Дзёньнік прыватнага чалавека. Апавяданьнi, iмпрэсii, эсэ

- Навошта вам гэта? - спытаўся я.

- Гэта норма. Я пражыў i ўвогуле задаволены сваiм жыцьцём. Гэта проста нармальна.

- А Бог? Бог вызначае тэрмiны...

- Слушна. Ён падказаў мне, што мой тэрмiн прыйшоў. У нас з Богам поўная згода. Я проста сыходжу. Як кiт, якi выкiдаецца з свайго мора на бераг, так я - з свайго берагу сыходжу ў мора. У поўнай згодзе з прыродай. Нiякага самагубства. Я проста адбыўся.

Нейкi час мы маўчалi. Сусед пазiраў на высокiя берагавыя хвоi, камлi якiх плавiлiся на сонцы й ператваралiся ў бурштын.

- Давайце разьвiтвацца, - нарэшце сказаў ён. - Вы чараўнiк! Вы зьдзейсьнiлi апошнюю мару майго жыцьця. Я ня ведаю, як вам аддзячыць... Хаця... цяпер вы ведаеце iдэальны спосаб. Вы яшчэ малады, але калi-небудзь вам гэта можа спатрэбiцца. Бывайце.

Я быў разгублены, а ён, распрануўшыся, кiнуўся ў хвалю й паплыў. Неўразуменьне нiбы скавала мае рухi й мой голас, пакуль ён зусiм ня зьнiк зь вiдавоку. Адтуль патыхала жаданай i чыстай сьвежасьцю, але я не заўважаў гэтага, калi сядаў у распаленую на сонцы душную машыну.

Усю дарогу да Менску я ня мог сабрацца з думкамi, адчуваючы агiдны халадок пад сэрцам. I толькi пад'яжджаючы дадому, я раптам з усёй яснасьцю зразумеў: я забiў чалавека.

Гэта было там, у далёкай казцы, на сонечным беразе дзiўнага мора, дзе кожны можа рабiць, што захоча, i нiкому няма нi да кога справы.

Але тут гэта ўсё выглядала йнакш. Тут я нiкому нiчога ня мог растлумачыць, нiчога даказаць. Начны горад сустракаў мяне сваiмi жорсткiмi й халоднымi абдымкамi. Тут ня верылi байкам i казкам. Я забiў чалавека. Жыць i думаць пра гэта мне належала тут.

З тых часоў прамiнула пяць гадоў. Мая газэта даўно выходзiць у Менску, i я да яе мала датычны. Трапiць у Латвiю можна толькi зь вiзай, дастаць якую зусiм няпроста. Мая краiна атрымала незалежнасьць. Мая сям'я забясьпечаная i, здаецца, цудоўна абыходзiцца безь мяне. Мае жаданьнi зьдзейсьнiлiся, а новыя не ўзьнiкаюць.

За гэтыя гады сам лёс зрабiў усё, каб я нiколi больш ня трапiў на мора. Але я не забыў нiчога. I таму, дапiсваючы гэтыя радкi, якiя павiнны вытлумачыць мой учынак, я выяжджаю ў Балтыю.

НАСТАЛЬГIЯ ПА МЕНСКУ

Я сучасны менскi iнтэлiгент. Я падобны да Марсэля Пруста, якi па дарозе да Свана шукае страчаны час. Я шукаю страчаны вобраз свайго гораду. Мая сьвядомасьць працiвiцца той упакоўцы, у якой яна высьпела. Я падобны да шыцiка, якi выпаўзае з свае паўразбуранай хаткi, што сталася для яго радзiльняй i часткай ягонага цела. Шыцiк бяз хаткi нежыцьцяздольны й безабаронны. Але дзе мой iншы горад, мой несавецкi Менск? I дзе ў Менску iншы, несавецкi я?

Вобраз гораду, калi гэта твой горад, фармуецца як вобраз гораду ўвогуле. Урэшце i Парыжам, i Адэляiдай, пра якiя мы чыталi ў кнiгах i глядзелi ў кiно, - для нас, менчукоў, быў наш Менск. Менск - Сан-Францыска Джэка Лёндана i Лёндан Олiвэра Твiста, Пецярбург Дастаеўскага i Будэёвiцэ Гашака. Твой горад - люстэрка урбанiстыкi сьвету. Прыяжджаючы ў Пецярбург, я неўсьвядомлена знаходзiў там тое, што атаясамiў з горадам Дастаеўскага ў Менску i такiм чынам прысвойваў СПб. Патаемны вобраз гораду фармаваўся як унiвэрсум. Гэты вобраз зьлiўся з намi, стаў часьцiнкаю нас.