, але любові, якую князь адчуваў да нябожчыка, хапіла, каб убачыць перад сабой не мерцвяка, а роднага чалавека.
— Ох, дзядзька, дзядзька, — прашаптаў Багуслаў, крануўшы рукой змярцвелыя пальцы. — Выпраўляючы мяне ў чужыя краі, ты адчуваў, што развітваемся назаўжды, а я не хацеў у гэта верыць тады і цяпер не хачу… Цяпер я ўжо па-сапраўднаму асірацеў… Бывай, — князь нахіліўся і дакрануўся вуснамі ледзянога лоба.
Мёртвы холад не апёк яго вусны, таму што занадта горача білася ў грудзях сэрца, поўнае любові да таго, хто пры жыцці быў яму замест бацькі. Выпрастаўшыся, Багуслаў выцер слёзы і скрозь салёны туман убачыў чалавека, які падышоў да труны з іншага боку. Гэта быў Саковіч. Схіліўшы галаву набок, Адам глядзеў на прынца.
164
Іаган фон Хавербек (1606–1682) — вядомы прускі дыпламат, пасол Брандэнбурга ў Варшаве ў 1631–1682 гадах.