Доўгая дарога дадому

Рэдакцыйныя справы на тую пару мяне ня надта даймалi. Звычайна на днi прымаў маладых паэтаў зь iх вершамi, пiсаў адказы на iхнiя допiсы, рабiў агляды паэзii, што дасылалася ў газэту. Раз у месяц або ў квартал газэта друкавала лiтаратурную старонку, на якую трэба было падабраць тузiн вершаў i адно-два апавяданьнi. Увогуле тое было няцяжка i не рабiла клопату. У Гораднi няблага пiсалi маладыя. Са сваiм адметным голасам iшла ў лiтаратуру студэнтка Данута Бiчэль i яе таварышы Ул. Шурпа, Ул. Васько. У дзiцячым доме падрастала спрытненькая школьнiца Вольга Iпатава, на якую мы з Карпюком надта ж спадзявалiся. Часам у рэдакцыю заходзiў разважлiвы менскi асьпiрант Сяргей Габрусевiч, вершы якога сталi паяўляцца i ў рэспублiканскiм друку. У Наваградку пачаў пiсаць вершы ўласны карэспандэнт газэты Валянцiн Блакiт. Аднойчы прынёс неблагую падборку на рускай мове выкладчык музычнага вучылiшча Валянцiн Чэкiн, тым запачаткаваўшы наша зь iм працяглае таварышаваньне. Праўда, здаралася, што даймалi i некаторыя дужа актыўныя вершатворцы, асаблiва зь лiку адстаўнiкоў, былых вайскоўцаў. Адзiн зь iх — падпалкоўнiк Е. кожны панядзелак прыносiў два-тры вершы, напiсаныя за выхадныя пад пэўныя даты наступнага тыдню. Ён не спазьняўся, тое было добра, але газэта не магла рэалiзаваць усёй ягонай вершаванай прадукцыi, якая да таго ж была ня надта высокай якасьцi. Часьцяком я ня ведаў, што яму адказаць, усе мае аргумэнты даўно былi вычарпаны. Тады я сказаў аднойчы: «Нашто вам харошыя вершы друкаваць у нашай правiнцыйнай газэце? Пашлiце куды ў Маскву». — «А што, думаеце, пройдуць?» — «Напэўна!» — «I ў „Правду“ падыдуць?». Ён забраў вершы i пабег, а я першы раз уздыхнуў з палёгкай — ужо адтуль яму дадуць адказ! I якое ж было маё зьдзiўленьне, калi праз даволi кароткi час Е. прынёс мне «Правду» са сваiм вершам на першай старонцы. Выгляд ён меў трыумфатара i вельмi дзякаваў мне за параду. Праўда, болей ягоных вершаў у «Правде» не зьявiлася. На вялiкi мой жаль. Тут здарыўся выпадак, якi ў каторы раз пагражаў перайначыць мой лёс i, натуральна, дужа мяне занепакоiў.

Зноў, як i тыя разы, паклiкалi ў ваенкамат i далi запоўнiць вялiзныя, на некалькi столак анкеты. Ды яшчэ ў шасьцi экзэмплярах. Навошта — тое мне не сказалi, але праз слухi я неўзабаве дазнаўся, што зноў рыхтуюцца прызваць афiцэраў-рэзэрвiстаў дзеля перавучэньня iх на ракетчыкаў. Праз мае атэставаныя матэматычныя здольнасьцi, засьведчаныя ў асабовай справе, я трапiў у iхнi лiк. Тое мне зусiм не падабалася, але што я мог зрабiць? Адзiн наш журналiст быў знаёмы з афiцэрам ваенкамату, падпалкоўнiкам i ўвогуле мiлым чалавекам, якога мы аднойчы запрасiлi ў рэстаран павячэраць. Аматар няблага выпiць яшчэ з часоў мiнулай вайны, ён добразычлiва паставiўся да нашай праблемы i спытаўся, цi няма каго ў мяне за мяжой? За мяжой, на жаль, у мяне не было нiкога. Тады ён папытаў: можа, хто з родзiчаў прапаў у вайну бязь вестак? Такiх, вядома, знайшлося, я прыпамятаў стрыечнага брата Мiколу i ў адпаведнай графе той анкеты напiсаў, што мой брат Мiкола жыве ў Заходняй Нямеччыне. Таго хапiла, ад мяне адчапiлiся. (Хай мне даруе мой няшчасны брат, якi ў 19 год склаў сваю галаву на вайне. Ён, мёртвы, аднак жа паслугаваў мне жывому.)